इमा यास्तिस्रः पृथिवीस्तासां ह भूमिरुत्तमा । तासामधि त्वचो अहं भेषजं समु जग्रभम्
ही तीन पृथ्वी आहेत, त्यातली भूमी सर्वांत श्रेष्ठ आहे. या सर्व पृथ्वींच्या पृष्ठभागावरून मी औषध एकत्र केलं आहे.
श्रेष्ठमसि भेषजानां वसिष्ठं वीरुधानाम् । सोमो भग इव यामेषु देवेषु वरुणो यथा
तू सर्व औषधांमध्ये श्रेष्ठ आहेस, सर्व वनस्पतींमध्ये सर्वोत्तम आहेस. जसा सोम रात्रींमध्ये श्रेष्ठ आहे, जसा वरुण देवांमध्ये श्रेष्ठ आहे, तसाच तू आहेस.
रेवतीरनाधृषः सिषासवः सिषासथ । उत स्थ केशदृंहणीरथो ह केशवर्धनीः
तू तेजस्वी आहेस, जिंकता न येणारा आहेस, वाढवण्याची इच्छा बाळगतोस आणि वाढवतोस. तू केसांना बळकट करणारा आणि वाढवणारा आहेस.
कृष्णं नियानं हरयः सुपर्णा अपो वसाना दिवमुत्पतन्ति । त आववृत्रन्त्सदनादृतस्यादिद्घृतेन पृथिवीं व्यूदुः
काळसर वाहणारे, पिवळसर, सुंदर पंख असणारे, पाणी धारण करणारे हे आकाशात उडतात. ते ऋताच्या स्थानावरून परतले; सुरुवातीला त्यांनी तुपाने पृथ्वी पसरवली.
पयस्वतीः कृणुथाप ओषधीः शिवा यदेजथा मरुतो रुक्मवक्षसः । ऊर्जं च तत्र सुमतिं च पिन्वत यत्रा नरो मरुतः सिञ्चथा मधु
हे पाण्या, तुम्ही औषधींना दूधाळ करा; हे सुवर्णवक्षस्थळ असणाऱ्या मरुतांनो, जिथे तुम्ही फिरता तिथे त्या शुभ होवोत. तिथे तुम्ही बळ आणि चांगुलपणा वाढवता, जिथे मरुतांनो, तुम्ही माणसांसाठी मध ओतता.
उदप्रुतो मरुतस्तामियर्त वृष्टिर्या विश्वा निवतस्पृणाति । एजाति ग्लहा कन्येव तुन्नैरुं तुन्दाना पत्येव जाया
मरुतांनी पाऊस उचलला आहे, जो सर्व घरांना भरतो. तो हलतो, जशी मुलगी वस्त्र विणते, जशी पत्नी पतीसाठी सजते.
सस्रुषीस्तदपसो दिवा नक्तं च सस्रुषीः । वरेण्यक्रतुरहमपो देवीरुप ह्वये
ती वाहिली आहे, पाणी दिवसा आणि रात्री वाहिली आहेत. मी श्रेष्ठ इच्छेने त्या दैवी पाण्यांना हाक मारतो.
ओता आपः कर्मण्या मुञ्चन्त्वितः प्रणीतये । सद्यः कृण्वन्त्वेतवे
पाणी आपल्या कार्यात तत्पर आहेत, त्या मार्गदर्शनासाठी स्वतःला सोडतात. त्या लगेचच कल्याणासाठी कृती करतात.
देवस्य सवितुः सवे कर्म कृण्वन्तु मानुषाः । शं नो भवन्त्वप ओषधीः शिवाः
दैवी सवितृच्या प्रेरणेने माणसांनी आपले काम करावे. पाणी आणि औषधी आमच्यासाठी मंगलमय होवोत.
हिमवतः प्र स्रवन्ति सिन्धौ समह सङ्गमः । आपो ह मह्यं तद्देवीर्ददन् हृद्द्योतभेषजम्
हिमालयातून त्या वाहतात, नदीत एकत्र येतात. त्या दैवी पाण्यांनी मला हृदयात उजळणारे औषध दिले आहे.
यन् मे अक्ष्योरादिद्योत पार्ष्ण्योः प्रपदोश्च यत्। आपस्तत्सर्वं निष्करन् भिषजां सुभिषक्तमाः
माझ्या डोळ्यांत, टाचा आणि पायाच्या तळव्यांत जे काही चमकतं, ते सर्व पाणी दूर करो, हे उत्तम उपचार करणाऱ्या, उत्तम गुणांनी.
