आपल्या जीवनाचा हा प्रवास अत्यंत अर्थपूर्ण आणि पवित्र आहे. म्हणूनच आपण आपले जीवनमाप नीट ठरवूया, जेणेकरून आपल्या कर्तव्यांपासून आपण कमी पडू नये आणि शंभर शरद ऋतूंचा पूर्ण अनुभव घेऊ शकू. हा संकल्प पुन्हा पुन्हा मनाशी ठेऊया—आपण आपले जीवनमाप ठरवू, आपल्या भाग्यापासून कमी पडू नये, आणि शंभर शरद ऋतू पूर्ण करावेत. माझ्या जीवनात मला आईपासून वेगळं व्हावं लागू नये, मला स्वर्गलोक प्राप्त व्हावा आणि दीर्घायुष्य लाभावं, अशी प्रार्थना मी करतो. माझ्या आयुष्याची वेळ पूर्ण होण्यापूर्वी माझं निधन होऊ नये, किंवा मी शंभर बाणांमध्ये सापडू नये, किंवा अकाली मृत्यू मला गाठू नये. श्वास, प्रश्वास, सर्वत्र व्यापणारा प्राण, जीवनशक्ती आणि सूर्यदर्शनासाठीची दृष्टी—हे सगळे योग्य मार्गाने, यमाच्या अधीन असलेल्या पितरांकडे जावोत. जे श्रेष्ठ होते, आनंदी होते, द्वेष आणि अपत्यहीनता सोडून गेले—त्यांनी आकाशाच्या शिखरावर उजळणारा स्वर्गलोक शोधून काढला. आकाश जलमय आहे, मध्यप्रदेश समृद्ध आहे, आणि तिसरं म्हणजे सर्वात उच्च असं स्वर्ग, जिथे पितर वास करतात. आपल्या वडिलांचे जे वडील होते, आपले आजोबा, जे या विशाल मध्यप्रदेशात गेले, जे पृथ्वी आणि आकाशाचे पालन करतात—त्या पितरांना आपण आदरपूर्वक नमस्कार करतो. आता, मृत्यू झाल्यावर सूर्य पुन्हा दिसणार नाही. जशी आई आपल्या मुलाला कवेत घेते, तशी पृथ्वी तुला सामावून घेऊ दे. आता वृद्धत्व किंवा इतर काही तुला दिसणार नाही. जशी पत्नी आपल्या पतीला वस्त्राने गुंडाळते, तशी पृथ्वी तुला कवेत घेऊ दे. आई पृथ्वीच्या शुभ्र वस्त्राने मी तुला झाकतो. जिवंत असणाऱ्यांना कल्याण लाभो, पितरांना पोषण मिळो, आणि तुलाही ते मिळो. अग्नी आणि सोम यांनी देवांच्या मध्ये हे अमूल्य स्थान तयार केले आहे. मृत्यूनंतरच्या प्रवासासाठी पुषण याला मार्गदर्शक म्हणून पाठवा, त्याच्या वेगवान रथांनी तेथे पोहोचू द्या. पुषण, जो सर्व जीवांचा रक्षक आहे, त्याने तुला पुढे नेऊ दे, कारण तो कधीच आपली संपत्ती गमावत नाही. तो पितरांना देतो, आणि अग्नी देवांना शुभदान देतो. जीवनशक्ती चहुबाजूंनी तुला संरक्षण करो; पुषण पुढील मार्गावर तुझे रक्षण करो. जिथे धर्मात्मे राहतात, जिथे त्यांचा प्रवास झाला, तिथे देव सविता तुला नेवो. मी तुझ्यासाठी हे दोन अग्नी जोडतो, श्वासाच्या मार्गदर्शनासाठी. त्यांच्या सहाय्याने तू यमाच्या आसनावर आणि सभेत पोहोच. हे तुझे पहिले वस्त्र आले आहे, ते आता सोडून दे. जे वस्त्र इथे घातलं होतं, ते मागे टाक. ज्ञानी अस, आपल्या दान-धर्माच्या फळांकडे जा, जिथे आपले दान अनेक नातेवाईकांत वाटले जाते. अग्नीच्या कवचाने स्वतःला झाका, गायींनी वेढलेला. मेद व मज्जा याने अंग झाका. तू बळकट आणि उत्साही अस, वेगाने पुढे नेला जावो आणि विलंब न होता योग्य स्थळी पोहोच. हातातील काठी घेऊन, श्वास, ऐकू येणे, तेज आणि बळ घेऊन, आपण सर्व शत्रूंवर विजय मिळवू. मृताच्या हातातील धनुष्य घेऊन, तेज, बळ आणि सामर्थ्याने, संपत्ती आणि समृद्धी गोळा करत, जिवंतांच्या जगात परत ये. ही स्त्री, आपल्या पतीच्या लोकात जाण्याचा निर्णय घेऊन पुढे येते. प्राचीन धर्मानुसार, तिच्यासाठी संतती आणि