यत्पुरा परिवेषात्स्वादमाहरन्ति पुरोडाशावेव तौ
जे काही जेवणाआधी चाखायला आणतात, तीच खरोखर पुरोडाश अर्पणं आहेत.
यदशनकृतं ह्वयन्ति हविष्कृतमेव तद्ध्वयन्ति
जेव्हा जेवायला तयार केलेलं बोलावतात, तेव्हा प्रत्यक्षात अर्पणासाठी केलेलं बोलावतात.
ये व्रीहयो यवा निरुप्यन्तेऽंशव एव ते
जे तांदूळ आणि ज्वारी मोजून घेतात, तेच खरे भाग आहेत.
यान्युलूखलमुसलानि ग्रावाण एव ते
जे उखळ आणि मुसळ आहेत, तेच खरे दगड आहेत.
शूर्पं पवित्रं तुषा ऋजीषाभिषवणीरापः
सूप हेच शुद्ध करणारे आहे, टरफलं म्हणजे जणू निखारे, चाळण म्हणजे पाणी आहे.
स्रुग्दर्विर्नेक्षणमायवनं द्रोणकलशाः कुम्भ्यो वायव्यानि पात्राणीयमेव कृष्णाजिनम्
झारी, चमचा, पाहाण्याचं भांडे, गाळणी, परात, कलश, वाऱ्याशी संबंधित भांडी — हे सगळे काळविटाचं कातडं आहेत.
{१५} यजमानब्राह्मणं वा एतदतिथिपतिः कुरुते यदाहार्याणि प्रेक्षत इदं भूया३ इदा३ इति
जेव्हा कुणी आणायचं अन्न पाहून 'हे अधिक होवो, हे अधिक होवो' असं मनात म्हणतो, तेव्हा यजमान त्या यज्ञकर्ता किंवा ब्राह्मणाला आपला मान्यवर पाहुणा बनवतो.
यदाह भूय उद्धरेति प्राणमेव तेन वर्षीयांसं कुरुते
जेव्हा तो 'अजून आणा' असं सांगतो, तेव्हा तो त्याने प्राणशक्ती अधिक वाढवतो.
उप हरति हवींष्या सादयति
तो अर्पण जवळ आणतो आणि ते मनापासून रुचकर करतो.
तेषामासन्नानामतिथिरात्मन् जुहोति
जे उपस्थित आहेत, त्यांच्यात पाहुणा स्वतःसाठी अर्पण करतो.
स्रुचा हस्तेन प्राणे यूपे स्रुक्कारेण वषट्कारेण
हातात झारी घेऊन, प्राणाने, यूपावर यज्ञसामग्रीने आणि 'वषट्' या उच्चाराने अर्पण करतो.
एते वै प्रियाश्चाप्रियाश्च र्त्विजः स्वर्गं लोकं गमयन्ति यदतिथयः
हे ऋत्विज, प्रिय असोत किंवा अप्रिय, पाहुण्यांना स्वर्गलोकाकडे नेतात.
स य एवं विद्वान् न द्विषन्न् अश्नीयान् न द्विषतोऽन्नमश्नीयान् न मीमांसितस्य न मीमांसमानस्य
जो हे जाणतो, त्याने द्वेषाने जेवू नये, द्वेष करणाऱ्याचं अन्न खाऊ नये, न तपासलेल्या किंवा तपासणाऱ्याचं अन्न खाऊ नये.
सर्वो वा एष जग्धपाप्मा यस्यान्नमश्नन्ति
ज्याचं अन्न इतर खातात, त्याच्यावर सगळा पापाचा भार येतो.
सर्वो वा एसोऽजग्धपाप्मा यस्यान्नं नाश्नन्ति
ज्याचं अन्न इतर खात नाहीत, त्याच्यावर कुठलंच पाप येत नाही.
सर्वदा वा एष युक्तग्रावार्द्रपवित्रो वितताध्वर आहृतयज्ञक्रतुर्य उपहरति
सदैव तयार दगड, ओलसर शुद्ध करणं, विस्तारलेला यज्ञ — याने यज्ञासाठी तयार केलेल्यासाठी अर्पण आणतो.
प्राजापत्यो वा एतस्य यज्ञो विततो य उपहरति
जो अर्पण आणतो, त्याचा यज्ञ प्रजापतीकडून विस्तारलेला असतो.
प्रजापतेर्वा एष विक्रमान् अनुविक्रमते य उपहरति
जो अर्पण आणतो, तो प्रजापतीच्या पावलांवर चालतो.
योऽतिथीनां स आहवनीयो यो वेश्मनि स गार्हपत्यो यस्मिन् पचन्ति स दक्षिणाग्निः
जो पाहुण्यांसाठी असतो तो आहवनीय अग्नी आहे; जो घरात असतो तो गार्हपत्य आहे; आणि ज्यात जेवण शिजवतात तो दक्षिणाग्नी आहे.
{१६} इष्टं च वा एष पूर्तं च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी जेवतो, तो यज्ञाचे आणि दानधर्माचे पुण्य स्वतःकडे घेतो.
पयश्च वा एष रसं च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी जेवतो, तो दूध आणि त्याचा सार स्वतःकडे घेतो.
ऊर्जां च वा एष स्फातिं च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी जेवतो, तो पोषण आणि समृद्धी स्वतःकडे घेतो.
प्रजां वा एष पशूंश्च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी जेवतो, तो संतती आणि जनावरे स्वतःकडे घेतो.
कीर्तिं वा एष यशश्च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी जेवतो, तो कीर्ती आणि यश स्वतःकडे घेतो.
श्रियं वा एष संविदं च गृहाणामश्नाति यः पूर्वोऽतिथेरश्नाति
जो पाहुण्यापूर्वी जेवतो, तो श्रीमंती आणि समजूत स्वतःकडे घेतो.
एष वा अतिथिर्यच्छ्रोत्रियस्तस्मात्पूर्वो नाश्नीयात्
हा पाहुणा म्हणजेच श्रोत्रिय ब्राह्मण आहे; म्हणून त्याच्यापूर्वी जेवू नये.
अशितावत्यतिथावश्नीयाद्यज्ञस्य सात्मत्वाय यज्ञस्याविछेदाय तद्व्रतम्
पाहुण्याने जेवल्यावरच जेवावे, यज्ञाची सार्थकता आणि अखंडता यासाठी हे व्रत आहे.
एतद्वा उ स्वादीयो यदधिगवं क्षीरं वा मांसं वा तदेव नाश्नीयात्
दही, दूध किंवा मांस यासारखे विशेष चविष्ट काहीही पाहुण्याच्या आधी जेवू नये.
{१७} स य एवं विद्वान् क्षीरमुपसिच्योपहरति । यावदग्निष्टोमेनेष्ट्वा सुसमृद्धेनावरुन्द्धे तावदेनेनाव रुन्द्धे
जो हे जाणून दूध अर्पण करतो, त्याला अग्निष्टोम यज्ञाने मिळणारी समृद्धी तितकीच मिळते.
स य एवं विद्वान्त्सर्पिरुपसिच्योपहरति । यावदतिरात्रेणेष्ट्वा सुसमृद्धेनावरुन्द्धे तावदेनेनाव रुन्द्धे
जो हे जाणून तूप अर्पण करतो, त्याला अतिरात्र यज्ञाने मिळणारी समृद्धी तितकीच मिळते.