एकदा एक घरगुती यज्ञ चालू असताना, एक अतिथी येतो. हा अतिथी वेदज्ञ असतो; म्हणून, त्याच्या उपस्थितीत कोणतीही व्यक्ती स्वतः जेवू नये, असे शास्त्र सांगते. यज्ञाची अखंडता आणि त्याचा नियम टिकवण्यासाठी, अतिथीने प्रथम जेवावे, मगच घरातील इतरांनी अन्न ग्रहण करावे. हेच व्रत आहे. आणि विशेष स्वादिष्ट पदार्थ — दही, दूध किंवा मांस असो — ते देखील स्वतःसाठी आधी घेऊ नयेत. जो कोणी हे जाणून, दूध ओतून यज्ञाला अर्पण करतो, त्याला अग्निष्टोम यज्ञाच्या प्रचंड फलप्राप्तीसारखेच पुण्य लाभते. तसाच जो तूप ओतून अर्पण करतो, त्याला अतिरात्र यज्ञाच्या समृद्धीइतकेच फळ मिळते. मध अर्पण केल्यावर, सत्रसत्य यज्ञाच्या समृद्धीप्रमाणेच लाभ मिळतो, आणि मांस अर्पण केल्यावर द्वादशाह यज्ञाच्या फलासमान पुण्य प्राप्त होते. पाणी अर्पण केल्यावर, तो वंशवृद्धीकडे, स्थैर्याकडे आणि लोकांत प्रियतेकडे जातो. जो अशा प्रकारे अर्पण करतो, त्याला हे सर्व लाभ मिळतात. उषा देवी 'हिङ्' असा शब्द उच्चारते, सविता स्तुती करतो, बृहस्पती सामगान गातो, त्वष्टा पोषण देतो, आणि सर्व देवता विश्रांतीस्थान प्राप्त करून देतात. जो हे जाणतो, त्याच्या विश्रांतीस्थानी समृद्धी, संतती आणि पशुधन प्राप्त होते. सूर्योदयाच्या वेळी सूर्य 'हिङ्' उच्चारतो, प्रातःकाळी स्तुती करतो, मध्यान्ही गातो, दुपारी निर्माण करतो, आणि संध्याकाळी विश्रांती देतो. हे जाणणाऱ्याच्या विश्रांतीस्थानी समृद्धी, संतती आणि पशुधन येते. मेघही 'हिङ्' म्हणतो, गडगडाटाने स्तुती करतो, विजेने निर्माण करतो, पावसाने गातो, आणि ओसंडून वाहताना विश्रांती देतो. हे जाणणाऱ्याला विश्रांतीस्थानी समृद्धी, संतती आणि पशुधन मिळते. तो अतिथीकडे पाहतो, 'हिङ्' म्हणतो, अभिवादन करतो, स्तुती करतो, पाण्याची मागणी करतो, गातो, अर्पण करतो, निर्माण करतो, आणि जे उरते ते विश्रांतीस्थान होते. हे जाणणाऱ्याला विश्रांतीस्थानी समृद्धी, संतती आणि पशुधन लाभते. या यज्ञरूपात संपूर्ण विश्वाचे स्वरूप आहे. प्रजापती आणि परमेष्ठी हे शिंगे, इंद्र हे डोके, अग्नी कपाळ, यम मस्तकाचा मागील भाग आहेत. सोमराज मेंदू आहे, स्वर्ग वरचा जबडा, पृथ्वी खालचा जबडा. वीज जीभ आहे, मरुतगण दात आहेत, रेवती तारे गळा, कृतिकागण खांदे, उष्णता पाठ. सर्वव्यापी वायू शरीर आहे, स्वर्गीय जग काळा डाग म्हणजे आधार. शिकरा फाल्कन आहे, अंतराळ मज्जा आहे, बृहस्पती खांद्याच्या वरचा भाग, बृहती आणि किकसा छातीखालील त्वचा. देवपत्नी पाठ आहेत, उपसद बाजू, आणि बरगड्याही. मित्र आणि वरुण खांदे, त्वष्टा आणि अर्यमान तसेच, दोषणी हात, महादेव हात. इंद्राणी राख, वायू शेपटी, पवमाना पोटऱ्या. ब्रह्मण आणि क्षत्र हे कंबरे, बळ हे मांड्या. धाता आणि सविता पिंड्या, गंधर्व, अप्सरा, कुस्थिका आणि अदिती खुरं. चेतना हृदय, यकृत बुद्धी, व्रत छाती. भूक पोट, इरा आतडी, पर्वत बरगड्या. राग मूत्राशय, क्रोध वीर्य, संतती जननेंद्रिय. नद्या शिरा, वर्षाधिपती स्तन, वीज स्तन्य. सर्वव्यापी त्वचा, वनस्पती केस, तारे रूप. दैवी जीव गुदद्वार, मानव आतडी, इथे पोट. राक्षस रक्त, इतर प्राणी मेद. मेघ मज्जा, पेय शेवट. अग्नी आसनस्थ आहे, अश्विनि प्रकट झाले आहेत. इंद्र पूर्वेला उभा, दक्षिणेला दक्षिणा, यम. पश्चिमेला प्रत्यंग, उत्तरेला धाता, सविता. सोमराज गवतात पोहोचला आहे. मित्र निरीक्षण करतो आणि आनंदित होतो. वैश्वदेव जुंपले गेले, प्रजापती मुक्त, सर्वत्र व्यापले. हेच सर्वस्वरूप, सर्वाचा आकार, गायीचे रूप आहे. जो हे जाणतो, त्याच्याजवळ विविध रूपांची गायी येतात आणि त्याच्याजवळ उभ्या राहतात. आता, या यज्ञशक्तीने, डोकेदुखी, डोक्याचे रोग, कानदुखी, रक्तस्त्राव — तुझ्या डोक्याशी संबंधित सर्व आजार, आम्ही तुझ्यापासून दूर करतो. असा हा यज्ञ, अतिथिसत्कार, अर्पण, आणि विश्वरूपाचे गूढ, वेदांच्या अनुशासनानुसार, जीवनात समृद्धी, संतती, पशुधन आणि आरोग्य प्रदान करणारा आहे.