संपत्ती येथे ठेव. उठ, स्त्री, जिवंतांच्या जगात जा. ज्याचा श्वास संपला, त्याच्याजवळ ये. हात धरून तू आपल्या पतीची माता झालीस; तू त्याच्याशी एकरूप झालीस. मी पाहिलं, एक तरुण स्त्री जिवंतपणे मृतांतून वेगळी झाली, अंधकारात गुंडाळली गेली, पण मी तिला पूर्वीच्या मार्गाने परत आणलं. हे निष्पापे, तुला जिवंतांचा मार्ग माहीत आहे, देवांच्या मार्गाचा पाठपुरावा करत. हा तुझा रक्षक आहे, त्याला स्वीकार, आणि त्याच्यासोबत स्वर्गलोकी जा. आकाशात उचला, कुशावर उचला, नद्यांमध्ये उतरा; हे अग्नी, आम्ही पाण्यातील पित्त दूर करतो. हे अग्नी, ज्याला तू सम प्रमाणात भस्म केलं आहेस, त्याला पुन्हा शांत कर; तो पाण्याने, कुशाने, प्रसरणाऱ्या अंकुरांनी इथे पुन्हा उभा राहो. हे तुझे पहिले स्थान, ते तुझे दुसरे स्थान, तिसऱ्या प्रकाशात एकत्र प्रवेश कर; विश्रांतीच्या स्थळी देहाशी एकरूप हो, देवांना प्रिय होऊन उच्च स्थान गाठ. उठ, पुढे जा, पाण्यातील तुझ्या निवासस्थानी जा; तिथे पितरांशी एकरूप हो, सोमासोबत आणि यज्ञांमध्ये आनंद मान. आपला देह झटकून टाका, स्वतःला एकत्र करा; तुझे अवयव, तुझं शरीर विखुरू नये; स्थिर मनाने पृथ्वीवर जिथे स्वागत आहे तिथे जा. पितरांना, जे सोमपानाने आनंदित होतात, मला तेजाने अभिषिक्त करू देत; देवांनी मध आणि तुपाने अभिषेक करावा; त्यांनी मला दृक्शक्तीने पार नेवो, वृद्धत्व वाढवो, पण दात नसलेले तोंड असो. अग्नी मला तेज देवो, विष्णू बुद्धी देवो; सर्व देव मला संपत्ती देवो, पाण्यांनी आपल्या प्रवाहाने मला शुद्ध करो. मित्र आणि वरुण मला रक्षण करो, आदित्य माझी कीर्ती वाढवो; इंद्र तेज देवो, सविता माझ्या हातांवरचं वृद्धत्व दूर करो. जो पहिला माणूस मरण पावला, जो सर्वप्रथम या जगात निघून गेला, यमाकडे, सर्व लोकांच्या एकत्रीकरणस्थळी, राजा यमाला अर्पण कर. हे पितरांनो, पुढे जा आणि पुन्हा या; तुमच्यासाठी मधुर यज्ञ तयार आहे; आम्हाला येथे कल्याण, संपत्ती द्या आणि सर्वश्रेष्ठ समृद्धी द्या. कण्व, कक्षीवान, पुरुमेधा, अगस्त्य, श्यावाश्व, सोभरी, अर्चनान, विश्वामित्र, जमदग्नी, अत्रि, कश्यप आणि वामदेव—हे सर्व आमचे रक्षण करो. विश्वामित्र, जमदग्नी, वसिष्ठ, भरद्वाज, गौतम, वामदेव—अत्री आमच्या सैन्याचे पुढे नेतृत्व करो; पितरांनी आमच्यावर कृपा करावी. ज्यांच्या पवित्र वंशजांनी शत्रूंवर विजय मिळवला, सतत नव्या जीवनाने भरले, संतती आणि संपत्तीने वाढले, आम्ही घरी समृद्ध होऊ. ते अभिषेक करतात, अलंकार करतात, एकत्र आणतात, संकल्प जागृत करतात, मधाने अभिषेक करतात; सोन्याच्या खुरांचे गायी, नद्यांच्या प्रवाहात उड्या मारणाऱ्या वृषभाला पकडतात. पितरांनो, तुमच्या सोमयज्ञाला आणि चिन्हाला एकत्र व्हा, कारण तुम्ही स्वतः तेजस्वी आहात; तुम्ही ज्ञानी आहात, आमच्या प्रार्थना ऐका, आम्हाला उत्तम मार्गदर्शन द्या. अत्री, अंगिरस, नवग्व, यज्ञ करणारे, दान करणारे, यज्ञद्रव्य असणारे, धर्मात्मा, जे येथे उभे आहेत, ते या पवित्र कुशावर आनंद मानतात. अशा प्रकारे, जीवनाचा आणि मृत्यूचा हा प्रवास, देव, पितर, स्त्री-पुरुष, अग्नी-सोम, आणि सर्व सृष्टीच्या आशीर्वादाने, पवित्र आणि कल्याणकारी ठरतो.