अन्तरा द्यां च पृथिवीं च यद्व्यचस्तेन शालां प्रति गृह्णामि त इमाम् । यदन्तरिक्षं रजसो विमानं तत्कृण्वेऽहमुदरं शेवधिभ्यः । तेन शालां प्रति गृह्णामि तस्मै
आकाश आणि पृथ्वी यांच्या मधे जे पसरले आहे, त्याच्या बळावर मी ही वासस्थान धरतो. ज्या आकाशात धूळ विखुरलेली आहे, ते मी शुभ लोकांसाठी गर्भासारखे करतो. या शक्तीने मी त्याच्यासाठी हे घर धरतो.
ऊर्जस्वती पयस्वती पृथिव्यां निमिता मिता । विश्वान्नं बिभ्रती शाले मा हिंसीः प्रतिगृह्णतः
पोषक, दुधाळ, पृथ्वीवर ठाम उभी असलेली, मोजलेली आणि मर्यादित, सर्व अन्न धारण करणारी वासस्थान, ज्याने तुला स्वीकारले त्याला तू काहीही इजा करू नकोस.
तृणैरावृता पलदान् वसाना रात्रीव शाला जगतो निवेशनी । मिता पृथिव्यां तिष्ठसि हस्तिनीव पद्वती
गवताने झाकलेली, फळांनी भरलेली, वस्त्र परिधान केलेली, रात्र जशी जगाला विसावा देते तशी ही वासस्थान जगाचे निवासस्थान आहे. तू पृथ्वीवर मोजून, हत्तीच्या पावलांसारखी ठाम उभी आहेस.
इटस्य ते वि चृताम्यपिनद्धमपोर्णुवन् । वरुणेन समुब्जितां मित्रः प्रातर्व्युब्जतु
इडा, तुझे जे घट्ट बांधले आहे ते मी सैल करतो आणि ते भरतो. वरुणाने जे बांधले आहे ते मित्र देव सकाळी सोडो.
ब्रह्मणा शालां निमितां कविभिर्निमितां मिताम् । इन्द्राग्नी रक्षतां शालाममृतौ सोम्यं सदः
ब्रह्मदेवाने ही वासस्थान उभारली, ऋषींनी ती मोजली आणि निश्चित केली. इंद्र आणि अग्नी हे अमर सोमाचे स्थान असलेल्या या वासस्थानाचे रक्षण करो.
कुलायेऽधि कुलायं कोशे कोशः समुब्जितः । तत्र मर्तो वि जायते यस्माद्विश्वं प्रजायते
घरट्यात घरटे, भांड्यात भांडे ठेवले आहे. तिथे माणूस जन्माला येतो, ज्याच्यापासून सर्व सृष्टी निर्माण होते.
{७} या द्विपक्षा चतुष्पक्षा षट्पक्षा या निमीयते । अष्टापक्षां दशपक्षां शालां मानस्य पत्नीमग्निर्गर्भ इवा शये
ज्यांना दोन पंख, चार पंख, सहा पंख आहेत, जी मोजली जातात, आठ पंखांची, दहा पंखांची वासस्थान, मनाची पत्नी, तू अग्नीच्या गर्भासारखी निजली आहेस.
प्रतीचीं त्वा प्रतीचीनः शाले प्रैम्यहिंसतीम् । अग्निर्ह्यन्तरापश्च ऋतस्य प्रथमा द्वाः
पश्चिमेकडे तोंड करून, मी तुझ्या जवळ येतो वासस्थान, तू अखंडित राहो. अग्नी आणि अंतरातील पाणी हे सत्याच्या पहिल्या द्वारांसारखे आहेत.
इमा आपः प्र भराम्ययक्ष्मा यक्ष्मनाशनीः । गृहान् उप प्र सीदाम्यमृतेन सहाग्निना
या रोगरहित, आजार नष्ट करणाऱ्या पाण्यांना मी आणतो. अमरत्व आणि अग्नी यांच्यासह मी घरात प्रवेश करतो.
