अयं यो भूरिमूलः समुद्रमवतिष्ठति । दर्भः पृथिव्या उत्थितो मन्युशमन उच्यते
हा कुशाचा तुकडा, ज्याच्या अनेक मुळे आहेत, समुद्रात उभा आहे; पृथ्वीवरून उगवलेला हा कुशाचा तुकडा राग शांत करणारा आहे असे म्हणतात.
वि ते हनव्यां शरणिं वि ते मुख्यां नयामसि । यथावशो न वादिषो मम चित्तमुपायसि
तुझे हानीकारक अस्त्र आम्ही दूर फेकतो, तुझे मुख्य अस्त्रही दूर नेतो; तू माझ्याविरुद्ध बोलू नकोस, माझे मन तुझ्या अधीन कर.
अस्थाद्द्यौरस्थात्पृथिव्यस्थाद्विश्वमिदं जगत्। अस्थुर्वृक्षा ऊर्ध्वस्वप्नास्तिष्ठाद्रोगो अयं तव
आकाशातून, पृथ्वीवरून, या साऱ्या जगातून — झाडं उभी राहतात, जणू काही स्वप्नात आहेत; तुझ्या अंगातील हा आजार जाऊ दे.
शतं या भेषजानि ते सहस्रं संगतानि च । श्रेष्ठमास्रावभेषजं वसिष्ठं रोगनाशनम्
तुझ्याकडे शंभर औषधं आहेत, हजारो एकत्र जमलेली आहेत; त्यातलं सर्वात उत्तम औषध पुढे येऊ दे, जे रोग नष्ट करणारं आहे.
रुद्रस्य मूत्रमस्यमृतस्य नाभिः । विषाणका नाम वा असि पितॄणां मूलादुत्थिता वातीकृतनाशनी
तू रुद्राचं मूत्र आहेस, अमृताचं नाभी आहेस; तुझं नाव विषाणका आहे, पितरांच्या मुळांपासून उगवलेली, वायूजन्य व्याधी नष्ट करणारी आहेस.
परोऽपेहि मनस्पाप किमशस्तानि शंससि । परेहि न त्वा कामये वृक्षां वनानि सं चर गृहेषु गोषु मे मनः
दुष्ट मना, दूर जा! तू वाईट गोष्टी का बोलतोस? दूर हो, मला तुझी इच्छा नाही. झाडांमध्ये, जंगलात भटक; माझं मन घरात आणि गायींमध्ये राहू दे.
अवशसा निःशसा यत्पराशसोपारिम जाग्रतो यत्स्वपन्तः । अग्निर्विश्वान्यप दुष्कृतान्यजुष्टान्यारे अस्मद्दधातु
जे काही शत्रुत्वाचं आहे, ते सगळं दूर कर, काढून टाक; जागेपणी असो वा झोपेत असो, अग्नी सर्व वाईट कर्मं, नकोशी गोष्टी आमच्यापासून दूर ठेवो.
यदिन्द्र ब्रह्मणस्पतेऽपि मृषा चरामसि । प्रचेता न आङ्गिरसो दुरितात्पात्वंहसः
इंद्रा, ब्रह्मणस्पती, जरी आम्ही चुकून वागलो, तरी ज्ञानी आंगिरस आम्हाला संकट आणि पापांपासून वाचवोत.
यो न जीवोऽसि न मृतो देवानाममृतगर्भोऽसि स्वप्न । वरुणानी ते माता यमः पिताररुर्नामासि
तू ना जिवंत आहेस, ना मृत; देवांमध्ये अमर गर्भ आहेस, हे स्वप्ना. वरुणाणी तुझी आई, यम तुझा वडील, आणि तुझं नाव अररु आहे.
विद्म ते स्वप्न जनित्रं देवजामीनां पुत्रोऽसि यमस्य करणः । अन्तकोऽसि मृत्युरसि तं त्वा स्वप्न तथा सं विद्म स नः स्वप्न दुष्वप्न्यात्पाहि
हे स्वप्ना, आम्हाला तुझं मूळ माहीत आहे, तू दैवी मातांचा पुत्र आहेस, यमाचा दूत आहेस; तू अंतक आहेस, तू मृत्यू आहेस. आम्ही तुला ओळखतो, हे स्वप्ना; वाईट स्वप्नांपासून आम्हाला वाचव.
यथा कलां यथा शफं यथर्णं संनयन्ति । एवा दुष्वप्न्यं सर्वं द्विषते सं नयामसि
जसं तुकडा, खूर किंवा स्नायू जोडतात, तसं आम्ही सर्व वाईट स्वप्नं एकत्र करून शत्रूकडे पाठवतो.
