अतिमात्रमवर्धन्त नोदिव दिवमस्पृशन् । भृगुं हिंसित्वा सृञ्जया वैतहव्याः पराभवन्
ते मर्यादेपलीकडे वाढले, पण आकाशाला स्पर्श करू शकले नाहीत; भृगुला इजा केल्यावर, सृंजय आणि वैतहव्यांचा नाश झाला.
ये बृहत्सामानमाङ्गिरसमार्पयन् ब्राह्मणं जनाः । पेत्वस्तेषामुभयादमविस्तोकान्यावयत्
ज्या लोकांनी ब्राह्मण, मोठ्या सामनाचा गायक, याला दुसऱ्याच्या हवाली केले, त्यांचा नाश झाला; त्यांच्या वडिलांनी आणि मुलांनी दोघांनीही नष्ट झाले.
ये ब्राह्मणं प्रत्यष्ठीवन् ये वास्मिञ्छुल्कमीषिरे । अस्नस्ते मध्ये कुल्यायाः केशान् खादन्त आसते
ज्यांनी ब्राह्मणाला हाकलून दिले, ज्यांनी त्याच्यासाठी किंमत मागितली, ते आता पाण्याच्या प्रवाहात बसून स्वतःचे केस खात आहेत.
ब्रह्मगवी पच्यमाना यावत्साभि विजङ्गहे । तेजो राष्ट्रस्य निर्हन्ति न वीरो जायते वृषा
जोपर्यंत ब्राह्मणाची गाय शिजत आहे, तोपर्यंत ती भटकते; तिचे तेज राज्याचा नाश करते, तिथे कुठलाही पराक्रमी वीर जन्मत नाही.
क्रूरमस्या आशसनं तृष्टं पिशितमस्यते । क्षीरं यदस्याः पीयते तद्वै पितृषु किल्बिषम्
तिचा शाप कठोर असतो, तिचे मांस खायला कठीण असते; तिचे दूध जे प्यायले जाते, ते पितरांमध्ये पाप होते.
उग्रो राजा मन्यमानो ब्राह्मणं यो जिघत्सति । परा तत्सिच्यते राष्ट्रं ब्राह्मणो यत्र जीयते
जो राजा स्वतःला बलवान समजून ब्राह्मणाला मारण्याचा विचार करतो, त्याचे राज्य जिथे ब्राह्मण राहतो तिथे नष्ट होते.
अष्टापदी चतुरक्षी चतुःश्रोत्रा चतुर्हनुः । द्व्यास्या द्विजिह्वा भूत्वा सा राष्ट्रमव धूनुते ब्रह्मज्यस्य
आठ पाय, चार डोळे, चार कान, चार जबडे, दोन तोंडे आणि दोन जीभा घेऊन, ती ब्राह्मणाचा वध करणारी स्त्री राज्याला हादरवते.
तद्वै राष्ट्रमा स्रवति नावं भिन्नामिवोदकम् । ब्रह्माणं यत्र हिंसन्ति तद्राष्ट्रं हन्ति दुछुना
ज्या राज्यात ब्राह्मणाला इजा होते, ते राज्य फुटलेल्या होडीतील पाण्यासारखं वाहून जातं; तिथे दुष्टपणामुळे ते राज्य नष्ट होतं.
तं वृक्षा अप सेधन्ति छायां नो मोप गा इति । यो ब्राह्मणस्य सद्धनमभि नारद मन्यते
जो ब्राह्मणाच्या संपत्तीवर डोळा ठेवतो, नारद, त्याला झाडं म्हणतात, 'त्याची सावली आमच्यावर येऊ नये,' आणि त्याला दूर लोटतात.
विषमेतद्देवकृतं राजा वरुणोऽब्रवीत्। न ब्राह्मणस्य गां जग्ध्वा रास्त्रे जागार कश्चन
हे विष देवांनी बनवलं आहे, असं राजा वरुण म्हणाला; जो कोणी ब्राह्मणाची गाय खाऊन टाकतो, त्याला कधीच राज्यात भरभराट मिळत नाही.
नवैव ता नवतयो या भूमिर्व्यधूनुत । प्रजां हिंसित्वा ब्राह्मणीमसंभव्यं पराभवन्
नऊ नव्वद वेळा पृथ्वी हलली; ज्यांनी ब्राह्मणाच्या संततीला इजा केली, त्यांचं संपूर्ण नाश झालं.
