एकदा काही ऋषी आणि यजमान, आयुष्याच्या विविध संकटांनी आणि अपायांनी ग्रासलेले, देवतांकडे प्रार्थना करू लागले. त्यांनी आपल्या श्वासाला, आत्म्याला, दृष्टीला आणि जीवनशक्तीला पुन्हा प्राप्त व्हावे, अशी आर्त विनंती केली. “वैश्वानर, जो आमच्या शरीरात वास करतो आणि कधीही अपयशी होत नाही, त्याने आमच्यावर येणाऱ्या सर्व विपत्तींना दूर करावे,” असे त्यांनी म्हटले. ते पुढे म्हणाले, “आम्ही तेज, बल, शरीर, मन आणि शुभत्व यांच्याशी एकरूप होऊ दे. त्वष्टृ देव आम्हाला या ठिकाणी अधिक सामर्थ्य देवो, आमच्या शरीरातील दोष दूर करो.” आणखी एक यजमान इंद्राच्या विजयासाठी, त्या श्रेष्ठ शक्तीचे स्तवन करीत म्हणाले, “इंद्राची सत्ता आणि समृद्धी पावसाने गवत वाढावे तशी वृद्धिंगत होवो.” मग अग्नी आणि सोमाला उद्देशून, “या लोकांच्या सभेत त्याच्या सत्तेची आणि संपत्तीची स्थापना करा, त्याला ती श्रेष्ठ शक्ती मिळू द्या,” अशी विनंती केली. “आपल्या नातेवाईकांसह किंवा नातेवाईकांशिवाय, जो कोणी आमच्याशी विरोध करतो, त्याचा संहार करा, यज्ञ करणाऱ्या यजमानासाठी त्यांना नष्ट करा,” अशीही प्रार्थना त्यांनी केली. देवतांचे मार्ग आकाश आणि पृथ्वीमध्ये संचारतात; जो कोणी त्या मार्गावर चालायचा प्रयत्न करतो, त्याचे सर्व देवांनी रक्षण करावे, अशी प्रार्थना झाली. ऋतूंच्या—उन्हाळा, हिवाळा, शिशिर, वसंत, शरद, पावसाळा—शुभ्रता आमच्यावर, आमच्या पशुधनावर आणि संततीवर लाभो, आम्ही देवांच्या कृपेने सुरक्षित राहू दे. या वर्षी, पुढील वर्षी, आणि संपूर्ण वर्षभर आम्ही या पूज्य देवांना मोठा सन्मान अर्पण करतो. त्यांच्या कृपेने आम्हाला नेहमी चांगले विचार आणि कल्याण लाभो. त्यानंतर, सर्पदंशाचा धोका टाळण्यासाठी, “देवतांनी आम्हाला, आमच्या घरांना आणि मित्रांना सर्पापासून वाचवावे; तो सैल होऊ नये, पकडला असताना सुटू नये. काळ्या, पट्टेदार, दीर्घायुषी, आणि तांबूस रंगाच्या सर्पाला वंदन. सर्व दैवी शक्तींना नमस्कार,” असे त्यांनी म्हटले. “तुला आणि तुझे सहाय्यक, तुझ्या बाजूने लढणारे, आणि तुला पाठिंबा देणाऱ्यांना मी पराभूत करतो. माझ्या जिभेने तुझी जीभ बांधतो, माझ्या श्वासाने तुझे तोंड बंद करतो,” अशी मंत्रशक्ती वापरली. मग त्यांनी रुद्राच्या उपायांची आठवण केली, “हेच ते औषध आहे, रुद्राचे औषध, ज्याने शंभर बाण एका व्यक्तीपासून दूर केले.” विषारी जाळ्याच्या उपचाराने आम्ही शिंपडतो, त्या भयंकर विषावर दया करून आमचा जीव वाचव. “आमच्यासाठी आनंद आणि सुख असो, काहीही अहितकर घडू नये. पृथ्वी क्षमा करो, सर्व काही आमच्यासाठी औषध ठरो.” पुढे, “इंद्र, उदार, आम्हाला कीर्ती देवो; आकाश आणि पृथ्वी, तसेच सविता देवता, आम्हाला गौरव देवोत. आम्ही येथे बक्षीस देणाऱ्यांना प्रिय होऊ दे.” जसे इंद्र आकाश आणि पृथ्वीमध्ये, तसेच जल आणि वनस्पतींमध्ये कीर्तीशाली आहे, तसेच आम्हीही सर्व देवांमध्ये, सर्व प्राण्यांमध्ये कीर्तीशाली होऊ दे. इंद्र, अग्नी, आणि सोम हे सर्व कीर्तीशाली आहेत; मी सर्व प्राण्यांमध्ये सर्वात कीर्तीशाली आहे, असे त्यांनी आत्मविश्वासाने म्हटले. पशुधनाच्या रक्षणासाठी, “बैलांमध्ये तू प्रथम आहेस, गायींमध्ये अरुंधती आहेस; वंध्यांना, लहानांना, चारी पायांच्या प्राण्यांना संरक्षण देवो.” वनस्पती आणि अरुंधती