पूर्व दिशेला असलेल्या त्या आश्रयाच्या महानतेला वंदन करून, देवांना आणि दैवी शक्तींना ‘स्वाहा’ म्हणून अर्पण करण्यात आले. नंतर दक्षिण दिशेच्या आश्रयाला, पश्चिम दिशेला, उत्तरेला, स्थिर दिशेला, वरच्या दिशेला—प्रत्येक दिशेच्या महानतेला नमस्कार करून, त्या त्या दिशेतील देवांना आणि दिव्य शक्तींना ‘स्वाहा’ म्हणून अर्पण केले गेले. अखेरीस, सर्व दिशांना, त्यांच्या महानतेला वंदन करून, देवांना आणि दिव्य शक्तींना पुन्हा ‘स्वाहा’ म्हणून आदरपूर्वक अर्पण करण्यात आले. यानंतर, एक हजारगुणा सामर्थ्यशाली, दूधाने परिपूर्ण, सर्व प्रकारच्या रूपांना आपल्या उरात धारण करणारा, दान करणाऱ्याला कल्याण देणारा, यज्ञकर्त्याला उपदेश करणारा, बृहस्पतीचा पुत्र, हा बलवान वृषभ, जणू सर्व काही विणणारा धागा आहे. पाण्यांमध्ये अग्रगण्य असलेला, सर्वांचा प्रतिरूप झालेला, दिव्य पृथ्वीप्रमाणे असलेला, कालांचा पिता, गायींचा स्वामी, तो आम्हाला हजारपटीने समृद्धी देवो अशी प्रार्थना करण्यात आली. हा प्राचीन, दूधाळ वृषभ, सर्व धनाचा आधार असलेल्या शरीराला धारण करतो. सर्व जन्मांचा ज्ञाता असलेला अग्नी त्याला, देवांसाठी योग्य मार्गांनी, इंद्राकडे घेऊन जाओ. तो वृषभ कालांचा पिता, गायींचा स्वामी, आणि मोठ्या गर्जन करणाऱ्यांचा देखील पिता आहे. आवरणात गुंडाळलेला कालव, पोषणकारी दूध देतो—हेच लोणी म्हणजेच खजिन्याचे बीज आहे. हा वृषभ देवांसाठी वाटा जवळ आणतो—पाण्याचे, वनस्पतींचे आणि तुपाचे सार. शक्राने सोमाचे अन्न निवडले आणि महान पर्वत त्याचे शरीर बनला. तू सोमाने भरलेली पात्र घेऊन जातोस; त्वष्टा हा रूपांचा आणि गायींचा निर्माता आहे. येथे जे फलदायी आहेत, ते तुझ्यासाठी शुभ होवोत—इथे असलेले व तिथे असलेले सर्व आम्हाला लाभो. तो शुद्ध तूप वाहतो, त्याचे बीज तूप आहे, त्याची समृद्धी हजारपटीने आहे—त्याला यज्ञ म्हणतात. मेदाने झाकलेला वृषभ म्हणजेच इंद्राचे रूप आहे. देवता कृपावंत होऊन, तो वृषभ आम्हाला वर म्हणून पाठवोत. त्याचे सामर्थ्य इंद्राचे, हात वरुणाचे, खांदे अश्विनांचे, गारद मरुतांचे आहेत. ज्ञानी, कवी, आणि विचारवंत म्हणतात की, हे सर्व बृहस्पतीचे एकत्रित रूप आहे. तू देवमंडळाच्या दूधाळ साराने स्वतःला विस्तारतोस; तुला इंद्र, सरस्वती असे म्हणतात. जो वृषभ ब्राह्मणाला अर्पण करतो, तो एकाच मुखाने हजार दान देतो. बृहस्पती आणि सविता यांनी तुला पंख दिलेत, त्वष्टाचा प्राणवायू तुला वेढून आहे. मी मनाने तुला मध्याकाशात अर्पण करतो—आकाश आणि पृथ्वी या पवित्र कुशावर दृढ राहोत. जो देवांमध्ये आणि गायींमध्ये इंद्राप्रमाणे बोलतो, त्या वृषभाचे अंग ब्राह्मण शुभाशीर्वादाने स्तुती करो. त्याच्या दोन्ही बाजू अनुमतीच्या, मांड्या भगाच्या; मित्र म्हणतो, “या दोन हाडयुक्त माझ्याच आहेत.” नितंब आदित्यांचे, कंबर बृहस्पतीची; शेपूट वाताचे, ज्याने तो वनस्पती हलवतो. आतडी सिनीवालीची, कातडी सूर्येची; ज्यांनी वृषभ उभा केला, त्यांनी म्हटले, “त्याला पाऊल असू द्या.” कंबर जामिशंसा, मूत्राशय सोमासाठी राखला; जेव्हा देव