मा नः पाशं प्रति मुचो गुरुर्भारो लघुर्भव । वधूमिव त्वा शाले यत्रकामं भरामसि
आमच्यावर जड ओझे टाकू नकोस; ते हलके होऊ दे. जशी वधू असते तशी वासस्थान, जिथे हवे तिथे आम्ही तुला उचलतो.
प्राच्या दिशः शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः
पूर्व दिशेला असलेल्या वासस्थानाच्या महिमेला नमस्कार. देवांना आणि दिव्य शक्तींना स्वाहा.
दक्षिणाया दिशः शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः
दक्षिण दिशेला असलेल्या वासस्थानाच्या महिमेला नमस्कार. देवांना आणि दिव्य शक्तींना स्वाहा.
प्रतीच्या दिशः शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः
पश्चिम दिशेला असलेल्या वासस्थानाच्या महिमेला नमस्कार. देवांना आणि दिव्य शक्तींना स्वाहा.
उदीच्या दिशः शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः
उत्तर दिशेला असलेल्या वासस्थानाच्या महिमेला नमस्कार. देवांना आणि दिव्य शक्तींना स्वाहा.
ध्रुवाया दिशः शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः
स्थिर दिशेला असलेल्या वासस्थानाच्या महिमेला नमस्कार. देवांना आणि दिव्य शक्तींना स्वाहा.
ऊर्ध्वाया दिशः शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः
वरच्या दिशेला असलेल्या वासस्थानाच्या महिमेला नमस्कार. देवांना आणि दिव्य शक्तींना स्वाहा.
दिशोदिशः शालाया नमो महिम्ने स्वाहा देवेभ्यः स्वाह्येभ्यः
सर्व दिशांना असलेल्या वासस्थानाच्या महिमेला नमस्कार. देवांना आणि दिव्य शक्तींना स्वाहा.
साहस्रस्त्वेष ऋषभः पयस्वान् विश्वा रूपाणि वक्षणासु बिभ्रत्। भद्रं दात्रे यजमानाय शीक्षन् बार्हस्पत्य उस्रियस्तन्तुमातान्
हजारो गुणांनी युक्त, बलवान, दूधाने भरपूर, सर्व रूपे आपल्या अंगी बाळगणारा हा वृषभ आहे. तो देणाऱ्याला कल्याण देतो, यज्ञ करणाऱ्याला शिकवतो, बृहस्पतीचा पुत्र तंतू विणतो.
अपां यो अग्रे प्रतिमा बभूव प्रभूः सर्वस्मै पृथिवीव देवी । पिता वत्सानां पतिरघ्न्यानां साहस्रे पोषे अपि नः कृणोतु
जो पाण्यांमध्ये सर्वांत पुढील आणि बलवान झाला, जो सर्वांसाठी एक प्रतिमा झाला, जसा ही पृथ्वी देवी आहे, तो वासरांचा पिता, गायींचा स्वामी, तो आम्हाला हजारपट समृद्धी देवो.
पुमान् अन्तर्वान्त्स्थविरः पयस्वान् वसोः कबन्धमृषभो बिभर्ति । तमिन्द्राय पथिभिर्देवयानैर्हुतमग्निर्वहतु जातवेदाः
तो जुना, दूधाने भरलेला बलवान वळू, खजिन्याचे शरीर वाहतो; तो यज्ञासाठी देवांना योग्य अशा मार्गांनी अर्पण केला जाईल, आणि सर्व जन्मांचा जाणणारा अग्नी त्याला इंद्राकडे घेऊन जावो.
पिता वत्सानां पतिरघ्न्यानामथो पिता महतां गर्गराणाम् । वत्सो जरायु प्रतिधुक्पीयूष आमिक्षा घृतं तद्वस्य रेतः
तो वासरांचा पिता, गायींचा स्वामी, आणि मोठ्या गडगडाट करणाऱ्यांचा देखील पिता आहे; झिल्लीमध्ये गुंडाळलेला वासरू पौष्टिक दूध देतो—हेच लोणी, हेच खजिन्याचे बीज आहे.
