मातादित्यानां दुहिता वसूनां प्राणः प्रजानाममृतस्य नाभिः । हिरण्यवर्णा मधुकशा घृताची महान् भर्गश्चरति मर्त्येषु
ती आदित्यांची माता, वसूंची कन्या, सर्व प्राण्यांचा प्राण, अमृताचा केंद्रबिंदू आहे. सुवर्णवर्णाची, तुपात न्हालेली मधुकशा, महान तेजस्वी पृथ्वीवर वावरते.
मधोः कशामजनयन्त देवास्तस्या गर्भो अभवद्विश्वरूपः । तं जातं तरुणं पिपर्ति माता स जातो विश्वा भुवना वि चष्टे
देवतांनी मधूपासून मधुकशा उत्पन्न केली; तिचे गर्भ सर्व रूपांचे झाले. माता जन्मलेल्या बाळाला पोसते आणि तो जन्मल्यानंतर सर्व जग पाहतो.
कस्तं प्र वेद क उ तं चिकेत यो अस्या हृदः कलशः सोमधानो अक्षितः । ब्रह्मा सुमेधाः सो अस्मिन् मदेत
कोण त्याला खरेच ओळखतो, कोण त्याला जाणतो, ज्याच्या हृदयाचा सोमाने भरलेला कलश अखंड आहे? ज्ञानी ब्राह्मण त्यात आनंद मानावा.
स तौ प्र वेद स उ तौ चिकेत यावस्याः स्तनौ सहस्रधारावक्षितौ । ऊर्जं दुहाते अनपस्फुरन्तौ
ज्याला तिच्या दोन हजार धारांनी वाहणाऱ्या स्तनांचा खरा अनुभव आहे, तोच त्यांना जाणतो. हे स्तन कधीही आटत नाहीत आणि नेहमी पोषण देतात.
हिङ्करिक्रती बृहती वयोधा उच्चैर्घोषाभ्येति या व्रतम् । त्रीन् घर्मान् अभि वावशाना मिमाति मायुं पयते पयोभिः
ती गडगडणारी, महान, बळ देणारी, मोठ्या आवाजात येते, नियम पाळणारी आहे. ती तीन उष्ण पेये मोजते, आयुष्य वाढवते आणि आपल्या दूधाने पोसते.
यामापीनामुपसीदन्त्यापः शाक्वरा वृषभा ये स्वराजः । ते वर्षन्ति ते वर्षयन्ति तद्विदे काममूर्जमापः
पाण्यांचे लाटा तिच्या भरभराटीकडे येतात, शाक्वरी, तेजस्वी वृषभ. ते पाऊस पाडतात, पाऊस पडू देतात; हे जो जाणतो, त्याला पाणी इच्छित पोषण देते.
स्तनयित्नुस्ते वाक्प्रजापते वृषा शुष्मं क्षिपसि भूम्यामधि । अग्नेर्वातान् मधुकशा हि जज्ञे मरुतामुग्रा नप्तिः
तुझा गडगडाट म्हणजेच वाणी आहे, हे प्रजापती; वृषभासारखा तू तुझं सामर्थ्य पृथ्वीवर फेकतोस. अग्नी आणि वाऱ्यांपासून मधुर वाणी असलेला, मरुतांचा भयंकर पुत्र जन्माला आला.
{१} यथा सोमः प्रातःसवने अश्विनोर्भवति प्रियः । एवा मे अश्विना वर्च आत्मनि ध्रियताम्
जसा सोम प्रातःकाळच्या सोमयज्ञात अश्विनांना प्रिय असतो, तसंच, हे अश्विन, तुमच्यामुळे माझ्यात तेज स्थिर होवो.
यथा सोमो द्वितीये सवन इन्द्राग्न्योर्भवति प्रियः । एवा म इन्द्राग्नी वर्च आत्मनि ध्रियताम्
जसा सोम दुसऱ्या सोमयज्ञात इंद्र आणि अग्नीला प्रिय असतो, तसंच, हे इंद्र आणि अग्नी, तुमच्यामुळे माझ्यात तेज स्थिर होवो.
यथा सोमस्तृतीये सवन ऋभूणां भवति प्रियः । एवा म ऋभवो वर्च आत्मनि ध्रियताम्
जसा सोम तिसऱ्या सोमयज्ञात ऋभूंना प्रिय असतो, तसंच, हे ऋभू, तुमच्यामुळे माझ्यात तेज स्थिर होवो.
