उप ह्वये सुदुघां धेनुमेतां सुहस्तो गोधुगुत दोहदेनाम् । श्रेष्ठं सवं सविता साविषन् नोऽभीद्धो घर्मस्तदु षु प्र वोचत्
मी या उत्तम दूध देणाऱ्या गायीला बोलावतो, चांगल्या हातांनी दूध काढणाऱ्याने तिला दुध द्यावे. सविता देव आमच्यासाठी उत्तम सामर्थ्य देओ; तापवलेले पात्र कोणतीही अडथळा न येता हे जाहीर करो.
हिङ्कृण्वती वसुपत्नी वसूनां वत्समिच्छन्ती मनसा न्यागन् । दुहामश्विभ्यां पयो अघ्न्येयं सा वर्धतां महते सौभगाय
हंबर देणारी, संपत्तीची मालकीण, आपल्या वासरासाठी मनाने ओढ घेऊन जवळ येते. ही निरोगी गाय आपण अश्विनीदेवतांसाठी दूध काढू; ती मोठ्या सौभाग्यासाठी वाढू दे.
जुष्टो दमूना अतिथिर्दुरोण इमं नो यज्ञमुप याहि विद्वान् । विश्वा अग्ने अभियुजो विहत्य शत्रूयतामा भरा भोजनानि
प्रिय असलेला, घराचा स्वामी, पाहुणा, हे ज्ञानी अग्निदेव, आमच्या या यज्ञात या. सर्व शत्रूंना जिंकून, आम्हाला अन्न मिळवून द्या, ते शत्रूंच्या पराभवासाठी असो.
अग्ने शर्ध महते सौभगाय तव द्युम्नान्युत्तमानि सन्तु । सं जास्पत्यं सुयममा कृणुष्व शत्रूयतामभि तिष्ठा महांसि
हे अग्निदेव, मोठ्या सौभाग्यासाठी प्रयत्न करा; तुमची श्रेष्ठ कीर्ती आमच्याकडे येवो. आमच्या घरांमध्ये ऐक्य निर्माण करा; मोठ्या शत्रूंना सामोरे जा.
सूयवसाद्भगवती हि भूया अधा वयं भगवन्तः स्याम । अद्धि तृणमघ्न्ये विश्वदानीं पिब शुद्धमुदकमाचरन्ती
ती चांगल्या चारापासून भाग्यवती होवो; मग आपणही भाग्यवान होऊ. हे निरोगी गायी, सर्व काही देणारी, गवत खा आणि शुद्ध पाणी प्यावं.
अपचितां लोहिनीनां कृष्णा मातेति शुश्रुम । मुनेर्देवस्य मूलेन सर्वा विध्यामि ता अहम्
लालसर रंगाच्या गायींची काळी गाय आई आहे, असं आम्ही ऐकलं. त्या दिव्य ऋषीच्या मूळाने मी त्या सगळ्यांना भेदतो.
विध्याम्यासां प्रथमां विध्यामि उत मध्यमाम् । इदं जघन्यामासामा छिनद्मि स्तुकामिव
त्यांपैकी पहिलीला मी भेदतो, मधलीलाही भेदतो. ही शेवटची मी कापतो, जशी केसांची वेणी कापली जाते.
त्वाष्ट्रेणाहं वचसा वि त ईर्ष्याममीमदम् । अथो यो मन्युष्टे पते तमु ते शमयामसि
त्वष्टृच्या वाणीने मी तुझी हेवा दूर केली आहे. आणि तुझ्यात जो राग आहे, तोही आम्ही शांत करतो.
व्रतेन त्वं व्रतपते समक्तो विश्वाहा सुमना दीदिहीह । तं त्वा वयं जातवेदः समिद्धं प्रजावन्त उप सदेम सर्वे
व्रताने, हे व्रतांचे अधिपती, तू सुशोभित झाला आहेस; नेहमी चांगल्या मनाने इथे तेजस्वी रहा. हे जातवेदस, आम्ही सर्वजण, प्रजासंपन्न, पेटलेल्या तुझ्याकडे येतो.
प्रजावतीः सूयवसे रुशन्तीः शुद्धा अपः सुप्रपाणे पिबन्तीः । मा व स्तेन ईशत माघशंसः परि वो रुद्रस्य हेतिर्वृणक्तु
संततीने समृद्ध, उजळ, शुद्ध, सहजपणे प्यायल्या जाणाऱ्या पाण्यांना चोर किंवा दुष्ट माणूस स्पर्श करू नये; रुद्राची शस्त्र तुमच्यापासून दूर राहो.
