या बभ्रवो याश्च शुक्रा रोहिणीरुत पृश्नयः । असिक्नीः कृष्णा ओषधीः सर्वा अच्छावदामसि
ज्या औषधी तपकिरी आहेत, ज्या तेजस्वी आहेत, ज्या लाल आहेत, ज्या चित्ताकर्षक आहेत, ज्या काळ्या आहेत, ज्या गडद आहेत — त्या सर्व औषधींना मी बोलावतो.
त्रायन्तामिमं पुरुषं यक्ष्माद्देवेषितादधि । यासां द्यौः पिता पृथिवी माता समुद्रो मूलं वीरुधां बभूव
ज्यांचा पिता आकाश आहे, माता पृथ्वी आहे, आणि मूळ समुद्र आहे, त्या औषधींनी या माणसाचे देवांनी पाठवलेल्या आजारापासून रक्षण करावे.
आपो अग्रं दिव्या ओषधयः । तास्ते यक्ष्ममेनस्यमङ्गादङ्गादनीनशन्
पाणी, श्रेष्ठ औषधी, दिव्य औषधी — त्या तुझ्या अंगातील, प्रत्येक भागातील रोग दूर करू देत.
प्रस्तृणती स्तम्बिनीरेकशुङ्गाः प्रतन्वतीरोषधीरा वदामि । अंशुमतीः कण्डिनीर्या विशाखा ह्वयामि ते वीरुधो वैश्वदेवीरुग्राः पुरुषजीवनीः
पसरणाऱ्या, थांबवणाऱ्या, एक शिंग असलेल्या, फुलणाऱ्या औषधी, तेजस्वी, काटेरी, अनेक फांद्या असलेल्या — या सर्व वैश्वदेवी, बलशाली, माणसाला जीवन देणाऱ्या औषधींना मी बोलावतो.
यद्वः सहः सहमाना वीर्यं१ यच्च वो बलम् । तेनेममस्माद्यक्ष्मात्पुरुषं मुञ्चतौषधीरथो कृणोमि भेषजम्
तुमच्या सामर्थ्याने, सहनशक्तीने आणि बळाने, हे औषधी, या माणसाला रोगातून मुक्त करा; आता मी औषध तयार करतो.
जीवलां नघारिषां जीवन्तीमोषधीमहम् । अरुन्धतीमुन्नयन्तीं पुष्पां मधुमतीमिह हुवेऽस्मा अरिष्टतातये
जीवंत, कधीही न संपणाऱ्या, जीवन देणाऱ्या, नेहमी वाढणाऱ्या, फुलणाऱ्या, मधुर औषधींना मी इथे बोलावतो, या माणसाच्या आरोग्यासाठी.
इहा यन्तु प्रचेतसो मेदिनीर्वचसो मम । यथेमं पारयामसि पुरुषं दुरितादधि
माझ्या बोलण्यावर, हे ज्ञानी, पृथ्वीवर जन्मलेल्या औषधी, इथे या, जेणेकरून आपण या माणसाला संकटातून सोडवू शकू.
अग्नेर्घासो अपां गर्भो या रोहन्ति पुनर्णवाः । ध्रुवाः सहस्रनाम्नीर्भेषजीः सन्त्वाभृताः
अग्नीचे अन्न, पाण्याचा गर्भ, पुन्हा पुन्हा उगवणाऱ्या — त्या स्थिर, हजारो नावांनी ओळखल्या जाणाऱ्या औषधी इथे आणल्या जावोत.
अवकोल्बा उदकात्मान ओषधयः । व्यृषन्तु दुरितं तीक्ष्णशृङ्ग्यः
ज्या औषधींचं मूळ पाण्यात आहे, ज्या खाली वाकलेल्या आणि टोकदार आहेत, त्या सर्व दुर्दैव दूर करो.
उन्मुञ्चन्तीर्विवरुणा उग्रा या विषदूषणीः । अथो बलासनाशनीः कृत्यादूषणीश्च यास्ता इहा यन्त्वोषधीः
ज्या तिखट औषधी विष काढतात, बल आणि अन्न नष्ट करतात, आणि जादूटोणा घालवतात, त्या इथे मुक्त होवोत.