एकत्र आले, त्यांनी पूर्ण वृषभ घडवला. खुर सरमेचे, नख कासवांचे; केस किटक आणि भूमिगत प्राण्यांचे. तो शिंगांनी रक्षण करतो, शेपटीने हाकलतो, डोळ्यांनी आघात करतो, कानांनी शुभ ऐकतो—तो गायींचा आणि अजोड प्राण्यांचा स्वामी आहे. जो शंभर आहुती देतो, त्याला अग्नी त्रास देत नाही; जो वृषभ ब्राह्मणाला अर्पण करतो, त्याला सर्व देवता प्रसन्न होतात. वृषभ ब्राह्मणांना दिल्यावर, त्याचे मन अधिक उत्तम होते; स्वतःच्या गोठ्यात तो गायींची समृद्धी पाहतो. गायी, संतती, आणि शारीरिक बळ असो; सर्व देवता वृषभदात्यास यासाठी संमती देवोत. इंद्रा, हा गायींच्या कळपाला बुद्धी देणारा असो. हा गायी, उत्तम दूध देणारी, कायम वासरासह, इच्छेप्रमाणे दूध देणारी, बुद्धिमान, स्वर्गालाही मागे टाकणारी असो. पिवळसर रूपाचा, आकाशातील वाऱ्यांना धारण करणारा, इंद्राचे सामर्थ्य असलेला, सर्व रूपांचा हा आमच्याकडे आला आहे. तो आम्हाला दीर्घायुष्य, संतती, समृद्धी देवो. हे वृषभ, आमच्याजवळ ये, यज्ञाच्या वेदीवर ये, आमच्या सामर्थ्याजवळ ये, इंद्रा. या वासरासाठी तुला अर्पण करतो; त्याच्यासोबत खेळ, वावर, इच्छेप्रमाणे वागत रहा. जन्मतः लाभलेल्या शुभतेने आम्हाला सोडू नकोस; संपत्ती आणि समृद्धीसह आमच्याजवळ रहा. नंतर, एक बोकड यज्ञासाठी आणला जातो. त्याला धरून, त्याला सद्गतीच्या लोकात जाण्यासाठी सोडले जाते. अनेक गडद अडचणी ओलांडून, तो बोकड तिसऱ्या स्वर्गात पोहोचो. इंद्रासाठी, यजमानासाठी त्याला यज्ञाचा भाग म्हणून नेले जाते. जे आमचे वैरी आहेत, त्यांना धर, आणि यजमानासाठी हा निरपराध आहे. त्याच्या पायांना कुठलाही दुष्कृत्याचा डाग लागू नये; शुद्ध खुरांनी, जाणून, पुढे पाऊल टाक. अनेक गडद अडचणी पार करून, स्पष्टदर्शी होऊन, बोकड तिसऱ्या स्वर्गात जावो. काळ्या कातडीसह ती कातडी काढताना, सांधेदार सुरीने कापल्याप्रमाणे, आम्हाला इजा करू नकोस. कठोरपणा किंवा द्वेषाने त्याची तयारी करू नकोस; त्याला तिसऱ्या स्वर्गात विसावू दे. एका ऋचाने त्याला पात्रात, अग्नीमध्ये ठेवले जाते; त्यावर पाणी ओतले जाते. जे अग्नीने शांती देतात, त्यांनी त्याला वेढावे; शिजलेला बोकड सद्गतीच्या लोकात जावो. शिजला असो वा नसो, वर जा, तिसऱ्या स्वर्गात पोहोच. अग्नीतून तू अग्नी झाला आहेस; प्रकाशमय जग जिंक. बोकड म्हणजेच अग्नी, बोकड म्हणजे प्रकाश, जिवंत बोकड ब्राह्मणाला द्यावा. बोकड अंधकार दूर करतो, श्रद्धेने या जगात दिला जातो. पंचधान्ययुक्त आहुती पाच मार्गांनी, तीन प्रकाशांकडे जातो. सद्गतीच्या इच्छेने, मध्यभागी जाऊन, तिसऱ्या स्वर्गात विसावा घे. बोकड, तू जिथे सद्गतीचे लोक आहेत तिथे जा, जंगली मेंढ्याप्रमाणे, कुणी थांबवू न शकेल, अडथळे पार कर. पंचधान्ययुक्त आहुती ब्राह्मणाला दिल्यास, दाता संतुष्ट होतो. अशा प्रकारे, दिशांना, देवांना, वृषभाला, त्याच्या रूपांना, आणि यज्ञातील बोकडाला या ऋचांमध्ये सन्मानपूर्वक वंदन, अर्पण, आणि प्रार्थना करण्यात आली—समृद्धी, कल्याण, आणि दिव्यता लाभावी, अशी मंगल कामना या सर्व यज्ञकर्मातून व्यक्त झाली.