यां मृतायानुबध्नन्ति कूद्यं पदयोपनीम् । तद्वै ब्रह्मज्य ते देवा उपस्तरणमब्रुवन्
मृत व्यक्तीच्या पायाशी जे मातीचं ढेकळ बांधतात, तेच, हे ब्राह्मणहत्ये, देवांनी तुझं अंथरूण ठरवलं.
अश्रूणि कृपमानस्य यानि जीतस्य वावृतुः । तं वै ब्रह्मज्य ते देवा अपां भागमधारयन्
दयाळू आणि जिंकलेल्या माणसाच्या डोळ्यातून जे अश्रू वाहतात, हे ब्राह्मणहत्ये, तेच देवांनी तुझ्यासाठी पाण्याचा हिस्सा ठरवला.
येन मृतं स्नपयन्ति श्मश्रूणि येनोन्दते । तं वै ब्रह्मज्य ते देवा अपां भागमधारयन्
मृताला जे पाण्याने स्नान घालतात, ज्या पाण्याने दाढ ओली होते, हे ब्राह्मणहत्ये, तेच देवांनी तुझ्यासाठी पाण्याचा हिस्सा ठरवला.
न वर्षं मैत्रावरुणं ब्रह्मज्यमभि वर्षति । नास्मै समितिः कल्पते न मित्रं नयते वशम्
मैत्रावरुण पाऊस ब्राह्मणहत्यावर कधीच पडत नाही; त्याच्यासाठी सभा होत नाही आणि मित्रही त्याच्या अधीन राहत नाहीत.
5.20 उच्चैर्घोषो दुन्दुभिः सत्वनायन् वानस्पत्यः संभृत उस्रियाभिः । वाचं क्षुणुवानो दमयन्त्सपत्नान्त्सिंह इव जेष्यन्न् अभि तंस्तनीहि
डफ जोरात वाजतो, लाकडाचा बनलेला, गायींच्या बळाने भरलेला; तो शत्रूंची वाणी मोडतो, प्रतिस्पर्ध्यांना दडपतो—सिंहासारखा विजय मिळव आणि गर्जना कर.
सिंह इवास्तानीद्द्रुवयो विबद्धोऽभिक्रन्दन्न् ऋषभो वासितामिव । वृषा त्वं वध्रयस्ते सपत्ना ऐन्द्रस्ते शुष्मो अभिमातिषाहः
सिंहासारखा उभा राहून, कड्या बांधून, गजर करत, वास घेत असलेल्या वळवासारखा—तू वळवा आहेस, तुझ्या शत्रूंना जिंक; इंद्राने दिलेलं बळ तुझ्या शत्रूंवर विजय मिळवो.
वृषेव यूथे सहसा विदानो गव्यन्न् अभि रुव संधनाजित्। शुचा विध्य हृदयं परेषां हित्वा ग्रामान् प्रच्युता यन्तु शत्रवः
कळपातील वळवासारखा, जोरात मार्ग काढत, गायी शोधत, जोरात गर्जना कर, विजयी हो; तेजाने दुसऱ्यांच्या हृदयात भेद कर, आणि शत्रू गावाबाहेर हाकलले जावोत.
संजयन् पृतना ऊर्ध्वमायुर्गृह्या गृह्णानो बहुधा वि चक्ष्व । दैवीं वाचं दुन्दुभ आ गुरस्व वेधाः शत्रूणामुप भरस्व वेदः
सेना जागी कर, दीर्घायुष्य पकड, सर्व बाजूंनी पहा; डफा, तू दैवी वाणी बोल, ज्ञानी, शत्रूंची माहिती समोर आण.
दुन्दुभेर्वाचं प्रयतां वदन्तीमाशृण्वती नाथिता घोषबुद्धा । नारी पुत्रं धावतु हस्तगृह्यामित्री भीता समरे वधानाम्
डफाची उद्देशपूर्वक बोललेली वाणी ऐकली जाते, ओळखली जाते; शत्रूची बायको, घाबरून, लढाईत हातात मुलाचं हात धरून, वधापासून पळून जावी.
पूर्वो दुन्दुभे प्र वदासि वाचं भूम्याः पृष्ठे वद रोचमानः । अमित्रसेनामभिजञ्जभानो द्युमद्वद दुन्दुभे सूनृतावत्
डफा, तू प्रथम पृथ्वीच्या पाठीवर तेजाने वाणी बोलतोस; शत्रूंची सेना जाहीर कर, तेजस्वी, सत्य वचनांनी गौरवाने बोल.