मधु जनिषीय मधु वंसिषीय । पयस्वान् अग्न आगमं तं मा सं सृज वर्चसा
मी मधुर जन्मावा, मधुर व्हावा; मी दूधाने समृद्ध होऊन अग्नीला जाऊ दे; तो मला तेजाने एकरूप करो.
सं माग्ने वर्चसा सृज सं प्रजया समायुषा । विद्युर्मे अस्य देवा इन्द्रो विद्यात्सह ऋषिभिः
हे अग्नी, मला तेज, संतती आणि दीर्घायुष्य याने एकरूप कर. हे देवांनो, हे माझ्यासाठी जाणो; इंद्राने ऋषींना घेऊन ते जाणो.
यथा मधु मधुकृतः संभरन्ति मधावधि । एवा मे अश्विना वर्च आत्मनि ध्रियताम्
जसे मध तयार करणारे भरपूर मध एकत्र करतात, तसंच, हे अश्विन, तुमच्यामुळे माझ्यात तेज स्थिर होवो.
यथा मक्षाः इदं मधु न्यञ्जन्ति मधावधि । एवा मे अश्विना वर्चस्तेजो बलमोजश्च ध्रियताम्
जसे मधमाशा हे मध भरपूर प्रमाणात साठवतात, तसंच, हे अश्विन, तुमच्यामुळे माझ्यात तेज, कांती, बळ आणि उत्साह स्थिर होवो.
यद्गिरिषु पर्वतेषु गोष्वश्वेषु यन् मधु । सुरायां सिच्यमानायां यत्तत्र मधु तन् मयि
डोंगरांमध्ये, पर्वतांमध्ये, गायींमध्ये, घोड्यांमध्ये, वाहणाऱ्या सुरेत जे मध आहे, ते सर्व मध माझ्यात असो.
अश्विना सारघेण मा मधुनाङ्क्तं शुभस्पती । यथा वर्चस्वतीं वाचमावदानि जनामनु
हे अश्विन, सौंदर्याचे स्वामी, मला मधाचा सार लावा, म्हणजे मी लोकांमध्ये तेजस्वी वाणी बोलू शकेन.
स्तनयित्नुस्ते वाक्प्रजापते वृषा शुष्मं क्षिपसि भूम्यां दिवि । तां पशव उप जीवन्ति सर्वे तेनो सेषमूर्जं पिपर्ति
तुझा गडगडाट म्हणजेच वाणी आहे, हे प्रजापती; वृषभासारखा तू तुझं सामर्थ्य पृथ्वीवर आणि आकाशावर फेकतोस. सर्व जनावरे त्यावर जगतात; त्या उरलेल्या शक्तीने मला भर.
पृथिवी दण्डोऽन्तरिक्षं गर्भो द्यौः कशा विद्युत्प्रकशो हिरण्ययो बिन्दुः
पृथ्वी हा दंड आहे, आकाश गर्भ आहे, द्यौ म्हणजे कशा आहे, वीज म्हणजे सुवर्ण तेज आहे, आणि तो थेंब आहे.
यो वै कशायाः सप्त मधूनि वेद मधुमान् भवति । ब्राह्मणश्च राजा च धेनुश्चानड्वांश्च व्रीहिश्च यवश्च मधु सप्तमम्
जो कशाचे सात प्रकारचे मध जाणतो, तो मधमय होतो: ब्राह्मण, राजा, गाय, शेळी, तांदूळ, ज्वारी, आणि सातवे म्हणजे मध.
मधुमान् भवति मधुमदस्याहार्यं भवति । मधुमतो लोकान् जयति य एवं वेद
तो मधमय होतो; त्याचं अन्न मधमय होतं. जो असं जाणतो, तो मधमय लोकांवर विजय मिळवतो.
यद्वीध्रे स्तनयति प्रजापतिरेव तत्प्रजाभ्यः प्रादुर्भवति । तस्मात्प्राचीनोपवीतस्तिष्ठे प्रजापतेऽनु मा बुध्यस्वेति । अन्वेनं प्रजा अनु प्रजापतिर्बुध्यते य एवं वेद
जेव्हा गर्भात गडगडाट होतो, तेव्हा प्रजापती आपल्या संततीमध्ये प्रकट होतो. म्हणून उजव्या खांद्यावर उपवित घेऊन उभं राहावं आणि 'प्रजापतीसह मी जागृत होऊ' असं मनात ठेवावं. जो असं जाणतो, त्याच्याबरोबर प्रजापती आणि त्याची संतती जागृत होते.