यांच्या सहकार्याने गोकुळ दूधाने परिपूर्ण, रोगरहित, आणि पुरुषही स्वस्थ राहो, अशी प्रार्थना झाली. “सर्वरूपिणी, सौभाग्यशाली, जीवनदायिनी देवी, रुद्राचा शस्त्र आमच्या गायींपासून दूर नेवो.” आर्यमन् तेजाने झळकत पुढे आला, स्तुतीने अलंकृत. “तो कन्येसाठी वर शोधो, आणि वरासाठी वधू मिळो.” आर्यमन्, थकवा न येता, सर्वांची एकता सुसंगत राहो, आणि या जोडप्याचीही एकता सुसंगत राहो. सृष्टीकर्त्याने पृथ्वी, आकाश, सूर्याची स्थापना केली; त्यानेच या कन्येसाठी योग्य वर ठरवावा. “पाण्याने मला गोडवा, सूर्याने प्रकाश, आणि तपश्चर्येने जन्मलेल्या देवांनी मला शक्ती देवो; सविता देवता मला तेज देवो.” मी पृथ्वी आणि आकाश वेगळे केले, ऋतूंची स्थापना केली, सत्य आणि असत्य बोलतो, दैवी आणि मानवी वाणी उच्चारतो. मी पृथ्वी आणि आकाश निर्माण केली, ऋतू आणि सात नद्या प्रवाहित केल्या; मी अग्नी आणि सोमाचा मित्र आहे. वैश्वानर आम्हाला आपल्या किरणांनी शुद्ध करो, वाऱ्याने, आकाशाने, आकाश आणि पृथ्वीने त्यांच्या दुधाने आम्हाला शुद्ध करो. समृद्धीने युक्त, सर्वत्र व्यापणारी वाणी स्वीकारा; तिच्या साहाय्याने आम्ही एकत्रित यज्ञात स्तुती करतो आणि संपत्तीचे स्वामी होऊ. सर्वव्यापी तेज स्वीकारा, शुद्ध, उजळ, आणि तेजस्वी व्हा; या एकत्रित यज्ञात आनंदाने, आम्ही स्वतःच्या डोळ्यांनी सूर्याचे उदय पाहू. निरृती देवीने तुमच्या गळ्यात बांधलेली, सहज न सुटणारी जी दोरी आहे, ती मी तुमच्यासाठी, दीर्घायुष्यासाठी, तेजासाठी, बलासाठी सोडवतो; पोषक अन्न खा आणि नव्याने जन्म घ्या. “निरृती, तीक्ष्ण तेजस्विनी, तुला नमस्कार; तुझे लोखंडी बंधन मी काढून टाकले; यमाने तुला मला परत दिले—त्याला आणि मृत्यूला नमस्कार.” लोखंडी, लाकडी, छेदक बंधने, आणि इथे सांगितलेल्या हजारो मृत्यूंना—यम आणि पितरांच्या सहकार्याने, याला सर्वोच्च स्वर्गात उठवो. अग्नी, हे तरुण, बलशाली, तू सर्व लोकांमध्ये प्रज्वलित आहेस; यज्ञस्थळी प्रज्वलित आहेस—आम्हाला संपत्ती मिळवून दे. “सर्वजण एकत्र या, एकत्र बोला, तुमचे मन एक होऊ द्या; जसे प्राचीन काळी देवांनी एकत्रितपणे आपापले यज्ञ केले.” तुमची इच्छा, सभा, आणि विचार एकरूप होवोत; एकत्रित अर्पणाने मी तुमची आहुती अर्पण करतो—तुमचे मन एक करा. तुमचा हेतू, हृदय, आणि मन एक होवोत, म्हणजे तुम्ही एकत्र आनंदाने राहू शकता. “राग आणि वैर खाली टाका, मनाशी जोडलेली शस्त्रे खाली करा; त्यांची ताकद दूर करा, त्यांना पराभूत करा, आणि आम्हाला संपत्ती मिळू द्या.” त्यांच्या हातातील शस्त्र, जे देवांनी निष्प्रभ केले आहे, मी कापून टाकतो; या आहुतीने मी शत्रूंच्या हातांचे बळ तोडतो. इंद्राने प्रथम असुरांसाठी शस्त्र निष्प्रभ केले; माझ्या मित्रांनी, दृढ इंद्राच्या पाठिंब्याने विजय मिळवावा. शत्रू, ज्यांचे हात निष्प्रभ झाले आहेत, ते आमच्याजवळ आले तरी पराभूत होवोत; जे सैन्य घेऊन आमच्यावर येतात, इंद्रा, त्यांचा मोठा संहार कर, दुष्कृत्य करणाऱ्यांना नष्ट कर. जे ताठर, पुढे येणारे, बाण सोडणारे, धावत येणारे शत्रू आहेत—त्यांना आज इंद्रा, निष्प्रभ कर आणि दूर हाकल. अशा प्रकारे, ऋषी आणि यजमानांनी देवतांकडे प्रार्थना करत, त्यांच्या कृपेची याचना केली, आणि धर्म, ऐक्य, आरोग्य, समृद्धी, आणि विजय यांची आशा धरली.