देवतांनी निर्माण केलेल्या नगरांचे आधार असलेल्या या पृथ्वीवर, देव आपली कार्ये करतात. सर्व सृष्टीची जननी असलेल्या या भूमीला प्रजापतीने सर्व दिशांना संपन्न करावे, अशी प्रार्थना केली जाते. पृथ्वीवर अनेक प्रकारचे, गुप्त आणि उघड खजिने आहेत—रत्ने आणि सोने यांचे भंडार आहे. ही समृद्धी देणारी, लक्ष्मीस्वरूपा पृथ्वी आपल्याला संपत्ती आणि कृपा देईल, अशी आशा व्यक्त होते. पृथ्वीवर विविध जाती, भाषा, आणि चालीरीतीचे लोक वसले आहेत. ती सर्वांची मायभूमी आहे. जशी स्थिर, हलत नाही अशी गाय हजारो संपत्तीचे स्त्रोत देते, तशीच पृथ्वी आपल्याला धनाचा वर्षाव करावी. पण या भूमीमध्ये साप, विंचू, चावणारे कीटक, पावसाळ्यात जन्मणारे किंवा लपून बसणारे जीव असतात—त्यांचा आपल्यावर वाईट प्रभाव होऊ नये, सर्प आपल्याजवळ येऊ नये, आणि शुभत्वाने पृथ्वीने आपल्यावर कृपा करावी, अशी प्रार्थना केली जाते. मानवांसाठी निर्माण केलेले अनेक मार्ग, रथांचे वाटा, प्रवासाचे मार्ग—ज्यावरून चांगले-वाईट दोन्ही जातात—हे मार्ग आपण शत्रुमुक्त, चोरट्यांपासून सुरक्षित, शुभ आणि यशस्वी करू, अशी इच्छा व्यक्त केली जाते. पृथ्वीवर मातीचे ओझे असते, ती चांगल्या-वाईटाचा शेवट सहन करते. वराहाने पृथ्वीचे उद्धार केले आणि ती त्याच्याशी एकरूप झाली. जंगलातील हिंस्र प्राणी—सिंह, वाघ, नरभक्षक, लांडगा, असुर, राक्षस—हे सर्व पृथ्वी आपल्यापासून दूर ठेवो. गंधर्व, अप्सरा, गुप्तचर, किमिदिन, भूत-प्रेत—हे सुद्धा पृथ्वी आपल्यापासून दूर लोटो. या भूमीवर दोन पायांचे पक्षी उतरतात—हंस, गरूड, विविध पक्षी; येथे मातारिश्वान वारा वाहतो, धूळ उडवतो, झाडे हलवतो. काळा आणि लाल रंग येथे एकत्र येतात; दिवस-रात्र याच्यावर स्थिर आहेत; वर्षभर पृथ्वीला वेढा आहे. ती आपल्याला सुंदर, प्रिय, मंगल निवासस्थान देवो. स्वर्ग, पृथ्वी आणि आकाश यांनी आपले विस्तार आपल्याला दिले आहेत; अग्नी, सूर्य, जल, प्रज्ञा आणि सर्व देवांनी हे एकत्र दिले आहे. मी सहनशील आहे, सर्वोच्च आहे, पृथ्वीवर नावाजलेला आहे; मी विजयी, सर्वांना जिंकणारा, इच्छांचा स्वामी आणि अपेक्षांचा संहारक आहे. हे देवी, देवांनी प्रथम सांगितलेली तुझी ती महिमा, जी विस्तारली—तू जन्मल्यावर चारही दिशांचा स्थापन केलीस. पृथ्वीवरील गावे, जंगल, सभा, युद्धे, मेळावे—यांत आपण नेहमी चांगले बोलू, अशी प्रार्थना आहे. जसा घोडा धूळ उडवतो, तशीच पृथ्वीवर माप घेणारे लोक जन्मले; ती जगाची रक्षणकर्ती, झाडांची आणि वनस्पतींची आधार आहे. मी जे बोलतो ते मधुर आहे, विजयी आहे; मी जे पाहतो ते माझ्या आज्ञेत असते; मी तेजस्वी, उत्साही आहे, विरोध करणाऱ्यांना मी पराभूत करतो. ही पृथ्वी शांत, सुगंधी, आनंददायी, दूधाने समृद्ध, पोषणाने परिपूर्ण आहे; ती माझ्यासाठी बोलेल, माझ्यासोबत राहील, तिच्या दुधासह. विश्वकर्म्याने याला यज्ञांनी शोधले, ती पृथ्वी आंतरिक समुद्रात, धुळीत प्रवेशली; आनंदाचा भांडे, गुप्त ठेवलेले, पण मातृरूपात प्रकट झाले. तू लोकांची आधार, अदिती, सर्व इच्छा पूर्ण करणारी, विस्तार करणारी आहेस; जे काही कमी आहेस ते भरून काढतेस; प्रजापती, सत्याचा प्रथमजन्म. तुझ्या कुशीत रोग, व्याधी नसाव्यात; तुझे संततीही निरोगी असो; आम्ही दीर्घायुष्यासाठी जागृत होऊन तुला नेहमी अर्पण