एका अद्भुत दिव्य हंसाची कथा आहे—त्याच्या पंखांना हजार दिवसांचे सामर्थ्य लाभले आहे. तो अत्यंत वेगाने स्वर्गाकडे झेपावतो आणि आपल्या छातीमध्ये सर्व देवतांना स्थान देतो. तो सर्व लोकांना पाहत जगभर संचारतो. या परमेश्वराचा कोप ओढवतो तो एकच अपराध—जो कोणी अशा ज्ञानी ब्राह्मणाला, जो हे सगळे जाणतो, जिंकतो. म्हणून, रोहित, तू या ब्रह्महत्येच्या बंधनांना हलके कर, त्याचे फास सैल कर, त्याला मुक्त कर. हा तोच परमेश्वर आहे—हजार मुळांचा, खरखरीत सालाचा, लाल रंगाचा—ज्याने हे संपूर्ण विश्व निर्माण केले. त्याचा कोप ओढवतो तो एकच अपराध—जो कोणी अशा ज्ञानी ब्राह्मणाला जिंकतो. रोहित, या बंधनांना हलके कर, दूर कर, मुक्त कर. पिवळसर घोडे त्या तेजस्वी देवतेला आकाशात घेऊन जातात. त्याच्या ताठ किरणांनी स्वर्ग जळतो आणि खाली सुवर्णध्वजांच्या झळाळीने तो चमकतो. या देवाचा कोप ओढवतो तोच अपराध—जो ज्ञानी ब्राह्मणावर विजय मिळवतो. लाल देवा, उठ, बंधने हलकी कर, मुक्त कर. ज्याच्या यज्ञाने अनेकांना ज्ञान प्राप्त होते, हिरव्या घोड्यांनी आदित्यांना वाहून नेले जाते, एकच प्रकाश अनेक रूपांनी प्रकटतो. त्या देवाचा कोप ओढवतो तोच अपराध—जो ज्ञानी ब्राह्मणावर विजय मिळवतो. लाल देवा, उठ, बंधने हलकी कर, मुक्त कर. सातजण एकच चाक असलेल्या रथाला जुंपतात, एकच घोडा, ज्याची सात नावे आहेत, तो रथ ओढतो. त्या चाकाला तीन नाभी आहेत, ते कधीही तुटत नाही; त्यावर हे सर्व जग स्थिर आहे. या देवाचा कोप ओढवतो तोच अपराध—जो ज्ञानी ब्राह्मणावर विजय मिळवतो. लाल देवा, उठ, बंधने हलकी कर, मुक्त कर. भयंकर अग्नी, आठ भागांनी जुळवलेला, पुढे नेतो; तो देवांचा पिता, विचारांचा सर्जक आहे. सत्याचा धागा आपल्या मनाने मोजतो आणि मातरिश्वान सर्व दिशांना संचारतो. या देवाचा कोप ओढवतो तोच अपराध—जो ज्ञानी ब्राह्मणावर विजय मिळवतो. लाल देवा, उठ, बंधने हलकी कर, मुक्त कर. सर्व दिशा त्या सरळ धाग्याचे अनुसरण करतात, गायत्रीच्या गर्भात, अमरतेच्या पोटी. या देवाचा कोप ओढवतो तोच अपराध—जो ज्ञानी ब्राह्मणावर विजय मिळवतो. लाल देवा, उठ, बंधने हलकी कर, मुक्त कर. तीन उषा खाली उतरतात, तीन उषा वर येतात, तीन आहेत आकाशाचे प्रदेश, आणि तीनच आहेत स्वर्ग. अग्नी, आम्ही तुझे त्र्याहून जन्म जाणतो; आम्ही देवांचे तीन मूळ जाणतो. या देवाचा कोप ओढवतो तोच अपराध—जो ज्ञानी ब्राह्मणावर विजय मिळवतो. लाल देवा, उठ, बंधने हलकी कर, मुक्त कर. तो देव जन्मल्यावर आपल्या लोमांनी पृथ्वी व्यापतो आणि वायुमंडल महासागरावर स्थापन करतो. त्याचा कोप ओढवतो तोच अपराध—जो ज्ञानी ब्राह्मणावर विजय मिळवतो. लाल देवा, उठ, बंधने हलकी कर, मुक्त कर. अग्नी, तू कर्मांनी व चिन्हांनी स्थापन झालेला आहेस. आकाशात प्रकट होतास. देवांनी लाल देवा निर्माण केला तेव्हा