अजो वा इदमग्ने व्यक्रमत तस्योर इयमभवद्द्यौः पृष्टिहम् । अन्तरिक्षं मध्यं दिशः पार्श्वे समुद्रौ कुक्षी
अग्निदेवा, हा बकरा पुढे गेला; त्याचा वरचा भाग आकाश झाला, मधला भाग अंतरिक्ष, दिशा त्याच्या बाजू, आणि समुद्र त्याचे पोट.
{१२} सत्यं चर्तं च चक्षुषी विश्वं सत्यं श्रद्धा प्राणो विराट् शिरः । एष वा अपरिमितो यज्ञो यदजः पञ्चौदनः
सत्य आणि नीती त्याच्या डोळ्यांत आहेत; सर्व काही सत्य आहे; श्रद्धा त्याचा श्वास आहे; तेज त्याचे डोके आहे; हा खरोखरच अमर्याद यज्ञ आहे — बकरा आणि पाच भाताच्या अर्पणाचा.
अपरिमितमेव यज्ञमाप्नोत्यपरिमितं लोकमव रुन्द्धे । योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
जो बकरा आणि पाच भाताच्या अर्पणासहित प्रकाशाची दक्षिणा देतो, तो अमर्याद यज्ञ मिळवतो आणि अमर्याद लोक व्यापतो.
नास्यास्थीनि भिन्द्यान् न मज्ज्ञो निर्धयेत्। सर्वमेनं समादायेदमिदं प्र वेशयेत्
त्याच्या हाडांना तोडू नये, मज्जा काढू नये; संपूर्ण बकरा घ्यावा आणि पूर्णपणे अर्पण करावा.
इदमिदमेवास्य रूपं भवति तेनैनं सं गमयति । इषं मह ऊर्जमस्मै दुहे योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
हेच त्याचं रूप होतं; त्यानेच तो पुढे नेला जातो; जो बकरा आणि पाच भाताच्या अर्पणासहित प्रकाशाची दक्षिणा देतो, त्याला अन्न व बळ मिळतं.
पञ्च रुक्मा पञ्च नवानि वस्त्रा पञ्चास्मै धेनवः कामदुघा भवन्ति । योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
पाच सोन्याचे तुकडे, पाच नवी वस्त्रं, पाच इच्छापूर्ती करणाऱ्या गायी — हे सर्व त्याला मिळतात, जो बकरा आणि पाच भाताच्या अर्पणासहित प्रकाशाची दक्षिणा देतो.
पञ्च रुक्मा ज्योतिरस्मै भवन्ति वर्म वासांसि तन्वे भवन्ति । स्वर्गं लोकमश्नुते योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
पाच सोन्याचे तुकडे त्याच्यासाठी प्रकाश होतात; कवच आणि वस्त्र त्याचं रक्षण होतात; जो बकरा आणि पाच भाताच्या अर्पणासहित प्रकाशाची दक्षिणा देतो, तो स्वर्गलोक प्राप्त करतो.
या पूर्वं पतिं वित्त्वाऽथान्यं विन्दतेऽपरम् । पञ्चौदनं च तावजं ददातो न वि योषतः
जिला पूर्वीचा पती गमावून दुसरा पती मिळतो, आणि जिला बकरा व पाच भाताच्या अर्पणासहित देतात, ती पतीपासून दूर राहत नाही.
समानलोको भवति पुनर्भुवापरः पतिः । योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
जो बकरा आणि पाच भाताच्या अर्पणासहित प्रकाशाची दक्षिणा देतो, तो पुन्हा जन्म घेऊन दुसऱ्या पतीसह समान लोकात राहतो.
अनुपूर्ववत्सां धेनुमनड्वाहमुपबर्हणम् । वासो हिरण्यं दत्त्वा ते यन्ति दिवमुत्तमाम्
वेड्याचं वासरू असलेली गाय, बैल, आसन, वस्त्र आणि सोनं देणारे, हे सर्वजण उच्च स्वर्गात जातात.