सपत्नहनमृषभं घृतेन कामं शिक्षामि हविषाज्येन । नीचैः सपत्नान् मम पादय त्वमभिष्टुतो महता वीर्येण
स्पर्धकांचा नाश करणाऱ्या वृषभाची कृपा मी तुपाने आणि हवनाने मिळवतो. माझे शत्रू खाली पडू दे, हे महाबळशाली, तुझ्या स्तुतीने.
यन् मे मनसो न प्रियं चक्षुषो यन् मे बभस्ति नाभिनन्दति । तद्दुष्वप्न्यं प्रति मुञ्चामि सपत्ने कामं स्तुत्वोदहं भिदेयम्
माझ्या मनाला जे आवडत नाही, डोळ्यांना जे आनंद देत नाही, जी गोष्ट जिभेला गोड वाटत नाही—ते सगळं वाईट स्वप्न मी दूर करतो. माझा शत्रू, ज्या तुझी स्तुती होते, तो तुटून जावो.
दुष्वप्न्यं काम दुरितं च कमाप्रजस्तामस्वगतामवर्तिम् । उग्र ईशानः प्रति मुञ्च तस्मिन् यो अस्मभ्यमंहूरणा चिकित्सात्
वाईट स्वप्न, वाईट इच्छा, संकट, अपत्य नसणे, अंधार, चुकीचा मार्ग—हे प्रचंड प्रभुत्व असणाऱ्या, ज्यात आपल्यावर द्वेष करणारा आपल्याला त्रास द्यायचा प्रयत्न करतो, त्यातून तू आम्हाला सोडव.
नुदस्व काम प्र णुदस्व कामावर्तिं यन्तु मम ये सपत्नाः । तेषां नुत्तानामधमा तमांस्यग्ने वास्तूनि निर्दह त्वम्
हे कामा, माझ्या मनातील इच्छा दूर कर. माझे जे प्रतिस्पर्धी आहेत, ते माझ्यापासून दूर जाऊ देत. अग्नीदेवा, जे खाली पाडले गेले आहेत, त्यांच्या काळ्या, अंधाऱ्या घरांना तू जाळून टाक.
सा ते काम दुहिता धेनुरुच्यते यामाहुर्वाचं कवयो विराजम् । तया सपत्नान् परि वृङ्ग्धि ये मम पर्येनान् प्राणः पशवो जीवनं वृणक्तु
तुझी ती इच्छा, जी तुझी कन्या आहे, तिला ज्ञानी लोक तेजस्वी वाणी म्हणतात. त्या वाणीच्या सहाय्याने माझ्या प्रतिस्पर्ध्यांना वेढून टाक, जेणेकरून प्राण, पशू आणि जीवन हे माझ्या बाजूने निवडले जावोत.
कामस्येन्द्रस्य वरुणस्य राज्ञो विष्णोर्बलेन सवितुः सवेन । अग्नेर्होत्रेण प्र णुदे सपत्नां छम्बीव नावमुदकेषु धीरः
काम, इंद्र, वरुण, विष्णु, सविता यांच्या सामर्थ्याने आणि अग्नीच्या यज्ञाने, माझ्या प्रतिस्पर्ध्यांना दूर लोटून दे, जसा कुशल नावाडी बोट बांधणीतून पाण्यात सोडतो.
अध्यक्षो वाजी मम काम उग्रः कृणोतु मह्यमसपत्नमेव । विश्वे देवा मम नाथं भवन्तु सर्वे देवा हवमा यन्तु म इमम्
माझ्या इच्छा, जो बलवान आणि वेगवान आहेस, तू मला प्रतिस्पर्ध्यांपासून मुक्त कर. सर्व देव माझे रक्षण करणारे व्हावेत आणि माझ्या आवाहनाला सर्व देव येवोत.
इदमाज्यं घृतवज्जुषाणाः कामज्येष्ठा इह मादयध्वम् । कृण्वन्तो मह्यमसपत्नमेव
हे कामात श्रेष्ठ असणाऱ्यांनो, या तुपात आनंद घ्या, त्यात तृप्त व्हा. मला एकटा, कोणताही प्रतिस्पर्धी नसलेला बनवा.
इन्द्राग्नी काम सरथं हि भूत्वा नीचैः सपत्नान् मम पादयाथः । तेषां पन्नानामधमा तमांस्यग्ने वास्तून्यनुनिर्दह त्वम्
इंद्र आणि अग्नी, माझ्यासाठी कामासह एकत्र व्हा आणि माझ्या प्रतिस्पर्ध्यांना खाली दाबा. अग्नीदेवा, जे खाली पाडले गेले आहेत, त्यांच्या काळ्या, अंधाऱ्या घरांना तू जाळून टाक.