{१७} अपक्रीताः सहीयसीर्वीरुधो या अभिष्टुताः । त्रायन्तामस्मिन् ग्रामे गामश्वं पुरुषं पशुम्
ज्या सामर्थ्यशाली आणि गौरवाने स्तुती केलेल्या वनस्पती आहेत, त्या या गावातील गायी, घोडे, माणसं आणि इतर जनावरांचं रक्षण करो.
मधुमन् मूलं मधुमदग्रमासां मधुमन् मध्यं वीरुधां बभूव । मधुमत्पर्णं मधुमत्पुष्पमासां मधोः सम्भक्ता अमृतस्य भक्षो घृतमन्नं दुह्रतां गोपुरोगवम्
या वनस्पतींचं मूळ मधुर आहे, टोक मधुर आहे, मधला भागही मधुर आहे; त्यांची पानं आणि फुलंही गोड आहेत. त्या मधातून जन्मलेल्या आहेत, अमृतासारख्या अन्न आहेत, त्या गायी आणि बैलांसाठी तूप आणि पोषण देतात.
यावतीः कियतीश्चेमाः पृथिव्यामध्योषधीः । ता मा सहस्रपर्ण्यो मृत्योर्मुञ्चन्त्वंहसः
जितक्या आणि जशा या पृथ्वीवर औषधी आहेत, त्या हजारो पानांच्या औषधी मला मृत्यू आणि संकटांपासून मुक्त करो.
वैयाघ्रो मणिर्वीरुधां त्रायमानोऽभिशस्तिपाः । अमीवाः सर्वा रक्षांस्यप हन्त्वधि दूरमस्मत्
वनस्पतींचा वाघमणी, शापांपासून वाचवणारा, सर्व आजार आणि संकटं दूर लोटो आणि आमच्यापासून फार दूर जावोत.
सिंहस्येव स्तनथोः सं विजन्तेऽग्नेरिव विजन्ते आभृताभ्यः । गवां यक्ष्मः पुरुषाणां वीरुद्भिरतिनुत्तो नाव्या एतु स्रोत्याः
जसा सिंहाचा गर्जना किंवा अग्नीचा आवाज सर्वत्र पसरतो, तसाच गायींचा आणि माणसांचा आजार वनस्पतींनी दूर जावो, आणि आजाराचा प्रवाह नदीकडे जावो.
मुमुचाना ओषधयोऽग्नेर्वैश्वानरादधि । भूमिं संतन्वतीरित यासां राजा वनस्पतिः
ज्या औषधी वैश्वानर अग्नीपासून मुक्त झाल्या, पृथ्वीवर पसरल्या, आणि ज्यांचा राजा म्हणजे वनस्पतींचा स्वामी आहे, त्या वाढल्या आहेत.
या रोहन्त्याङ्गिरसीः पर्वतेषु समेषु च । ता नः पयस्वतीः शिवा ओषधीः सन्तु शं हृदे
ज्या आंगिरस औषधी डोंगरांवर आणि सपाट जागी उगवतात, त्या दुधाळ, शुभ आणि आपल्या मनाला कल्याण देणाऱ्या होवोत.
याश्चाहं वेद वीरुधो याश्च पश्यामि चक्षुषा । अज्ञाता जानीमश्च या यासु विद्म च संभृतम्
ज्या औषधी मला माहित आहेत, ज्या मी डोळ्यांनी पाहतो, ज्या माहित नाहीत पण आम्ही शिकतो, आणि ज्या आम्हा सर्वांना एकत्र माहित आहेत—
सर्वाः समग्रा ओषधीर्बोधन्तु वचसो मम । यथेमं पारयामसि पुरुषं दुरितादधि
सर्व औषधी माझ्या शब्दांकडे लक्ष द्याव्यात, जसे आपण या माणसाला संकटातून बाहेर काढतो.