आत्मानं पितरं पुत्रं पौत्रं पितामहम् । जायां जनित्रीं मातरं ये प्रियास्तान् उप ह्वये
स्वतः, वडील, मुलगा, नातू, पणजोबा, पत्नी, जन्मदात्री आणि आई — हे सर्व प्रियजन मी हाक मारतो.
{१३} यो वै नैदाघं नामर्तुं वेद । एष वै नैदाघो नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः । निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना । योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
जो उन्हाळा किंवा हिवाळा ओळखत नाही, त्याच्यासाठी बकरा आणि पाच भाताच्या अर्पणासहित यज्ञच उन्हाळा आणि हिवाळा आहे; तो शत्रूच्या संपत्तीला जाळतो आणि ती आपली होते; जो बकरा आणि पाच भाताच्या अर्पणासहित प्रकाशाची दक्षिणा देतो.
यो वै कुर्वन्तं नामर्तुं वेद । कुर्वतींकुर्वतीमेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियमा दत्ते । एष वै कुर्वन् नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः । निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना । योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
यो वै संयन्तं नामर्तुं वेद । संयतींसंयतीमेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियमा दत्ते । एष वै संयन् नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः । निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना । योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
यो वै पिन्वन्तं नामर्तुं वेद । पिन्वतींपिन्वतीमेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियमा दत्ते । एष वै पिन्वन् नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः । निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना । योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
जो माणूस ज्याचं वाईट होऊ नये असं पोसणाऱ्याला ओळखतो, तो तिच्याकडेच, तिच्याजवळच आपल्या शत्रूचं धन देतो. खरं तर ज्याचं वाईट होऊ नये असं पोषण म्हणजे पाच भातांच्या पदार्थांसह बोकडच आहे. तो स्वतःच्या कृतीने शत्रूचं धन जाळून टाकतो. जो माणूस पाच भातांच्या पदार्थांसह बोकड दक्षिण दिशेला समिधा म्हणून देतो, तो असंच करतो.
यो वा उद्यन्तं नामर्तुं वेद । उद्यतीमुद्यतीमेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियमा दत्ते । एष वा उद्यन्नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः । निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना । योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
जो माणूस ज्याचं वाईट होऊ नये असं उगवणाऱ्याला ओळखतो, तो तिच्याकडेच, तिच्याजवळच आपल्या शत्रूचं धन देतो. खरं तर ज्याचं वाईट होऊ नये असं उगवणं म्हणजे पाच भातांच्या पदार्थांसह बोकडच आहे. तो स्वतःच्या कृतीने शत्रूचं धन जाळून टाकतो. जो माणूस पाच भातांच्या पदार्थांसह बोकड दक्षिण दिशेला समिधा म्हणून देतो, तो असंच करतो.
यो वा अभिभुवं नामर्तुं वेद । अभिभवन्तीमभिभवन्तीमेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियमा दत्ते । एष वा अभिभूर्नामर्तुर्यदजः पञ्चौदनः । निरेवाप्रियस्य भ्रातृव्यस्य श्रियं दहति भवत्यात्मना । योऽजं पञ्चौदनं दक्षिणाज्योतिषं ददाति
अजं च पचत पञ्च चौदनान् । सर्वा दिशः संमनसः सध्रीचीः सान्तर्देशाः प्रति गृह्णन्तु त एतम्
बोकड आणि पाच भाताचे पदार्थ शिजवा; सर्व दिशा आणि मधल्या दिशा एकत्र, मनाने एकरूप होऊन, हे तुमच्यासाठी स्वीकारो.
तास्ते रक्षन्तु तव तुभ्यमेतं ताभ्य आज्यं हविरिदं जुहोमि
त्या दिशा हे तुझ्यासाठी राखून ठेवोत; त्यांना मी हे तूप आणि हवन अर्पण करतो.
यो विद्याद्ब्रह्म प्रत्यक्षं परूंषि यस्य संभारा ऋचो यस्यानूक्यम्
जो माणूस प्रत्यक्ष ब्रह्म जाणतो, ज्याची तयारी ऋचांनी होते, ज्याचं पठण म्हणजेच स्तोत्र आहे.
