एकदा, ऋषी आणि यजमानांनी एकत्र येऊन यज्ञास प्रारंभ केला. त्यांनी भक्तिपूर्वक इंद्राचे स्मरण केले—तो सर्वज्ञ, स्वयंसिद्ध, बुद्धिमान देव आम्हांवर कृपा करो, आमच्या मदतीस येवो, आमच्यातील द्वेष दूर करो आणि आम्हांला निर्भयता लाभो, अशी प्रार्थना त्यांनी केली. इंद्राने आपला कोप शत्रूंच्या विरोधात वळवावा आणि आम्ही निर्भयपणे शत्रूंना पराभूत करावेत, अशी त्यांची इच्छा होती. ते म्हणाले, “इंद्रा, तू आमच्या नातलगांमध्येही द्वेष दूर कर, आम्ही तुझ्या कृपाशील मनात राहू दे.” त्यांनी समजले की, इंद्राच्या कोपामुळे शत्रूंवर विजय मिळवता येतो आणि कोणतीही अडथळे न येता विरोधकांना हरवता येते. यज्ञात त्यांनी सोमाचा अविचलपणे अर्पण केला, जेणेकरून इंद्र सर्व लोकांना एकत्र आणून सौहार्द निर्माण करो. तेव्हा, इंद्राच्या दोन राखाडी, भटक्या, लोभी अशा तेजस्वी गोष्टी आकाशासारख्या उंच उडाल्या; त्या अंतःकरणातून तेजाने झळकत होत्या. त्यातील एक ऋषी म्हणाला, “मी एकटाच उठलो, जणू दोन दमलेल्या गायी विसावत आहेत, किंवा दोन पक्षी हाका मारतात, किंवा दोन लांडगे ओरडतात. मी छेदतो, जोडतो, पण त्याच्या अंगाजवळ जात नाही—जो कोणी, स्त्री किंवा पुरुष, येथे त्यास धरतो.” गायी त्यांच्या निवासात स्थिर झाल्या, पक्षी त्यांच्या घरट्यांत विसावले, पर्वत आपल्या जागी स्थिर राहिले, आणि मी लांडग्यांच्या निवासात उभा राहिलो. त्या दिवशी, यज्ञाच्या वेळी, ते म्हणाले, “हे बुद्धिमान होतार, आम्ही तुला निवडले आहे, ये, या सोमयज्ञात सामर्थ्याने सहभागी हो.” इंद्रा, आम्हांला तुझ्या मनाने, गायींसह, श्रेष्ठांसह, पिंगटांसह, कल्याणासह पुढे ने, अशी प्रार्थना केली. प्रार्थनांनी, देवत्वाने, आणि देवांच्या कृपाने आम्हांला मार्गदर्शन कर. आग्नीला त्यांनी साकडे घातले, “हे अग्नि, त्या उत्सुक देवांना येथे घेऊन ये आणि त्यांना तुझ्या निवासात बसव. त्यांनी मधुर हविर्भाग घेतल्यावर आम्हांवर आपली संपत्ती उधळो.” त्यांनी देवांना सांगितले, “आम्ही तुमच्या आसनांना सुलभ केले आहे, तुम्ही यज्ञात प्रसन्नतेने आलात; तुमची संपत्ती घेऊन, उबदार स्वर्गात सुखाने जा.” त्यानंतर त्यांनी देवांना यज्ञाकडे, यज्ञपतीकडे, त्यांच्या मूळ स्थानाकडे जाण्यास सांगितले—“स्वाहा!” हे यज्ञ, हे यज्ञपती, हजारो स्तोत्रांनी गायलं आहे; ते आम्हांला शुभ लाभो—स्वाहा! ज्यांना वषट् म्हणून अर्पण केलं आहे आणि ज्यांना नाही, अशा सर्व देवांना त्यांनी योग्य मार्ग सापडावा आणि त्या मार्गाने जावं, अशी प्रार्थना केली. “हे मनपती, आमचं हे यज्ञ स्वर्गातील देवांमध्ये—स्वर्गात, पृथ्वीवर, मध्यप्रदेशात, वाऱ्यात—स्वाहा!” ते म्हणाले, “यज्ञातील कुश, अर्पण, तूप—सर्व एकत्रित होवोत; इंद्राच्या संपत्तीसह, मरुतांसह, सर्व देवांसह एकत्र होवोत आणि अर्पण इंद्रापर्यंत पोहोचो—स्वाहा!” त्यांनी यज्ञवेदिकेभोवती सर्वत्र पसरावं, पण नातेवाईक किंवा मूळाशी जोडलेला कोणीही दूर करू नये, असं सांगितलं. होताराचं आसन, हिरवं आणि सुवर्ण, हे यजमानाच्या जगातील अलंकार आहेत. नंतर त्यांनी वाईट स्वप्न, पापी स्वप्न, आणि अपयश दूर करण्याची प्रार्थना केली. पवित्र मंत्रांनी स्वप्नांची वाईट छाया दूर करावी, आणि ती शुद्ध व्हावी, असं मागितलं. स्वप्नात जे अन्न खाल्लं, जे सकाळी मिळत नाही, ते