इंद्राची महती सांगणारी ही कथा आहे, जी वेदांच्या मंत्रांमध्ये गुंफलेली आहे. आपल्या आई-वडिलांच्या कुशीत जन्मलेला, प्रकट झालेला हा इंद्र, इतरांचा उगम जाणत नाही; पण तोच देवांमध्ये आपला व्रत पाळणारा, स्तुत्य असा इंद्र आहे, हे लोकहो, जाणून घ्या. तो सोमाची इच्छा करणारा, वेगवान, बुद्धिमान, ज्याच्या सामर्थ्याने सर्व प्राणी थरथर कापतात; ज्याने शंबर आणि शुष्ण यांचा संहार केला, तो एकटा वीर—तोच इंद्र आहे. जो यज्ञकर्त्यासाठी पुरस्कार देतो, तोच खरा आहे; हे इंद्रा, आम्ही नेहमी तुझ्या प्रिय राहू दे, पुरुषार्थाने बळकट होऊ दे, आणि सभेत तुझी स्तुती करू दे. त्याच्या सामर्थ्य आणि महत्तेसाठी मी स्तुती अर्पण करतो, जणू काही ऊर्जेचा यज्ञच; उत्साही घोड्यांसारख्या ऋचांनी मी इंद्रासाठी स्तोत्रे उच्चारतो, कारण प्रार्थनांनी तो सर्वात उदार आहे. माझ्या मनापासून, विचारांनी, आणि हृदयाने मी त्याच्यासाठी स्तुती आणतो; इंद्र, हा प्राचीन अधिपती, त्याच्या स्तुतिंमध्ये आमची बुद्धी शोभून जाऊ दे. मी माझ्या वाणीने, सर्वोच्च तेजस्वी स्तोत्र इंद्राला अर्पण करतो; विचारांमध्ये श्रेष्ठ, सुंदर रचनेच्या स्तुतिंनी आपण उदार इंद्राची महती वाढवू या. जसा कुशल रथकार बलासाठी रथ सजवतो, तसा मी स्तोत्रे गुंफतो; गायकांवर प्रेम करणाऱ्या, सर्वव्यापी, ज्ञानी इंद्रासाठी सुंदर स्तुतिंची जोड करतो. जसा प्रसिद्धीसाठी रथवान रथ चालवतो, तसा मी माझ्या जिभेने इंद्रासाठी स्तोत्र योजतो; वीर, उदार, प्राचीन, प्रसिद्ध, धर्मनिष्ठ, अनेक नगरींचा अधिपती—त्याचा सन्मान करतो. त्याच्यासाठीच त्वष्ट्याने अत्यंत कौशल्याने, स्वर्गाला योग्य असे वज्र निर्माण केले; ज्याने इंद्राने युद्धात, वृत्राचा संहार केला आणि शत्रूंची फळी विखुरली. त्याने आईच्या स्तनपानावेळी, एकाच वेळी, महान पेय प्याले आणि वडिलांच्या पोषणाचा अन्न घेतले; विष्णूने मदतीने, बलवान होऊन, इंद्राने जंगली डुक्कराचा वध केला आणि पर्वत बाजूला सारला. त्याच्या महान कार्यासाठी, अगदी देवतांच्या पत्नीही इंद्राची स्तुती गातात; विस्तीर्ण आकाश आणि पृथ्वी त्याला आलिंगन देतात—कोणालाही त्याची महती व्यापता आलेली नाही. त्याची महती स्वर्ग, पृथ्वी आणि अंतरिक्षात पसरली आहे; सूर्याचा अधिपती, सर्वत्र प्रसिद्ध इंद्र, युद्धासाठी तेज घेतो. त्याच्या सामर्थ्याने इंद्राने वज्राने वृत्राला छिन्नभिन्न केले; जशी गायी वासरांसाठी पळतात, तशी पाण्यांची मुक्तता केली, कीर्तीच्या