अश्वत्थो दर्भो वीरुधां सोमो राजामृतं हविः । व्रीहिर्यवश्च भेषजौ दिवस्पुत्रावमर्त्यौ
अश्वत्थ, दर्भ, वनस्पती, सोमराजा, अमृत अर्पण, तांदूळ आणि ज्वारी, औषधी, हे दिव्य पुत्र, अमर—
{१८} उज्जिहीध्वे स्तनयत्यभिक्रन्दत्योषधीः । यदा वः पृश्निमातरः पर्जन्यो रेतसावति
उठा, ओ औषधींनो, गडगडाट करत आणि मोठ्याने हाका मारत, जेव्हा तुमच्या रंगीबेरंगी आईने, पर्जन्याने, पाऊस पाडतो.
तस्यामृतस्येमं बलं पुरुषं पययामसि । अथो कृणोमि भेषजं यथासच्छतहायनः
त्या अमृताचे हे बळ आपण या माणसाला देऊ, आणि मी औषध तयार करतो, म्हणजे तो शंभर वर्षं जगावा.
वराहो वेद वीरुधं नकुलो वेद भेषजीम् । सर्पा गन्धर्वा या विदुस्ता अस्मा अवसे हुवे
डुक्कराला वनस्पतींचं ज्ञान आहे, मुंगुसाला औषधींचं ज्ञान आहे; साप आणि गंधर्व ज्यांना माहिती आहेत, त्यांना मी मदतीसाठी बोलावतो.
याः सुपर्णा आङ्गिरसीर्दिव्या या रघटो विदुः । वयांसि हंसा या विदुर्यास्च सर्वे पतत्रिणः । मृगा या विदुरोषधीस्ता अस्मा अवसे हुवे
पंख असलेले, आंगिरस वनस्पती, रघटाला माहिती असलेल्या, पक्षी, हंस, आणि सर्व उडणारे, तसेच जंगली प्राणी ज्यांना औषधी माहित आहेत—त्यांना मी मदतीसाठी बोलावतो.
यावतीनामोषधीनां गावः प्राश्नन्त्यघ्न्या यवतीनामजावयः । तावतीस्तुभ्यमोषधीः शर्म यच्छन्त्वाभृताः
जितक्या औषधी गायी आणि बिनजोड गायी खातात, जितक्या शेळ्या खातात, तितक्याच गोळा केलेल्या औषधी तुला संरक्षण देवोत.
यावतीषु मनुष्या भेषजं भिषजो विदुः । तावतीर्विश्वभेषजीरा भरामि त्वामभि
जितक्या औषधी माणसांमधील वैद्यांना माहित आहेत, तितक्या सर्व औषधी मी तुझ्यासाठी आणतो.
पुष्पवतीः प्रसूमतीः फलिनीरफला उत । संमातर इव दुह्रामस्मा अरिष्टतातये
फुलांनी बहरलेल्या, उमललेल्या आणि फळांनी लगडलेल्या तसेच फळ नसलेल्या वनस्पती, जशा दूध देणाऱ्या माऊसारख्या असतात, त्या आम्हाला सर्व अनिष्टांपासून वाचवोत.
उत्त्वाहार्षं पञ्चशलादथो दशशलादुत । अथो यमस्य पड्वीशाद्विश्वस्माद्देवकिल्बिषात्
मी तुझ्यावरून पाच प्रकारच्या आणि दहा प्रकारच्या बंधनांना दूर केले, तसेच यमाच्या फासालाही आणि सर्व देवदोषांनाही दूर केले.
इन्द्रो मन्थतु मन्थिता शक्रः शूरः पुरंदरः । यथा हनाम सेना अमित्राणां सहस्रशः
इंद्र, बलवान, पराक्रमी आणि नगर उद्ध्वस्त करणारा शक्र, शत्रूंच्या सैन्यांवर जसा आपण हजारोंनी विजय मिळवतो, तसाच त्यांचा नाश करो.
पूतिरज्जुरुपध्मानी पूतिं सेनां कृणोत्वमूम् । धूममग्निं परादृश्याऽमित्रा हृत्स्वा दधतां भयम्
दुषित दोरी आणि फुगणं हे त्या शत्रूंच्या सैन्याला अपवित्र करो; धुरातून जसा अग्नी दिसतो, तसा शत्रूंच्या हृदयात भीती निर्माण होवो.