सिन्धुपत्नीः सिन्धुराज्ञीः सर्वा या नद्य स्थन । दत्त नस्तस्य भेषजं तेना वो भुनजामहै
नद्यांच्या स्वामिनी, नद्यांच्या राणी, सर्व नद्या ज्या येथे वसता, आम्हाला ते औषध द्या आणि त्याच्यामुळे आम्ही तुमचा आनंद घ्यावा.
पञ्च च याः पञ्चाशच्च संयन्ति मन्या अभि । इतस्ताः सर्वा नश्यन्तु वाका अपचितामिव
ज्या पाच आणि पंचावन्न गोष्टी माझ्या मनावर एकत्र येतात, त्या सर्व इथून नाहीशा होवोत, जशी दुर्लक्षित वाणी नाहीशी होते.
सप्त च याः सप्ततिश्च संयन्ति ग्रैव्या अभि । इतस्ताः सर्वा नश्यन्तु वाका अपचितामिव
ज्या सात आणि सत्त्याहत्तर गोष्टी माझ्या मानेवर एकत्र येतात, त्या सर्व इथून नाहीशा होवोत, जशी दुर्लक्षित वाणी नाहीशी होते.
नव च या नवतिश्च संयन्ति स्कन्ध्या अभि । इतस्ताः सर्वा नश्यन्तु वाका अपचितामिव
ज्या नऊ आणि नव्वद गोष्टी माझ्या खांद्यावर एकत्र येतात, त्या सर्व इथून नाहीशा होवोत, जशी दुर्लक्षित वाणी नाहीशी होते.
अव मा पाप्मन्त्सृज वशी सन् मृदयासि नः । आ मा भद्रस्य लोके पाप्मन् धेह्यविह्रुतम्
हे स्वामी, मला पापापासून मुक्त कर, आमच्यावर कृपा कर. ते पाप आनंदाच्या जगात, दूर ठेव.
यो नः पाप्मन् न जहासि तमु त्वा जहिमो वयम् । पथामनु व्यावर्तनेऽन्यं पाप्मानु पद्यताम्
जो आमचं पाप दूर करत नाही, त्याला आम्ही दूर करू. पाप दुसऱ्या मार्गाने जावो, दुसऱ्यावर जावो.
अन्यत्रास्मन् न्युच्यतु सहस्राक्षो अमर्त्यः । यं द्वेषाम तमृच्छतु यमु द्विष्मस्तमिज्जहि
सहस्त्र डोळ्यांचा अमर तो आमच्यापासून ते दुसरीकडे फेकू दे. ज्याच्यावर आम्ही द्वेष करतो त्याच्याकडे जावो; जो आम्हाला द्वेषतो त्याच्यावर जावो आणि त्याचा नाश होवो.
देवाः कपोत इषितो यदिच्छन् दूतो निर्ऋत्या इदमाजगाम । तस्मा अर्चाम कृणवाम निष्कृतिं शं नो अस्तु द्विपदे शं चतुष्पदे
देवतांनी किंवा इच्छेने पाठवलेला कपोता, जर निरृतिचा दूत म्हणून इथे आला असेल, तर आपण त्याची पूजा करूया आणि दोष निवारण करूया. आपल्या दोन पायांच्या आणि चार पायांच्या सर्व जीवांना कल्याण लाभो.
शिवः कपोत इषितो नो अस्त्वनागा देवाः शकुनो गृहं नः । अग्निर्हि विप्रो जुषतां हविर्नः परि हेतिः पक्षिणी नो वृणक्तु
देवतांनी पाठवलेला कपोता आपल्यासाठी शुभ होवो आणि आपल्याला काहीही अपाय होऊ नये. हे दैवी पक्ष्या, आमच्या घरात कोणतेही अनिष्ट येऊ नये. अग्नी, या यज्ञातील पुरोहित, आमचे अर्पण स्वीकारो; पंखांनी उडणारे संकट आपल्यापासून दूर जावो.
हेतिः पक्षिणी न दभात्यस्मान् आष्ट्री पदं कृणुते अग्निधाने । शिवो गोभ्य उत पुरुषेभ्यो नो अस्तु मा नो देवा इह हिंसीत्कपोत
पंखांनी उडणारे संकट आपल्याला इजा पोहोचवू नये; तो पक्षी अग्निकुंडात आपले स्थान करो. आपली गायी आणि माणसे सुखी राहो; देवांनी किंवा कपोताने आपल्याला इथे काहीही दुःख देऊ नये.