इच्छेने, प्रज्ञेने. त्याच्या बळामुळे नद्या आनंदित होतात, कारण वज्राने तो प्रवाह रोखतो; भक्तावर कृपा करून, स्वामी, वेगवान, उत्कट तुर्वणीला खोली देतो. त्याच्यासाठी, उत्साही इंद्रासाठी, मी वज्र आणतो, वृत्राचा नाश करणारा, सेनांचा संहार करणारा; त्याने गायींच्या सांध्यांना फोडले, पाण्यांचे प्रवाह मुक्त केले. त्याच्या प्राचीन आणि नवनवीन पराक्रमांची स्तुती गा, युद्धासाठी सज्ज, शस्त्रधारी, शत्रूंना दूर करणारा हा वीर. त्याच्या जन्मावेळी, त्याच्या भयामुळे, स्थिर पर्वते आणि विशाल आकाश थरथरतात; गायकाच्या आह्वानाने आश्रय मिळतो, आणि प्रेरणा वीरकृत्यांसाठी सामर्थ्य बनते. दान देणाऱ्यांमध्ये त्याचा वाटा आहे, जेव्हा तो एकमेव अधिपती म्हणून सर्वांवर राज्य करतो; इंद्राने सूर्य मिळवण्यासाठी, बलाने, प्रतिस्पर्ध्याला मागे टाकले, चांगल्या घोड्यांच्या बक्षीसासाठी. गोतमांनी तुझ्यासाठी सुंदर स्तोत्रे रचली आहेत, हे इंद्रा, रथांचा आनंद देणारा; त्यात तू सर्व सुंदर ज्ञान ठेवले आहेस; उदार इंद्राने सकाळी ज्ञानासह आमच्याकडे लवकर यावे. तोच सर्व लोकांत यज्ञास पात्र, इंद्र आहे—या स्तोत्रांनी आपण त्याचा सन्मान करू या. तो बैलासारखा, बलवान, सत्यस्वरूप, अनेक शक्तींनी युक्त, महान आहे. त्याला आमचे प्राचीन पितर, नवग्व, सप्तर्षी, विजयासाठी गौरवित करतात; पर्वतावर उभा असलेला, सत्यवचनी, त्या पराक्रमी इंद्राची त्यांनी स्तुती केली. आम्ही त्या इंद्राचा शोध घेतो, धनाचा अधिपती, अनेक वीरांचा, उदार, सदैव तरुण, तेजाचा स्वामी; रथवान, त्याला येथे आण, आम्हाला आनंद देण्यासाठी. इंद्रा, सांग, तुझ्या प्राचीन गायकांनी तुला कधी प्रसन्न केले का? तुझा वाटा, बल, तेज काय आहे, हे बहुप्रार्थित, दानशूर, असुरांचा संहार करणारा? रथावर उभ्या असलेल्या, इंद्राला प्रश्न विचारणाऱ्या स्त्रीचा आवाज थरथरतो; त्याचा पकड बलवान, रूप महान, देणगी उदार—ती शक्तिशाली इंद्राच्या लाभासाठी येते. या सामर्थ्याने, स्वतःच्या मायावी शक्तीने वाढलेला, जलद विचाराचा, पर्वतासह, तो स्थिरतेला हादरवतो, बलवानांना मोडतो, दृढांना फाडतो, हा संहारक आहे. त्या प्राचीन, नेहमी नवीन, अत्यंत शक्तिशाली इंद्राकडे तुमचे विचार संरक्षणासाठी वळू द्या; हा चांगला मदतीला धावणारा इंद्र सर्व संकटांतून आपल्याला पार नेवो. लोकांसाठी पृथ्वीवरील, आकाशातील आणि मध्यप्रदेशातील अग्नी प्रज्वलित करा; बैलासारखा, तुझ्या ज्वाळांनी सर्वत्र जाळ—प्रार्थनाशत्रू आणि पृथ्वीला