7.50(7.52) यथा वृक्षमशनिर्विश्वाहा हन्त्यप्रति । एवाहमद्य कितवान् अक्षैर्बध्यासमप्रति
जसा वीजेचा प्रहार झाडाला सहजपणे कोसळवतो, तसाच मी आज या जुगाऱ्याला फासे टाकून सहज जिंकू दे.
तुराणामतुराणां विशामवर्जुषीणाम् । समैतु विश्वतो भगो अन्तर्हस्तं कृतं मम
वेगवान आणि मंद, सर्व प्रकारच्या लोकांमध्ये, सर्व बाजूंनी भाग्य माझ्या हातात येवो.
ईडे अग्निं स्वावसुं नमोभिरिह प्रसक्तो वि चयत्कृतं नः । रथैरिव प्र भरे वाजयद्भिः प्रदक्षिणं मरुतां स्तोममृध्याम्
मी येथे आदराने उत्तम दान करणाऱ्या अग्नीचे स्तवन करतो; तो आमची कृत्ये योग्य मार्गाने नेवो. जसा रथ स्पर्धेत पुढे जातो, तसा आम्ही सामर्थ्य देणाऱ्यांसोबत यशस्वी होवो; मरुतांचा स्तोत्र आम्ही पूर्ण करू दे.
वयं जयेम त्वया युजा वृतमस्माकमंशमुदवा भरेभरे । अस्मभ्यमिन्द्र वरीयः सुगं कृधि प्र शत्रूणां मघवन् वृष्ण्या रुज
तुझ्या सोबतीने आम्ही स्पर्धा जिंकू, प्रत्येक वेळी आमचा वाटा वाढू दे. इंद्रा, आमच्यासाठी मार्ग सोपा कर, दानशूरा, शत्रूंची ताकद मोड.
अजैषं त्वा संलिखितमजैषमुत संरुधम् । अविं वृको यथा मथदेवा मथ्नामि ते कृतम्
मी तुला, चिन्हांकित असलेल्या, जिंकलं; मी बांधलेल्या त्यालाही जिंकलं. जसा लांडगा मेंढीला फाडतो, तसे, हे देवांनो, मी तुमचं केलेलं कार्य मोडतो.
उत प्रहामतिदीवा जयति कृतमिव श्वघ्नी वि चिनोति काले । यो देवकामो न धनं रुणद्धि समित्तं रायः सृजति स्वधाभिः
ज्याला मारलं तरी तो पुन्हा उभा राहून जिंकतो, जसा कुत्रा मारणाऱ्याची काठी योग्य वेळी लक्ष्य गाठते. जो देवांना इच्छितो, तो धन लपवत नाही; तो आपल्या सामर्थ्याने मित्राला संपत्ती देतो.
गोभिष्टरेमामतिं दुरेवां यवेन वा क्षुधं पुरुहूत विश्वे । वयं राजसु प्रथमा धनान्यरिष्टासो वृजनीभिर्जयेम
गायींनी आम्ही या शत्रुत्वपूर्ण विचारांवर मात करू, जव किंवा अन्नाने, हे अनेकदा आळवलेले, सर्व प्रकारे. राजांमध्ये आम्ही संपत्तीत पहिले होवो, सुरक्षित राहू, आणि स्पर्धेत जिंकू.
कृतं मे दक्षिणे हस्ते जयो मे सव्य आहितः । गोजिद्भूयासमश्वजिद्धनंजयो हिरण्यजित्
माझ्या उजव्या हातात विजयी फासे आहेत; डाव्या हातात विजय ठेवला आहे. मी गायी जिंकणारा, घोडे जिंकणारा, धन जिंकणारा, सोनं जिंकणारा होऊ दे.
अक्षाः फलवतीं द्युवं दत्त गां क्षीरिणीमिव । सं मा कृतस्य धारया धनुः स्नाव्नेव नह्यत
हे फासे, दुधाळ गाईसारखा फलदायी फेक मला द्या. जिंकलेल्या फेकाच्या बंधाने मला एकत्र बांधा, जसा धनुष्याचा दोर धनुष्याला घट्ट धरतो.