मरुतांनी काय स्तुती केली? या देवाचा कोप ओढवतो तोच अपराध—जो ज्ञानी ब्राह्मणावर विजय मिळवतो. लाल देवा, उठ, बंधने हलकी कर, मुक्त कर. तो आत्मा देणारा, बल देणारा, ज्याची सर्वजण पूजा करतात, ज्याच्या आज्ञेचे देव पालन करतात, तो द्विपाद व चतुष्पाद यावर राज्य करणारा आहे. त्याचा कोप ओढवतो तोच अपराध—जो ज्ञानी ब्राह्मणावर विजय मिळवतो. लाल देवा, उठ, बंधने हलकी कर, मुक्त कर. एक पायाने तो द्विपादांच्या पलीकडे जातो; दोन पायांनी तो त्रिपादाच्या मागे जातो; चार पायांनी तो द्विपादांमध्ये फिरतो, रेषा पाहतो, ओळीमध्ये उभा राहतो. त्याचा कोप ओढवतो तोच अपराध—जो ज्ञानी ब्राह्मणावर विजय मिळवतो. लाल देवा, उठ, बंधने हलकी कर, मुक्त कर. पांढरा व काळ्या रात्रीचा पुत्र, वासरू जन्मतो. तो आकाशात उगवतो, तो उगवला आहे, लाल देवा उगवला आहे. तो प्रेरक स्वर्गाच्या शिखरावर जातो, खाली बोलून. आपल्या किरणांनी तो आकाश झाकतो; महान इंद्र झाकलेला येतो. तो आधार, व्यवस्था करणारा, वायू, आकाशात उंचावलेला आहे. तो आर्यमन आहे, तो वरुण आहे, तो रुद्र आहे, तोच महान देव आहे. तो अग्नी आहे, तो सूर्य आहे, तोच महान यम आहे. त्याच्याकडे वासरं येतात, दहा एकत्र जुंपलेली, प्रत्येकाची एकच शिर आहे. तो उगवतो आणि चमकतो तेव्हा वासरं पश्चिमेकडे आणि पुढे पसरतात. हे मरुतांचे सैन्य आहे; ते एकत्र बांधलेल्या रूपात येते. महेंद्र किरणांनी वाहून, आकाशात झाकलेला येतो. त्याची नऊ वाहने आहेत, नऊ प्रकारे आधार दिलेले. तो सर्व प्राण्यांवर, श्वास घेणाऱ्या व न घेणाऱ्या सर्वांवर लक्ष ठेवतो. ही शक्ती त्याच्यामध्ये आहे; तो एकच आहे, सर्वांचे भारवाहक, एकमेव. सर्व देव त्याच्यामध्ये एकरूप होतात, एकमेव भारवाहकात. कीर्ती, तेज, पाणी, आकाश, ब्राह्म तेज, अन्न, आणि जे खाल्ले जाते ते सर्व त्याच्यामध्ये आहे. जो हा देव, एकमेव भारवाहक, जाणतो, त्याला दुसरा, तिसरा, चौथा असा कोणी सांगितला जात नाही. पाचवा, सहावा, सातवा, आठवा, नववा, दहावा असाही कोणी सांगितला जात नाही. तो सर्वकाही पाहतो, श्वास घेणारे व न घेणारे. ही शक्ती त्याच्यामध्ये आहे; तो एकच आहे, सर्वांचा भारवाहक. सर्व देव त्याच्यामध्ये एकरूप होतात, एकमेव भारवाहकात. ब्रह्म, तप, कीर्ती, तेज, पाणी, आकाश, ब्राह्म तेज, अन्न, आणि जे खाल्ले जाते ते त्याच्यामध्ये आहे. जे झाले, जे होईल, श्रद्धा, आनंद, स्वर्ग, यज्ञ—हे सर्व त्याच्यामध्ये आहे. जो हा देव, एकमेव भारवाहक, जाणतो, तोच मृत्यू आहे, तोच अमरत्व आहे, तोच गूढ, तोच राक्षस आहे. तो रुद्र धनाचा दाता आहे, पृथ्वीचा स्वामी आहे; श्रद्धेने आणि "वषट्" या उच्चाराने त्याची स्तुती केली जाते. सर्व जीव त्याच्याकडे मार्गदर्शन मागण्यासाठी येतात. अशा या अद्वितीय, सर्वव्यापी, एकमेव देवतेची ही दिव्य महिमा आहे.