हानी करणाऱ्यांना जाळ. तू स्वर्गातील लोकांचा, पृथ्वीवरील जगाचा, सर्व हालचाल करणाऱ्यांचा राजा आहेस, तीक्ष्ण दृष्टी असलेला; उजव्या हातात वज्र घे, हे इंद्रा—सर्व संकटांपासून रक्षण कर, सर्व मायेला हरव. इंद्रा, आम्हाला अखंड कल्याण मिळवून दे, शत्रूंवर विजयासाठी; ज्याने वज्राने तू दास, आर्य, वृत्र, नहुष यांना जिंकलेस. हे बहुप्रार्थित, ज्ञानी इंद्रा, तुझ्या सेनेसोबत, सर्व दानांसह, आम्हाला ये; या शक्तींनी, ज्यांना ना देवता ना अधर्मी रोखू शकतात, सोमाचा आनंद घेत लवकर ये. तोच बैलासारखा, तीक्ष्ण शिंगांचा, भयप्रद, जो एकटा सर्व लोकांना हलवतो—तोच उत्साहींना जीवनाकडे नेतो, ज्ञानी, संपन्नांसाठी मार्ग दाखवतो. इंद्रा, तू कुत्साला युद्धात मदत केलीस, स्वतःच्या देहाने त्याचे ऐकलेस; दास शुष्ण आणि कुयवाचा पराभव करून, अर्जुनेयाला विजय दिलास. हे धैर्यशाली, तू तुझ्या धैर्याने, सुदासाला, जो तुला हाका मारतो, सर्व सहाय्याने पुढे नेलेस; पौरुकुत्स, त्रसदस्यु आणि पुरू यांना भूमी मिळवून दिलीस, वृत्राचा वध केला. पुरुषांमध्ये, देवपूजेत, तू अनेक वृत्रांचा संहार केलास, हे तांबड्या घोड्यांच्या इंद्रा; दस्यु, कुमुरी, धुनी यांना खाली पाडलेस, मित्रासाठी त्यांना निद्रिस्त केलेस. तुझ्या कृत्यांनी, हे वज्रधारी, एकाच वेळी नव्वद-नऊ नगरे पाडलीस; शंभराव्या नगरात प्रवेश केला, आणि वृत्र, नमुचि, अहि यांचा वध केला. हे इंद्रा, ही तुझी प्राचीन दाने, योग्य यज्ञ करणाऱ्यासाठी, सुदासासाठी; बलवानांसाठी तू बलवान घोडे योजतोस—स्तोत्रांनी विपुल बक्षीस मिळू दे. शक्तिमानाने इथे तुला हिंसा करू नये, हे हरिवः, स्पर्धेच्या आरंभी; तुझ्या अखंड संरक्षणाने आम्हाला वाचव, आम्ही उदार पुरुषांमध्ये प्रिय होऊ दे. हे उदार, तुझ्या कृपेत आम्ही तुला प्रिय होऊ दे; तुझ्या आश्रयात आम्ही मित्र आनंद मानू दे. तुर्वश आणि यदू यांना नमव, अतिथिग्वाला योग्य स्तुती दे. आत्ताही, तुझ्या कृपेत, लोक तुझी स्तुती आणि प्रार्थना करतात; जे आपल्या आह्वानांनी कंजूषाला दूर करतात, त्यांनी आम्हाला तुझ्या मैत्रीत निवडावे. हे मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठ, या स्तुत्या तुझ्यासाठी आहेत; त्या आम्हाला दान मिळवून देतात, हे उदार; त्यात, वृत्रवधात कृपाळू हो, मित्र, वीर, आणि मानवांचा रक्षक हो. अशा प्रकारे, इंद्राच्या अद्वितीय, महान, आणि वीरकृत्यांनी भरलेली ही कथा, ऋषींनी आणि भक्तांनी श्रद्धेने सांगितली आहे.