बृहस्पतिर्नः परि पातु पश्चादुतोत्तरस्मादधरादघायोः । इन्द्रः पुरस्तादुत मध्यतो नः सखा सखिभ्यो वरीयः कृणोतु
बृहस्पती आमचे मागून, उत्तरेकडून आणि दक्षिणेकडून, संकटांपासून रक्षण करो; इंद्र आमचे पुढून आणि मधून रक्षण करो. मित्रांमध्ये जसा श्रेष्ठ मित्र, तसा तो आम्हाला श्रेष्ठ बनवो.
संज्ञानं नः स्वेभिः संज्ञानमरणेभिः । संज्ञानमश्विना युवमिहास्मासु नि यच्छतम्
आमच्यात आणि आमच्या लोकांमध्ये समजूत असो, मित्रांमध्ये समजूत असो. हे अश्विनीकुमारांनो, येथे आमच्यात समजूत निर्माण करा.
सं जानामहै मनसा सं चिकित्वा मा युष्महि मनसा दैव्येन । मा घोषा उत्स्थुर्बहुले विनिर्हते मेषुः पप्तदिन्द्रस्याहन्यागते
आपण सर्वजण मनाने एक होऊ, समजुतीने एकत्र येऊ; दैवी इच्छेने आपल्यात मतभेद होऊ नयेत. सभेत मोठ्या आरोळ्या उठू नयेत, आणि इंद्राचा दिवस आल्यावर गोंधळ होऊ नये.
अमुत्रभूयादधि यद्यमस्य बृहस्पते अभिशस्तेरमुञ्चः । प्रत्यौहतामश्विना मृत्युमस्मद्देवानामग्ने भिषजा शचीभिः
जर आम्ही कुठेतरी शापाने बांधले गेलो असू, तर हे बृहस्पती, आम्हाला त्यातून मुक्त कर. अश्विनीकुमार आम्हाला मृत्यूपासून दूर ठेवोत; हे अग्नी, देवांचे वैद्य, तुझ्या शक्तीने आमचे रक्षण कर.
सं क्रामतं मा जहीतं शरीरं प्राणापानौ ते सयुजाविह स्ताम् । शतं जीव शरदो वर्धमानोऽग्निष्टे गोपा अधिपा वसिष्ठः
तुम्ही दोघेही एकत्र पुढे जा, शरीर सोडू नका; तुझे प्राण आणि अपान इथे एकत्र राहू दे. शंभर वर्षे वाढत राहा; अग्नी तुझा रक्षक आहे, वसिष्ठ तुझा स्वामी आहे.
आयुर्यत्ते अतिहितं पराचैरपानः प्राणः पुनरा ताविताम् । अग्निष्टदाहार्निर्ऋतेरुपस्थात्तदात्मनि पुनरा वेशयामि ते
तुझं आयुष्य, जे दूर गेलं होतं, तुझा श्वास आणि उच्छ्वास, हे सर्व परत येवो. अग्नी तुझं जीवन निरृतिच्या पकडीतून परत आणो. हे सर्व मी पुन्हा तुझ्यातच ठेवतो.
मेमं प्राणो हासीन् मो अपानोऽवहाय परा गात्। सप्तर्षिभ्य एनं परि ददामि ते एनं स्वस्ति जरसे वहन्तु
तुझा श्वास जाऊ नये, तुझा प्राण दूर जाऊ नये. हे मी सप्तर्षींना सोपवतो; ते हे तुझ्यासाठी सुखरूप वृद्धापकाळापर्यंत नेत राहो.
प्र विषतं प्राणापानावनड्वाहाविव व्रजम् । अयं जरिम्णः शेवधिररिष्ट इह वर्धताम्
तुझा श्वास आणि प्राण, जणू दोन बैल गाडीत जुंपले असतात तसे, मोकळे वहात जावोत. हा वृद्धापकाळाचा साठा, कोणतीही बाधा न येता, इथे वाढत जावो.
आ ते प्राणं सुवामसि परा यक्ष्मं सुवामि ते । आयुर्नो विश्वतो दधदयमग्निर्वरेण्यः
मी तुझा श्वास परत बोलावतो; तुझ्या अंगावरची व्याधी दूर करतो. हा श्रेष्ठ अग्नी सर्वत्र आयुष्य स्थिर करो.
