{१७} अपक्रीताः सहीयसीर्वीरुधो या अभिष्टुताः । त्रायन्तामस्मिन् ग्रामे गामश्वं पुरुषं पशुम्
ज्या सामर्थ्यशाली आणि गौरवाने स्तुती केलेल्या वनस्पती आहेत, त्या या गावातील गायी, घोडे, माणसं आणि इतर जनावरांचं रक्षण करो.
मधुमन् मूलं मधुमदग्रमासां मधुमन् मध्यं वीरुधां बभूव । मधुमत्पर्णं मधुमत्पुष्पमासां मधोः सम्भक्ता अमृतस्य भक्षो घृतमन्नं दुह्रतां गोपुरोगवम्
या वनस्पतींचं मूळ मधुर आहे, टोक मधुर आहे, मधला भागही मधुर आहे; त्यांची पानं आणि फुलंही गोड आहेत. त्या मधातून जन्मलेल्या आहेत, अमृतासारख्या अन्न आहेत, त्या गायी आणि बैलांसाठी तूप आणि पोषण देतात.
यावतीः कियतीश्चेमाः पृथिव्यामध्योषधीः । ता मा सहस्रपर्ण्यो मृत्योर्मुञ्चन्त्वंहसः
जितक्या आणि जशा या पृथ्वीवर औषधी आहेत, त्या हजारो पानांच्या औषधी मला मृत्यू आणि संकटांपासून मुक्त करो.
वैयाघ्रो मणिर्वीरुधां त्रायमानोऽभिशस्तिपाः । अमीवाः सर्वा रक्षांस्यप हन्त्वधि दूरमस्मत्
वनस्पतींचा वाघमणी, शापांपासून वाचवणारा, सर्व आजार आणि संकटं दूर लोटो आणि आमच्यापासून फार दूर जावोत.
सिंहस्येव स्तनथोः सं विजन्तेऽग्नेरिव विजन्ते आभृताभ्यः । गवां यक्ष्मः पुरुषाणां वीरुद्भिरतिनुत्तो नाव्या एतु स्रोत्याः
जसा सिंहाचा गर्जना किंवा अग्नीचा आवाज सर्वत्र पसरतो, तसाच गायींचा आणि माणसांचा आजार वनस्पतींनी दूर जावो, आणि आजाराचा प्रवाह नदीकडे जावो.
मुमुचाना ओषधयोऽग्नेर्वैश्वानरादधि । भूमिं संतन्वतीरित यासां राजा वनस्पतिः
ज्या औषधी वैश्वानर अग्नीपासून मुक्त झाल्या, पृथ्वीवर पसरल्या, आणि ज्यांचा राजा म्हणजे वनस्पतींचा स्वामी आहे, त्या वाढल्या आहेत.
या रोहन्त्याङ्गिरसीः पर्वतेषु समेषु च । ता नः पयस्वतीः शिवा ओषधीः सन्तु शं हृदे
ज्या आंगिरस औषधी डोंगरांवर आणि सपाट जागी उगवतात, त्या दुधाळ, शुभ आणि आपल्या मनाला कल्याण देणाऱ्या होवोत.
याश्चाहं वेद वीरुधो याश्च पश्यामि चक्षुषा । अज्ञाता जानीमश्च या यासु विद्म च संभृतम्
ज्या औषधी मला माहित आहेत, ज्या मी डोळ्यांनी पाहतो, ज्या माहित नाहीत पण आम्ही शिकतो, आणि ज्या आम्हा सर्वांना एकत्र माहित आहेत—
सर्वाः समग्रा ओषधीर्बोधन्तु वचसो मम । यथेमं पारयामसि पुरुषं दुरितादधि
सर्व औषधी माझ्या शब्दांकडे लक्ष द्याव्यात, जसे आपण या माणसाला संकटातून बाहेर काढतो.