अग्निः प्रातःसवने पात्वस्मान् वैश्वानरो विश्वकृद्विश्वशंभूः । स नः पावको द्रविणे दधात्वायुष्मन्तः सहभक्षाः स्याम
अग्नी, सकाळच्या सोमयज्ञात आम्हाला वाचवो, सर्वांचा हितकर्ता, सर्वांचं कल्याण करणारा. तो शुद्ध करणारा आम्हाला संपत्ती देवो, आणि आम्ही दीर्घायुषी होऊ, एकत्र जेवू.
विश्वे देवा मरुत इन्द्रो अस्मान् अस्मिन् द्वितीये सवने न जह्युः । आयुष्मन्तः प्रियमेषां वदन्तो वयं देवानां सुमतौ स्याम
सर्व देव, मरुत, इंद्र, या दुसऱ्या सोमयज्ञात आम्हाला सोडू नयेत; आम्ही त्यांना प्रिय असं बोलू, देवांची कृपा मिळवू आणि दीर्घायुषी होऊ.
इदं तृतीयं सवनं कवीनामृतेन ये चमसमैरयन्त । ते सौधन्वनाः स्वरानशानाः स्विष्टिं नो अभि वस्यो नयन्तु
ही तिसरी सोमयज्ञाची वेळ आहे, जिथे ज्ञानी लोकांनी अमृताने पात्र भरलं; सौधन्वन वंशातील तेजस्वी, कधीही न वृद्ध होणारे, आम्हाला उत्तम यज्ञभाग मिळवून देऊ देत.
श्येनोऽसि गायत्रच्छन्दा अनु त्वा रभे । स्वस्ति मा सं वहास्य यज्ञस्योदृचि स्वाहा
तू गरुड आहेस, गायत्री छंदात; मी तुला धरतो. यज्ञाच्या उर्ध्व मार्गावर तू मला कल्याण घेऊन येवो. स्वाहा!
ऋभुरसि जगच्छन्दा अनु त्वा रभे । स्वस्ति मा सं वहास्य यज्ञस्योदृचि स्वाहा
तू ऋभू आहेस, जगती छंदात; मी तुला धरतो. यज्ञाच्या उर्ध्व मार्गावर तू मला कल्याण घेऊन येवो. स्वाहा!
वृषासि त्रिष्टुप्छन्दा अनु त्वा रभे । स्वस्ति मा सं वहास्य यज्ञस्योदृचि स्वाहा
तू वृषभ आहेस, त्रिष्टुप् छंदात; मी तुला धरतो. यज्ञाच्या उर्ध्व मार्गावर तू मला कल्याण घेऊन येवो. स्वाहा!
नहि ते अग्ने तन्वः क्रूरमानंश मर्त्यः । कपिर्बभस्ति तेजनं स्वं जरायु गौरिव
अग्नी, तुझ्या रूपाला कोणताही माणूस इजा करू शकत नाही; तू वानर आहेस, स्वतःच्या संततीला भक्षण करणारा, जशी गाय आपल्या जन्मानंतरचं आवरण खाते.
मेष इव वै सं च वि चोर्वच्यसे यदुत्तरद्रावुपरश्च खादतः । शीर्ष्णा शिरोऽप्ससाप्सो अर्दयन्न् अंशून् बभस्ति हरितेभिरासभिः
तू मेंढ्यासारखा आहेस, तुझं कौतुक केलं जातं; वरचं आणि खालचं जबडं जेव्हा खातात, तेव्हा तुझ्या डोक्याने पाण्याच्या डोक्यांना ठोसा देतोस, हिरव्या ज्वाळांनी तंतू भक्षण करतोस.
सुपर्णा वाचमक्रतोप द्यव्याखरे कृष्णा इषिरा अनर्तिषुः । नि यन् नियन्ति उपरस्य निष्कृतिं पुरू रेतो दधिरे सूर्यश्रितः
पंखवाले बोलू लागतात, काळे पक्षी शेतात ओरडतात; ते वरचं भाग दूर नेतात, सूर्याच्या आधारावर अनेक बीजं ठेवली जातात.