पदज्ञा स्थ रमतयः संहिता विश्वनाम्नीः । उप मा देवीर्देवेभिरेत । इमं गोष्ठमिदं सदो घृतेनास्मान्त्समुक्षत
तुम्ही पावलांची जाण असलेल्या, आनंदी, एकत्र असलेल्या, सर्व नावांनी ओळखल्या जाणाऱ्या आहात. देवींनो, देवांबरोबर माझ्याकडे या. या गोठ्यात, या आसनात, आमच्यासाठी तुप ओता.
आ सुस्रसः सुस्रसो असतीभ्यो असत्तराः । सेहोररसतरा हवणाद्विक्लेदीयसीः
जे सर्वात जास्त वाहणारे आहेत, ते कमी वाहणाऱ्यांपेक्षा अधिक वाहू द्या; ज्या रसाळ आहेत, त्या इतरांपेक्षा अधिक रसाळ राहू द्या; जे सहज वितळतात, ते इतरांपेक्षा अधिक वितळू द्या.
या ग्रैव्या अपचितोऽथो या उपपक्ष्याः । विजाम्नि या अपचितः स्वयंस्रसः
ज्या गळ्याजवळून, ज्या बाजूने, ज्या सांध्यांतून, आणि ज्या आपोआप वाहतात, त्या सर्व—
यः कीकसाः प्रशृणाति तलीद्यमवतिष्ठति । निर्हास्तं सर्वं जायान्यं यः कश्च ककुदि श्रितः
जो खाजवतो, किंवा खरूज असलेला उभा राहतो, त्या सर्व प्रकारच्या त्वचारोगांना, आणि गायीच्या कुबड्यावर जे काही आहे, ते सर्व दूर जावो.
पक्षी जायान्यः पतति स आ विशति पूरुषम् । तदक्षितस्य भेषजमुभयोः सुक्षतस्य च
पक्ष्यासारखा त्वचारोग जो उडतो, तो माणसात प्रवेश करतो; हा औषध आहे, जखम न भरलेल्या, तसेच निरोगी आणि जखमी दोघांसाठी.
विद्म वै ते जायान्य जानं यतो जायान्य जायसे । कथं ह तत्र त्वं हनो यस्य कृण्मो हविर्गृहे
तुझा त्वचारोग कुठून येतो, हे आम्हाला माहीत आहे. मग आम्ही घरात हवन करत असताना, तुला कसा नष्ट करू शकतो?
धृषत्पिब कलशे सोममिन्द्र वृत्रहा शूर समरे वसूनाम् । माध्यन्दिने सवन आ वृषस्व रयिष्ठानो रयिमस्मासु धेहि
हे वीर इन्द्र, वृत्राचा संहार करणारा, या कलशातील सोमरस धाडसाने प्या. धनासाठीच्या युद्धात, मध्यान्हाच्या सोमयागात अधिक बळ मिळव आणि आम्हाला भरपूर संपत्ती दे.
सांतपना इदं हविर्मरुतस्तज्जुजुष्टन । अस्माकोती रिशादसः
हे संताप आणणारे मरुत, हे हविर्दान स्वीकारा. तुम्ही कठोर असता, आमच्या बाजूने उभे राहा.
यो नो मर्तो मरुतो दुर्हृणायुस्तिरश्चित्तानि वसवो जिघांसति । द्रुहः पाशान् प्रति मुञ्चतां सस्तपिष्ठेन तपसा हन्तना तम्
कोणताही माणूस, जो आमच्यावर वाईट हेतूने काही करायचा प्रयत्न करतो किंवा कट रचतो, हे मरुत, हे वसु, अशा फसवणुकीच्या जाळ्यातून आम्हाला सोडा आणि तुमच्या प्रचंड तापाने त्याचा नाश करा.
सम्वत्सरीणा मरुतः स्वर्का उरुक्षयाः सगणा मानुषासः । ते अस्मत्पाशान् प्र मुञ्चन्त्वेनसस्सांतपना मत्सरा मादयिष्णवः
हे तेजस्वी, विशाल निवास असणारे मरुत, तुमच्या सर्व गणांसह आणि मानवांसह, पापाच्या बंधनातून आम्हाला सोडा. हे संताप आणणारे, मत्सरी आणि आनंद देणारे, आम्हाला मुक्त करा.
वि ते मुञ्चामि रशनां वि योक्त्रं वि नियोजनम् । इहैव त्वमजस्र एध्यग्ने
मी तुझी दोरी, तुझे जू आणि तुझे बांधणारे बंध सैल करतो. अग्निदेव, इथेच आणि सदैव, अखंडपणे प्रज्वलित होत रहा.