अश्वत्थो दर्भो वीरुधां सोमो राजामृतं हविः । व्रीहिर्यवश्च भेषजौ दिवस्पुत्रावमर्त्यौ
अश्वत्थ, दर्भ, वनस्पती, सोमराजा, अमृत अर्पण, तांदूळ आणि ज्वारी, औषधी, हे दिव्य पुत्र, अमर—
{१८} उज्जिहीध्वे स्तनयत्यभिक्रन्दत्योषधीः । यदा वः पृश्निमातरः पर्जन्यो रेतसावति
उठा, ओ औषधींनो, गडगडाट करत आणि मोठ्याने हाका मारत, जेव्हा तुमच्या रंगीबेरंगी आईने, पर्जन्याने, पाऊस पाडतो.
तस्यामृतस्येमं बलं पुरुषं पययामसि । अथो कृणोमि भेषजं यथासच्छतहायनः
त्या अमृताचे हे बळ आपण या माणसाला देऊ, आणि मी औषध तयार करतो, म्हणजे तो शंभर वर्षं जगावा.
वराहो वेद वीरुधं नकुलो वेद भेषजीम् । सर्पा गन्धर्वा या विदुस्ता अस्मा अवसे हुवे
डुक्कराला वनस्पतींचं ज्ञान आहे, मुंगुसाला औषधींचं ज्ञान आहे; साप आणि गंधर्व ज्यांना माहिती आहेत, त्यांना मी मदतीसाठी बोलावतो.
याः सुपर्णा आङ्गिरसीर्दिव्या या रघटो विदुः । वयांसि हंसा या विदुर्यास्च सर्वे पतत्रिणः । मृगा या विदुरोषधीस्ता अस्मा अवसे हुवे
पंख असलेले, आंगिरस वनस्पती, रघटाला माहिती असलेल्या, पक्षी, हंस, आणि सर्व उडणारे, तसेच जंगली प्राणी ज्यांना औषधी माहित आहेत—त्यांना मी मदतीसाठी बोलावतो.
यावतीनामोषधीनां गावः प्राश्नन्त्यघ्न्या यवतीनामजावयः । तावतीस्तुभ्यमोषधीः शर्म यच्छन्त्वाभृताः
जितक्या औषधी गायी आणि बिनजोड गायी खातात, जितक्या शेळ्या खातात, तितक्याच गोळा केलेल्या औषधी तुला संरक्षण देवोत.
यावतीषु मनुष्या भेषजं भिषजो विदुः । तावतीर्विश्वभेषजीरा भरामि त्वामभि
जितक्या औषधी माणसांमधील वैद्यांना माहित आहेत, तितक्या सर्व औषधी मी तुझ्यासाठी आणतो.
पुष्पवतीः प्रसूमतीः फलिनीरफला उत । संमातर इव दुह्रामस्मा अरिष्टतातये
फुलांनी बहरलेल्या, उमललेल्या आणि फळांनी लगडलेल्या तसेच फळ नसलेल्या वनस्पती, जशा दूध देणाऱ्या माऊसारख्या असतात, त्या आम्हाला सर्व अनिष्टांपासून वाचवोत.
उत्त्वाहार्षं पञ्चशलादथो दशशलादुत । अथो यमस्य पड्वीशाद्विश्वस्माद्देवकिल्बिषात्
मी तुझ्यावरून पाच प्रकारच्या आणि दहा प्रकारच्या बंधनांना दूर केले, तसेच यमाच्या फासालाही आणि सर्व देवदोषांनाही दूर केले.
इन्द्रो मन्थतु मन्थिता शक्रः शूरः पुरंदरः । यथा हनाम सेना अमित्राणां सहस्रशः
इंद्र, बलवान, पराक्रमी आणि नगर उद्ध्वस्त करणारा शक्र, शत्रूंच्या सैन्यांवर जसा आपण हजारोंनी विजय मिळवतो, तसाच त्यांचा नाश करो.
पूतिरज्जुरुपध्मानी पूतिं सेनां कृणोत्वमूम् । धूममग्निं परादृश्याऽमित्रा हृत्स्वा दधतां भयम्
दुषित दोरी आणि फुगणं हे त्या शत्रूंच्या सैन्याला अपवित्र करो; धुरातून जसा अग्नी दिसतो, तसा शत्रूंच्या हृदयात भीती निर्माण होवो.