सर्व शुभ होवो, कारण ते दिवसा दिसत नाही, असं त्यांनी नम्रतेने मागितलं. आकाश आणि पृथ्वी, मध्यप्रदेश, मृत्यू यांना वंदन करून, ते म्हणाले, “मी डोकं वर करून उभा आहे; प्रभू मला हानी पोहोचवू नयेत.” कोण हा अपायकारक, हानी करणारा, जो योद्ध्याच्या संपत्तीची इच्छा करतो, तो आम्हांपासून दूर करील? कोण देव यज्ञाची, पूर्णतेची इच्छा ठेवून आम्हांला दीर्घायुष्य देईल? वरुणाने अथर्वणाला जी चित्ताकर्षक गाय दिली, ती नेहमी वासरासह असते, बृहस्पतीच्या मैत्रीची जपणूक करते, तिचा जो मालक आपल्या शरीराची मर्जीप्रमाणे व्यवस्था करतो, तो कोण? मानवी भाषेकडे पाठ फिरवून मी दैवी वाणी निवडतो; योग्य मार्गदर्शनासह सर्व मित्रांसह परत येतो. “हे अग्नि जातवेदस्, आम्ही जाणून किंवा अजाणतेपणी जे विसरतो, त्यापासून आम्हांला रक्षण कर; चांगल्या मित्रांमध्ये आम्हांला अमरत्व लाभो,” अशी प्रार्थना त्यांनी केली. सूर्याच्या सात किरणांनी दिवसातील अंधार दूर केला, महासागराच्या प्रवाहांनी भयंकर शूल दूर केले. कोणी उघडपणे किंवा गुप्तपणे आम्हांला हानी पोहोचवू इच्छितो, ओ अग्नि, तो ओळखीचा असो वा अनोळखी, त्यांना दूर ठेव; त्यांच्या संततीचे निवारण कर. जो झोपेत किंवा जागेपणी, उभा किंवा फिरताना आमच्यावर हल्ला करतो, ओ जातवेदस्, वैश्वानरासह त्यांना समोरून जाळ. ज्याच्या हातात फड्यावर विजय आणि पराभव आहे, त्या भयंकर, पिंगटाच्या स्वामीला नमस्कार; मी तूप अर्पण करून पराभूत फेक शांत करतो—तो आम्हांवर कृपा करो. अग्निला त्यांनी विनंती केली—फड्यावरील धूळ, वाळू, तूपाने अप्सरांसाठी दूर कर. देवांनी जसे आनंदाने हविर्भाग स्वीकारले, तसे दोन्ही प्रकारच्या अर्पणांत आनंद मानो. अप्सरासांना अर्पण केलेले अन्न, सूर्य आणि आमच्यामध्ये ठेवलेली अर्पण, त्यात त्या आनंद मानोत. त्यांनी माझे हात तुपाने एकत्र जोडावेत, आणि कपटी खेळाडूवर विजय मिळवावा. नवीन, परत येणारे तूप आमच्यावर ओत, आणि जो विरोध करतो त्याला कुऱ्हाडीने झाड कापावं तसा दूर कर. ज्याने दिवसा आमच्यासाठी संपत्ती मिळवली, फड्याचा विजय आणि पराभव घडविला, तो देव हे अर्पण स्वीकारो आणि आम्हांला गंधर्वांसह सामूहिक आनंद मिळवू दे. “संवसव” हे तुमचं नाव आहे, ओ भयंकर फड्यांनो, राज्याचे स्वामी; त्यांना आम्ही अर्पण करतो—आम्ही संपत्तीचे स्वामी होऊ. मी जेव्हा देवांना आवाहन करतो, जेव्हा मी तप करतो, जेव्हा मी पिंगट फड्यांना उचलतो—तेव्हा ते आम्हांवर कृपा करो. अग्नि आणि इंद्र, तुम्ही उपासकासाठी शत्रूंचा नाश केला; तुम्ही दोघेही शत्रूनाशक आहात. ज्यांनी जग जिंकले, सर्व प्राणी स्थापन केले, त्या बलवान, दीर्घबाहू, शत्रूनाशक अग्नि आणि इंद्राला मी आवाहन करतो. इंद्रा, बृहस्पती, देवाने तुझ्यासाठी चमचा उचलला; अर्पण करणाऱ्या उपासकासाठी तू आमच्याकडे ये. तू इंद्राचा पोट, सोमाचे आसन, देवांचा आणि मानवांचा आत्मा आहेस; येथे वंश वाढो, जे येथे आहेत आणि जे दूर आहेत, त्यांना येथे आनंद मिळो. हे तेजस्वी आकाश आणि पृथ्वी, महान नियमांचे पालन करणारे, सात दिव्य जलप्रवाह वाहू लागले—ते आम्हांला दुःखातून मुक्त करो. अशा प्रकारे, ऋषी, यजमान, आणि उपस्थितांनी देवांची स्तुती केली, यज्ञाचे पालन केले आणि देवांची कृपा, संरक्षण, संपत्ती, आणि सौख्य मिळावे म्हणून प्रार्थना केली.