उद्वयं तमसस्परि रोहन्तो नाकमुत्तमम् । देवं देवत्रा सूर्यमगन्म ज्योतिरुत्तमम्
आम्ही अंधारातून वर येऊन, सर्वोच्च आकाशात पोहोचलो. देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या सूर्यदेवाकडे, त्या उज्ज्वल तेजाकडे आम्ही पोहोचलो.
ऋचं साम यजामहे याभ्यां कर्माणि कुर्वते । एते सदसि राजतो यज्ञं देवेषु यच्छतः
आपण ऋच आणि साम अर्पण करतो, ज्यामुळे सर्व कर्मे घडतात. हेच सभेत तेजस्वी होऊन, देवांकडे यज्ञ पोहोचवतात.
ये ते पन्थानोऽव दिवो येभिर्विश्वमैरयः । तेभिः सुम्नया धेहि नो वसो
हे वासुदेव, तुझे जे आकाशातील मार्ग आहेत, ज्यांनी तू सर्व जग हलवतोस, त्याच मार्गांनी आम्हाला कल्याणाकडे ने.
तिरश्चिराजेरसितात्पृदाकोः परि संभृतम् । तत्कङ्कपर्वणो विषमियं वीरुदनीनशत्
दीर्घायुषी माणसांकडून, काळ्या मुंगीपासून, मातीतून, मी हे गोळा करतो—विंचवाच्या सांध्यातील विष, आणि शंभर मुळं.
इयं वीरुन् मधुजाता मधुश्चुन् मधुला मधूः । सा विह्रुतस्य भेषज्यथो मशकजम्भनी
ही औषधी मधातून जन्मलेली, मधासारखी गोड, मधाने भरलेली आहे. ही विखुरलेल्या व्याधीसाठी औषध आहे, आणि डासाच्या दंशावर उपाय आहे.
यतो दष्टं यतो धीतं ततस्ते निर्ह्वयामसि । अर्भस्य तृप्रदंशिनो मशकस्यारसं विषम्
जिथे दंश झाला, जिथे टोचले, तिथूनच मी ते विष बाहेर काढतो—दंश करणाऱ्या, टोचणाऱ्या डासाचं, चवीशिवाय असलेलं विष.
अयं यो वक्रो विपरुर्व्यङ्गो मुखानि वक्रा वृजिना कृणोषि । तानि त्वं ब्रह्मणस्पते इषीकामिव सं नमः
जो वाकडा, विकृत, वळलेला आहेस, जो चेहऱ्याला वाकडे करतोस आणि त्रास देतोस—हे ब्रह्मणस्पती, काडी सरळ करावी तसं, त्यांना सरळ कर.
अरसस्य शर्कोटस्य नीचीनस्योपसर्पतः । विषं ह्यस्यादिष्यथो एनमजीजभम्
विंचवाच्या, सरपटणाऱ्या आणि जवळ येणाऱ्या विषाला, तू त्याच्यापासून दूर केलंस, आणि तो बरा झाला.
न ते बाह्वोर्बलमस्ति न शीर्षे नोत मध्यतः । अथ किं पापयाऽमुया पुच्छे बिभर्ष्यर्भकम्
तुझ्या हातात, डोक्यात, किंवा पोटात काही बळ नाही. मग का, तुझ्या वाईट शेपट्याने, तू मुलाला त्रास देतोस?
अदन्ति त्वा पिपीलिका वि वृश्चन्ति मयूर्यः । सर्वे भल ब्रवाथ शार्कोटमरसं विषम्
मुंग्या तुला चावत आहेत, मोर तुला फाडत आहेत. सर्व प्राणी सांगतात—विंचवाचं विष, जे चवीला नाही.
य उभाभ्यां प्रहरसि पुच्छेन चास्येन च । आस्ये न ते विषं किमु ते पुच्छधावसत्
तू दोन्ही, शेपटीने आणि तोंडाने मारतोस—पण तुझ्या तोंडात विष नाही; मग तुझ्या शेपटीत काय आहे?
यदाशसा वदतो मे विचुक्षुभे यद्याचमानस्य चरतो जनामनु । यदात्मनि तन्वो मे विरिष्टं सरस्वती तदा पृणद्घृतेन
मी बोलताना, मागताना किंवा लोकांत वावरताना, माझ्यात जे काही अस्थिर झालं, माझ्या शरीरात जे विखुरलं, ते सर्व सरस्वती तुपाने भरून काढो.