सामानि यस्य लोमानि यजुर्हृदयमुच्यते परिस्तरणमिद्धविः
ज्याचे केस म्हणजे सामगाणं, ज्याचं हृदय यजुर्वेद आहे असं म्हणतात, ज्याचं आवरण म्हणजे समिधा आहे.
यद्वा अतिथिपतिरतिथीन् प्रतिपश्यति देवयजनं प्रेक्षते
किंवा जेव्हा अतिथींचा स्वामी अतिथींकडे पाहतो, तेव्हा तो देवतांचं स्थान पाहतो.
यदभिवदति दीक्षामुपैति यदुदकं याचत्यपः प्र णयति
जेव्हा तो बोलतो, दीक्षा घेतो, पाणी मागतो किंवा पाणी पुढे नेतो.
या एव यज्ञ आपः प्रणीयन्ते ता एव ताः
यज्ञासाठी जी पाणी पुढे नेली जातात, तीच ती पाणी आहेत.
यत्तर्पणमाहरन्ति य एवाग्नीषोमीयः पशुर्बध्यते स एव सः
जे काही तर्पण आणतात आणि जो अग्नीषोमीय पशू बांधला जातो, तोच तो आहे.
यदावसथान् कल्पयन्ति सदोहविर्धानान्येव तत्कल्पयन्ति
जेव्हा ते निवासस्थान तयार करतात, तेव्हा तेच प्रत्यक्ष आसन आणि हवन ठेवण्याची जागा तयार करतात.
यदुपस्तृणन्ति बर्हिरेव तत्
जे काही ते कुशाचं आसन पसरतात, तेच ते आहे.
यदुपरिशयनमाहरन्ति स्वर्गमेव तेन लोकमव रुन्द्धे
जे काही ते वरचं आवरण आणतात, त्याने तो स्वर्गलोक प्राप्त करतो.
यत्कशिपूपबर्हणमाहरन्ति परिधय एव ते
जे काही ते उशी म्हणून आणतात, तीच त्या वेदीभोवती ठेवायच्या लाकडाच्या काठ्या आहेत.
यदाञ्जनाभ्यञ्जनमाहरन्त्याज्यमेव तत्
जे काही ते अभ्यंगासाठी आणतात, तेच तूप आहे.
जो माणूस ज्याचं वाईट होऊ नये असं वागणाऱ्याला ओळखतो, तो तिच्याकडेच, तिच्याजवळच आपल्या शत्रूचं धन देतो. खरं तर ज्याचं वाईट होऊ नये असं वागणं म्हणजे पाच भातांच्या पदार्थांसह बोकडच आहे. तो स्वतःच्या कृतीने शत्रूचं धन जाळून टाकतो. जो माणूस पाच भातांच्या पदार्थांसह बोकड दक्षिण दिशेला समिधा म्हणून देतो, तो असंच करतो.
जो माणूस ज्याचं वाईट होऊ नये असं संयम पाळणाऱ्याला ओळखतो, तो तिच्याकडेच, तिच्याजवळच आपल्या शत्रूचं धन देतो. खरं तर ज्याचं वाईट होऊ नये असं संयम म्हणजे पाच भातांच्या पदार्थांसह बोकडच आहे. तो स्वतःच्या कृतीने शत्रूचं धन जाळून टाकतो. जो माणूस पाच भातांच्या पदार्थांसह बोकड दक्षिण दिशेला समिधा म्हणून देतो, तो असंच करतो.
जो माणूस ज्याचं वाईट होऊ नये असं जिंकणाऱ्याला ओळखतो, तो तिच्याकडेच, तिच्याजवळच आपल्या शत्रूचं धन देतो. खरं तर ज्याचं वाईट होऊ नये असं जिंकणं म्हणजे पाच भातांच्या पदार्थांसह बोकडच आहे. तो स्वतःच्या कृतीने शत्रूचं धन जाळून टाकतो. जो माणूस पाच भातांच्या पदार्थांसह बोकड दक्षिण दिशेला समिधा म्हणून देतो, तो असंच करतो.