करु. मातृभूमी, मला चांगल्या ठिकाणी, शुभत्वात स्थिर ठेव; स्वर्गाशी एकरूप होऊन, हे बुद्धिमती, मला समृद्धीमध्ये कीर्ती प्रदान कर. काट्यांची काडी वाढू दे, तुझे स्थान येथे नाही; हे शिसं तुझे आहे, ते घे. जनावरांतील, माणसांतील रोग—हे सर्व घेऊन तू तळातील अधम ठिकाणी जा. शापाच्या दोन हातांनी, वाईट शापाने, आणि अनुकरण करणाऱ्या हाताने आम्ही सर्व रोग आणि मृत्यू दूर करतो. मृत्यू, नाश, वैर—हे आम्ही दूर करतो; जो आपल्यावर द्वेष करतो, अग्नी, त्याने मृतांचे मांस खावे; ज्याच्यावर आपला द्वेष आहे, त्याला तुझ्याकडे सोपवतो. जर अग्नी, मांसाहारी, वाघ किंवा अन्य कोणी या गोठ्यात आला असेल, तर आम्ही शेंगदाणे आणि तूप अर्पण करून त्याला दूर करतो; तो पाण्यात किंवा दुसऱ्या अग्नीकडे जावो. कोणी रागावून, क्रोधाने जे काही केले असेल, अग्नी, मृत व्यक्तीविरुद्ध, तुझ्या कृपेने आम्ही तुला पुन्हा जागृत करतो, प्रज्वलित करतो. पुन्हा आदित्य, रुद्र, वसु, ब्रह्मा, धनदायक देव, बृहस्पती तुझ्या दीर्घायुष्यासाठी, शंभर शरदांसाठी कृपा करो. मांसाहारी अग्नी जर आपल्या घरात आला असेल, दुसरा जातवेद पाहून, आम्ही त्याला पितरांच्या अर्पणासाठी दूर करतो; तो उच्च निवासात पवित्र अग्नी प्रज्वलित करो. आम्ही मांसाहारी अग्नी दूर लोटतो; वैर्यांची धारा यमाकडे जावो. येथे दुसरा जातवेद, देव, यज्ञ ओळखून देवांना वहातो. मांसाहारी अग्नी, जो मृत्यूच्या वज्राने लोकांचे वध करतो, त्याला मी गृहाग्नीच्या आज्ञेने पितृलोकात पाठवतो. शांत, स्तुत्य मांसाहारी अग्नीला पितरांच्या मार्गाने दूर करतो; तो देवांच्या मार्गाने पुन्हा येऊ नये; पितरांमध्ये जागृत हो. ते तेजस्वी, शुद्ध, प्रकाशमान अग्नी एकत्र प्रज्वलित करतात; तो शत्रू मागे टाकतो, पुढे जातो आणि पुन्हा तेजाने शुद्ध करतो. अग्नी, देव, तेजस्वी, स्वर्गात उंच गेला; अशुद्धतेतून मुक्त होऊन आपणही हानीपासून मुक्त होवो. या तेजस्वी अग्नीत आम्ही वैर शुद्ध करतो; आम्ही यज्ञयोग्य, शुद्ध झालो; तो आपल्याला दीर्घायुष्यासाठी पुढे घेऊन जावो. तेजस्वी, प्रकाशमान, संहारक, नि:शब्द—हे सर्व, जाणून, रोग दूर लोटतात. आपल्या घोड्यांमध्ये, वीरांमध्ये, गायींमध्ये, शेळ्यांमध्ये—कोणत्याही मांसाहारी अग्नी, जो माणसातून जन्मतो, असेल, आम्ही त्याला दूर करतो. इतर लोकांतून, गायींतून, घोड्यांतून, आम्ही जीवनासाठी जन्मलेल्या मांसाहारी अग्नीला दूर करतो. ज्यात देवांनी स्वतःला शुद्ध केले, ज्यात माणसांनीही तसे केले—तुला तुपाने अभिषेक करून, अग्नी, तू स्वर्गात जा. प्रज्वलित, आह्वान केलेला अग्नी, तू आम्हाला सोडून जाऊ नकोस; याच ठिकाणी चमक, जेणेकरून आपण दिवसा सूर्य पाहू शकू. शिस्यात, काडीमध्ये, अग्नीत, तेजस्वी ज्वाळेत तू कृपावंत हो; तसेच न कापलेल्या फांदीत, शिरोभागात, आधारातही. अशा प्रकारे, या ऋचांमध्ये पृथ्वी आणि अग्नीच्या महिमेचे, त्यांच्या रक्षण आणि कृपेचे सुंदर वर्णन केले आहे. या भूमीवर माणूस, प्राणी, वनस्पती, देव, अग्नी—सर्वांचे जीवन गुंफलेले आहे. पृथ्वीच्या शुभतेसाठी, आरोग्यासाठी, समृद्धीसाठी, आणि अग्नीच्या शुद्धतेसाठी या प्रार्थना केल्या जातात. हे सर्व आपल्याला दीर्घायुष्य, आरोग्य, समृद्धी, आणि देवांची कृपा लाभो, अशी मंगल कामना या ऋचांमधून प्रकट होते.