देवानां भाग उपनाह एषोऽपां रस ओषधीनां घृतस्य । सोमस्य भक्षमवृणीत शक्रो बृहन्न् अद्रिरभवद्यच्छरीरम्
हा देवांसाठी भाग जवळ आणतो, पाण्याचा सार, औषधींचा आणि तुपाचा; शक्राने सोमाचा अन्न निवडले, आणि मोठा डोंगर त्याचे शरीर झाला.
सोमेन पूर्णं कलशं बिभर्षि त्वष्टा रूपाणां जनिता पशूनाम् । शिवास्ते सन्तु प्रजन्व इह या इमा न्यस्मभ्यं स्वधिते यच्छ या अमूः
तू सोमाने भरलेला कलश वाहतोस; त्वष्टा हा रूपांचा आणि जनावरांचा निर्माता आहे; जे येथे फलदायी आहेत ते तुझ्यासाठी शुभ होवोत—येथे आणि तिथे असलेले आम्हाला दे.
आज्यं बिभर्ति घृतमस्य रेतः साहस्रः पोषस्तमु यज्ञमाहुः । इन्द्रस्य रूपमृषभो वसानः सो अस्मान् देवाः शिव ऐतु दत्तः
तो तूप वाहतो, त्याचे बीज तूप आहे, त्याची समृद्धी हजारपट आहे—त्याला यज्ञ म्हणतात; मेदाने झाकलेला वळू हा इंद्राचे रूप आहे—देवांनी कृपावंत होऊन तो आम्हाला दान म्हणून पाठवावा.
इन्द्रस्यौजो वरुणस्य बाहू अश्विनोरंसौ मरुतामियं ककुत्। बृहस्पतिं संभृतमेतमाहुर्ये धीरासः कवयो ये मनीषिणः
त्याचे बळ इंद्राचे, त्याचे हात वरुणाचे, त्याचे खांदे अश्विनांचे, त्याचा गारूड मरुतांचा आहे; ज्ञानी, कवी, विचारवंत म्हणतात की हे बृहस्पतीचे एकत्रित रूप आहे.
दैवीर्विशः पयस्वान् आ तनोषि त्वामिन्द्रं त्वां सरस्वन्तमाहुः । सहस्रं स एकमुखा ददाति यो ब्राह्मण ऋषभमाजुहोति
तू दैवी लोकांच्या दूधयुक्त साराने स्वतःला विस्तारतोस; तुला इंद्र, तुला सरस्वती म्हणतात; जो ब्राह्मणाला वळू अर्पण करतो, तो एकाच मुखाने हजार देतो.
बृहस्पतिः सविता ते वयो दधौ त्वष्टुर्वायोः पर्यात्मा त आभृतः । अन्तरिक्षे मनसा त्वा जुहोमि बर्हिष्टे द्यावापृथिवी उभे स्ताम्
बृहस्पती आणि सविता यांनी तुला पंख दिले; त्वष्ट्याचा प्राण तुझ्याभोवती आहे; मी मनाने तुला आकाशात अर्पण करतो—दोन्ही, आकाश आणि पृथ्वी, यज्ञाच्या कुशावर स्थिर राहो.
{९} य इन्द्र इव देवेषु गोष्वेति विवावदत्। तस्य ऋषभस्याङ्गानि ब्रह्मा सं स्तौतु भद्रया
जो देवांमध्ये आणि गायींमध्ये इंद्रासारखा बोलतो, त्या वळूच्या अंगांचे ब्राह्मण शुभाशीर्वादाने स्तुती करो.
पार्श्वे आस्तामनुमत्या भगस्यास्तामनूवृजौ । अष्ठीवन्तावब्रवीन् मित्रो ममैतौ केवलाविति
त्याचे बाजू अनुमतीच्या, मांड्या भगाच्या असोत; मित्राने सांगितले, 'ही दोन्ही हाडे असलेली माझ्याच आहेत.'
भसदासीदादित्यानां श्रोणी आस्तां बृहस्पतेः । पुच्छं वातस्य देवस्य तेन धूनोत्योषधीः
त्याचे नितंब आदित्यांचे, कंबरे बृहस्पतीच्या असोत; शेपूट वायूचे आहे—त्याने औषधींना हलवावे.