अमून् अश्वत्थ निः शृणीहि खादामून् खदिराजिरम् । ताजद्भङ्ग इव भज्यन्तां हन्त्वेनान् वधको वधैः
अश्वत्था, तू त्यांना छाट; खदिरा आणि अर्जुना, तुम्ही त्यांना गिळून टाक; ते तुटक्या काड्यांसारखे मोडावेत आणि संहार करणारा त्यांना शस्त्रांनी नष्ट करो.
परुषान् अमून् परुषाह्वः कृणोतु हन्त्वेनान् वधको वधैः । क्षिप्रं शर इव भज्यन्तां बृहज्जालेन संदिताः
कडक असलेल्यांना 'कडक' नावाने ओळखला जाणारा अधिक कडक बनवो; संहार करणारा त्यांना शस्त्रांनी नष्ट करो; ते बाणासारखे पटकन तुटावेत, मोठ्या जाळ्यात अडकलेले.
अन्तरिक्षं जालमासीज्जालदण्डा दिशो महीः । तेनाभिधाय दस्यूनां शक्रः सेनामपावपत्
आकाशात जाळे पसरले होते, त्या जाळ्याच्या काठ्या दिशांना आणि पृथ्वीवर होत्या; त्याच्याच जोरावर शक्राने दस्यूंच्या सैन्याचा नाश केला.
बृहद्धि जालं बृहतः शक्रस्य वाजिनीवतः । तेन शत्रून् अभि सर्वान् न्युब्ज यथा न मुच्यातै कतमश्चनैषाम्
शक्तिशाली, घोड्यांचा स्वामी असलेल्या शक्राचे जाळे खूप मोठे आहे; त्याच्याने सर्व शत्रूंना अशी झाक की त्यातील एकही सुटू नये.
बृहत्ते जालं बृहत इन्द्र शूर सहस्रार्घस्य शतवीर्यस्य । तेन शतं सहस्रमयुतं न्यर्बुदं जघान शक्रो दस्यूनामभिधाय सेनया
तुझं जाळं फार मोठं आहे, हे बलाढ्य, शूर, हजारो बक्षिसांचा आणि शंभर सामर्थ्यांचा इंद्रा; त्याच्याने शक्राने सैन्यासह शंभर, हजार, दहा हजार, लक्ष दस्यूंचा नाश केला.
अयं लोको जालमासीच्छक्रस्य महतो महान् । तेनाहमिन्द्रजालेनामूंस्तमसाभि दधामि सर्वान्
हा संपूर्ण जग शक्राच्या मोठ्या जाळ्यात अडकला; त्या इंद्राच्या जाळ्याने मी हे सर्व शत्रू अंधारात झाकतो.
सेदिरुग्रा व्यृद्धिरार्तिश्चानपवाचना । श्रमस्तन्द्रीश्च मोहश्च तैरमून् अभि दधामि सर्वान्
ताप, उग्र वाढ, दुःख, देशातून हाकलून देणं, थकवा, कंटाळा आणि भ्रम—या सर्वांनी मी हे शत्रू झाकतो.
मृत्यवेऽमून् प्र यछामि मृत्युपाशैरमी सिताः । मृत्योर्ये अघला दूतास्तेभ्य एनान् प्रति नयामि बद्ध्वा
मी हे शत्रू मृत्यूकडे सुपूर्द करतो, मृत्यूच्या फासांनी बांधून; जे मृत्यूचे दूत आहेत, नाश करणारे, त्यांच्याकडे मी हे बांधून देतो.
{२०} नयतामून् मृत्युदूता यमदूता अपोम्भत । परःसहस्रा हन्यन्तां तृणेढ्वेनान् मत्यं भवस्य
मृत्यूचे दूत, यमाचे दूत त्यांना घेऊन जावोत; हजारो हजारो शत्रू नष्ट होवोत, हे संहारक, तुझ्या सामर्थ्याने ते गवतासारखे होवोत.
साध्या एकं जालदण्डमुद्यत्य यन्त्योजसा । रुद्रा एकं वसव एकमादित्यैरेक उद्यतः
साध्यांनी एक जाळ्याचा दांडा उचलला, रुद्रांनी एक, वसूंनी एक, आणि आदित्यांनीही एक, सर्वांनी सामर्थ्याने उचलले.