ऋचा कपोतं नुदत प्रणोदमिषं मदन्तः परि गां नयामः । संलोभयन्तो दुरिता पदानि हित्वा न ऊर्जं प्र पदात्पथिष्ठः
एका ऋचेतून कपोताला दूर करा, मी त्याला हाकलतो. आनंदाने आपण गायीला घराभोवती फिरवूया. वाईट पावले मागे टाकून, आपण बळ आणि समृद्धीच्या वाटेवर जाऊया.
परीमेऽग्निमर्षत परीमे गामनेषत । देवेष्वक्रत श्रवः क इमामा दधर्षति
अग्नीने हे आपल्यासाठी क्षमा करावे, गायी पुन्हा आपल्या जवळ यावी. देवांमध्ये तू कीर्ती मिळवली आहेस; मग कोण तुझ्यावर आक्रमण करील?
यः प्रथमः प्रवतमाससाद बहुभ्यः पन्थामनुपस्पशानः । योऽस्येशे द्विपदो यश्चतुष्पदस्तस्मै यमाय नमो अस्तु मृत्यवे
जो पहिला त्या उतारावर पोहोचला, अनेक वाटा शोधत, जो दोन पायांचे आणि चार पायांचे स्वामी आहे— त्याला, यमाला, मृत्युला आपण वंदन करतो.
अमून् हेतिः पतत्रिणी न्येतु यदुलूको वदति मोघमेतत्। यद्वा कपोत पदमग्नौ कृणोति
ते पंखांनी उडणारे संकट दुसरीकडे जाऊ दे; घुबड बोलले तरी ते व्यर्थ जाऊ दे; किंवा कपोता अग्नित आपले पाऊल ठेवले तरी त्याचा काहीही परिणाम होऊ नये.
यौ ते दूतौ निर्ऋत इदमेतोऽप्रहितौ प्रहितौ वा गृहं नः । कपोतोलूकाभ्यामपदं तदस्तु
निरृतिचे जे दूत, पाठवलेले असोत किंवा नसो, आपल्या घरी आले असतील— तर कपोता किंवा घुबड यांचा काहीही ठसा आपल्या घरी राहू नये.
अवैरहत्यायेदमा पपत्यात्सुवीरताया इदमा ससद्यात्। पराङेव परा वद पराचीमनु संवतम् । यथा यमस्य त्वा गृहेऽरसं प्रतिचाकशान् आभूकं प्रतिचाकशान्
हे संकट इथे द्वेषाशिवाय पडू दे, हे इथे शौर्यासाठी स्थिर होऊ दे. तू मागे वळून बोल, मागे वळून निघून जा, जाण्याच्या वाटेने पुढे जा. जसे यमाच्या घरी तू जिवंत माणसांना पाहिले नाहीस, तसेच इथे आम्हाला पाहू नकोस.
देवा इमं मधुना संयुतं यवं सरस्वत्यामधि मणावचर्कृषुः । इन्द्र आसीत्सीरपतिः शतक्रतुः कीनाशा आसन् मरुतः सुदानवः
देवतांनी मध मिसळलेला हा ज्वारी सरस्वतीच्या पाषाणावर तयार केला. इंद्र, नांगराचा स्वामी, शतक्रतु, उपस्थित होता; मारुत हे दयाळू नांगरवाले होते.
यस्ते मदोऽवकेशो विकेशो येनाभिहस्यं पुरुषं कृणोषि । आरात्त्वदन्या वनानि वृक्षि त्वं शमि शतवल्शा वि रोह
तुझ्या त्या उन्मत्त आणि विस्कटलेल्या नशेमुळे, ज्यामुळे तू माणसाला हसवतोस— इतर सर्व झाडे तुझ्यापासून दूर राहो; शमी, शंभर फांद्यांची, तू भरभर वाढ.
बृहत्पलाशे सुभगे वर्षवृद्ध ऋतावरि । मातेव पुत्रेभ्यो मृड केशेभ्यः शमि
मोठ्या पानांची, सुंदर, पावसाने बळकट झालेली, सत्याची राखण करणारी शमी, आई जशी आपल्या मुलांवर दया करते, तशी तू आमच्या केसांवर कृपा कर.