अस्मै क्षत्राणि धारयन्तमग्ने युनज्मि त्वा ब्रह्मणा दैव्येन । दीदिह्यस्मभ्यं द्रविणेह भद्रं प्रेमं वोचो हविर्दां देवतासु
जो सामर्थ्य टिकवतो, त्या अग्नीला मी दैवी प्रार्थनेने जोडतो. आम्हाला इथेच संपत्ती आणि कल्याण देत तेजस्वी हो. देवांना हविर्दान देणारा, आमच्याशी प्रेमाने बोल.
यत्ते देवा अकृण्वन् भागधेयममावास्ये संवसन्तो महित्वा । तेना नो यज्ञं पिपृहि विश्ववारे रयिं नो धेहि सुभगे सुवीरम्
देवतांनी जे भाग्य तुला अमावस्येला एकत्र येऊन दिले, त्या सामर्थ्याने आमच्या यज्ञाचे रक्षण कर, सर्व व्यापणाऱ्या. हे भाग्यवती, आम्हाला संपत्ती आणि उत्तम संतती दे.
अहमेवास्म्यमावास्या मामा वसन्ति सुकृतो मयीमे । मयि देवा उभये साध्याश्चेन्द्रज्येष्ठाः समगच्छन्त सर्वे
मीच ही अमावस्या आहे; पुण्यवान माझ्यात वास करतात. माझ्यातच देव आणि साध्य, इंद्र प्रमुख असलेले, सर्व एकत्र आले आहेत.
आगन् रात्री सङ्गमनी वसूनामूर्जं पुष्टं वस्वावेशयन्ती । अमावास्यायै हविषा विधेमोर्जं दुहाना पयसा न आगन्
रात्र आली आहे, ती धन गोळा करणारी, बळ आणि पोषण घेऊन संपत्तीमध्ये प्रवेश करणारी. आम्ही अमावस्येला हविर्दान करतो, ती दूधासारखी समृद्धी देत आली आहे.
अमावास्ये न त्वदेतान्यन्यो विश्वा रूपाणि परिभूर्जजान । यत्कामास्ते जुहुमस्तन् नो अस्तु वयं स्याम पतयो रयीणाम्
अमावस्येला, तुझ्याशिवाय दुसऱ्या कुणीही ही सर्व रूपे निर्माण केलेली नाहीत, हे सर्वव्यापी. आम्ही जे काही इच्छा करतो, त्या पूर्ण होऊ देत. आम्ही संपत्तीचे स्वामी होऊ दे.
पूर्णा पश्चादुत पूर्णा पुरस्तादुन्मध्यतः पौर्णमासी जिगाय । तस्यां देवैः संवसन्तो महित्वा नाकस्य पृष्ठे समिषा मदेम
पाठीमागेही पूर्ण, पुढेही पूर्ण, मध्ये उगवणारी पौर्णिमा विजयी झाली आहे. तिच्यात, देवांसह मोठेपणाने वास करून, आम्ही स्वर्गाच्या शिखरावर हविर्दानाने आनंद मानू.
वृषभं वाजिनं वयं पौर्णमासं यजामहे । स नो ददात्वक्षितां रयिमनुपदस्वतीम्
आम्ही त्या वृषभ, सामर्थ्यशाली पौर्णिमेला यज्ञ करतो. तो आम्हाला कधीही न संपणारी, नेहमी वाढणारी संपत्ती देवो.
प्रजापते न त्वदेतान्यन्यो विश्वा रूपाणि परिभूर्जजान । यत्कामास्ते जुहुमस्तन् नो अस्तु वयं स्याम पतयो रयीणाम्
हे प्रजापती, तुझ्याशिवाय दुसऱ्या कुणीही ही सर्व रूपे निर्माण केलेली नाहीत. आम्ही जे काही इच्छा करतो, त्या पूर्ण होऊ देत. आम्ही संपत्तीचे स्वामी होऊ दे.
पौर्णमासी प्रथमा यज्ञियासीदह्नां रात्रीणामतिशर्वरेषु । ये त्वां यज्ञैर्यज्ञिये अर्धयन्त्यमी ते नाके सुकृतः प्रविष्टाः
पौर्णिमा ही रात्रींमध्ये प्रथम यज्ञासाठी योग्य ठरली, इतर रात्रींपेक्षा श्रेष्ठ. जी लोक तुला यज्ञाने पूजतात, ते पुण्यवान स्वर्गात प्रवेश करतात.