हतं तर्दं समङ्कमाखुमश्विना छिन्तं शिरो अपि पृष्टीः शृणीतम् । यवान् नेददान् अपि नह्यतं मुखमथाभयं कृणुतं धान्याय
अश्विनीद्वयांनो, तुम्ही तर्द, समंक, आखुम या किड्यांना ठेचून टाका; त्यांचे डोके व पाठ ठेचून टाका, माझं ऐका. त्यांच्या तोंडातून काहीही बाहेर येऊ नये, त्यांनी आपल्याला काहीही इजा करू नये; अशा प्रकारे आम्हाला सुरक्षितता व भरपूर धान्य मिळू द्या.
तर्द है पतङ्ग है जभ्य हा उपक्वस । ब्रह्मेवासंस्थितं हविरनदन्त इमान् यवान् अहिंसन्तो अपोदित
तर्द, पतंग, जब्य, उपक्वस हे सर्व किडे आहेत. जसे यज्ञातील आहुती ब्राह्मणाच्या घरात सुरक्षित असते, तसे हे जव आपल्याला या किड्यांपासून सुरक्षित राहू द्या.
तर्दापते वघापते तृष्टजम्भा आ शृणोत मे । य आरण्या व्यद्वरा ये के च स्थ व्यद्वरास्तान्त्सर्वान् जम्भयामसि
तर्दांचा स्वामी, वघांचा स्वामी, धारदार जबड्याच्या किड्या, माझं ऐका. ज्या ज्या वनातील किड्या आहेत, किंवा इतर कुठल्याही किड्या आहेत, त्या सर्वांना आम्ही शांत करतो.
वायोः पूतः पवित्रेण प्रत्यङ्सोमो अति द्रुतः । इन्द्रस्य युजः सखा
वाऱ्याने शुद्ध झालेला सोम, शुद्ध करणाऱ्याने शुद्ध होऊन, वेगाने पुढे जातो; तो इंद्राचा मित्र आहे.
आपो अस्मान् मातरः सूदयन्तु घृतेन नो घृतप्वः पुनन्तु । विश्वं हि रिप्रं प्रवहन्ति देवीरुदिदाभ्यः शुचिरा पूत एमि
पाणी, जी आपली माय आहे, त्यांनी आपल्याला शुद्ध करावं; तुपयुक्त पाणी तुपाने आपल्याला पवित्र करावं. कारण दैवी पाणी सर्व अशुद्धता वाहून नेते; मी शुद्ध होऊन, पवित्र झालेल्या पाण्याजवळ येतो.
यत्किं चेदं वरुण दैव्ये जनेऽभिद्रोहं मनुष्याश्चरन्ति । अचित्त्या चेत्तव धर्म युयोपिम मा नस्तस्मादेनसो देव रीरिषः
वरुणा, या दैवी लोकांत माणसं जे काही अपराध करतात, जाणून किंवा अजाणतेपणी, त्या पापातून तू आम्हाला सोडव. हे देव, त्या अपराधामुळे आम्हाला त्रास होऊ नको.
उत्सूर्यो दिव एति पुरो रक्षांसि निजूर्वन् । आदित्यः पर्वतेभ्यो विश्वदृष्टो अदृष्टहा
सूर्य आकाशाच्या उदरातून उगवतो, समोरच्या राक्षसांना दूर करतो; सर्वांना दिसणारा आदित्य पर्वतांवरून अदृश्य शत्रूंना नष्ट करतो.
नि गावो गोष्ठे असदन् नि मृगासो अविक्षत । न्यूर्मयो नदीनां न्यदृष्टा अलिप्सत
गायी गोठ्यात स्थिर झाल्या आहेत, वन्य प्राणी मागे हटले आहेत; नद्यांचं पाणी ओसरलं आहे, आणि अदृश्य जीव नाहीसे झाले आहेत.
आयुर्ददं विपश्चितं श्रुतां कण्वस्य वीरुधम् । आभारिषं विश्वभेषजीमस्यादृष्टान् नि शमयत्
मी आयुष्य, बुद्धी आणि कण्वाची प्रसिद्ध औषधी वनस्पती आणली आहे; मी सर्व रोगांवर उपाय करणारी औषधे आणली आहेत—ती अदृश्य शक्तींना शांत करो.
द्यौश्च म इदं पृथिवी च प्रचेतसौ शुक्रो बृहन् दक्षिणया पिपर्तु । अनु स्वधा चिकितां सोमो अग्निर्वायुर्नः पातु सविता भगश्च
स्वर्ग आणि पृथ्वी, हे दोन्ही जाणते, त्यांनी आपल्या उजव्या तेजस्वी हाताने माझं रक्षण करावं; सोम, अग्नी, वायू, सविता आणि भग, हे योग्य क्रमाने आपलं रक्षण करो.