अन्तरेमे नभसी घोषो अस्तु पृथक्ते ध्वनयो यन्तु शीभम् । अभि क्रन्द स्तनयोत्पिपानः श्लोककृन् मित्रतूर्याय स्वर्धी
हा आवाज आकाशात दोघांच्या मध्ये असो, प्रतिध्वनी वेगवेगळ्या दिशांनी विजयाकडे जावोत; मोठ्या गजराने गर्जना कर, कीर्ती निर्माण कर, मैत्री आणि स्वर्गाच्या गौरवासाठी.
धीभिः कृतः प्र वदाति वाचमुद्धर्षय सत्वनामायुधानि । इन्द्रमेदी सत्वनो नि ह्वयस्व मित्रैरमित्राँ अव जङ्घनीहि
कौशल्याने बनवलेला हा डफ वाणी बोलतो; शूरांची शस्त्रं जागी कर; इंद्राला बोलाव, मित्रांना बोलाव, शत्रूंना दूर हाकल.
संक्रन्दनः प्रवदो धृष्णुषेणः प्रवेदकृद् बहुधा ग्रामघोषी । श्रेयो वन्वानो वयुनानि विद्वान् कीर्तिं बहुभ्यो वि हर द्विराजे
एकत्र गजर करत, घोषणा करत, धाडसी सैन्यासह, विविध प्रकारे कळवणारा, गावाचा दूत; उत्तम शोधत, मार्ग जाणणारा, दोन्ही राजांनो, अनेकांकडून कीर्ती मिळवा.
श्रेयःकेतो वसुजित्सहीयान्त्संग्रामजित्संशितो ब्रह्मणासि । अंशून् इव ग्रावाधिषवणे अद्रिर्गव्यन् दुन्दुभेऽधि नृत्य वेदः
शुभ विचारांचा धनी, संपत्ती जिंकणारा, बलवान, युद्धात विजयी, ज्ञानात ठाम — असा तू आहेस. जसा डोंगर सोमरस दगडाने पिळतो, तसा, दोंदुभी, युद्धभूमीवर ज्ञानाचा गजर कर.
शत्रूषाण्नीषादभिमातिषाहो गवेषणः सहमान उद्भित्। वाग्वीव मन्त्रं प्र भरस्व वाचं सांग्रामजित्यायेषमुद्वदेह
शत्रूंना नष्ट करणारा, शत्रूंची ताकद मोडणारा, गायी शोधणारा, सहन करणारा, उभा राहणारा — जशी वाणी मंत्र उगम करते, तशी तू वाणी उगम कर; युद्धात विजयासाठी आपला आवाज उंच कर.
अच्युतच्युत्समदो गमिष्ठो मृधो जेता पुरएतायोध्यः । इन्द्रेण गुप्तो विदथा निचिक्यद्धृद्द्योतनो द्विषतां याहि शीभम्
हलता न येणारा, स्थिर, उत्साही, वेगवान, शत्रूवर मात करणारा, युद्धाचा पुढारी, लढायला तयार — इंद्राच्या संरक्षणाखाली, सभांमध्ये कुशल, मनाने तेजस्वी, शत्रूंच्या नाशासाठी, विजयासाठी पुढे जा.
विहृदयं वैमनस्यं वदामित्रेषु दुन्दुभे । विद्वेषं कश्मशं भयममित्रेषु नि दध्मस्यव एनान् दुन्दुभे जहि
दोंदुभी, आपण शत्रूंतली मनाची वेदना, गोंधळ आणि वैर दूर करतो; द्वेष, थरथर आणि भीती शत्रूंमध्ये टाकतो — त्यांना नष्ट कर, दोंदुभी.
उद्वेपमाना मनसा चक्षुषा हृदयेन च । धावन्तु बिभ्यतोऽमित्राः प्रत्रासेनाज्ये हुते
ज्यांच्या मनात, नजरेत आणि हृदयात भीतीने थरथर आहे, असे शत्रू पळून जावोत; तुपाची आहुती दिल्यावर ते धावून जावोत.
वानस्पत्यः संभृत उस्रियाभिर्विश्वगोत्र्यः । प्रत्रासममित्रेभ्यो वदाज्येनाभिघारितः
जंगलातून आणलेला, लाल गायींसह, सर्व कुळांचा — असा दोंदुभी तुपाने वाजवला जाऊन शत्रूंमध्ये भीती पसरवो.