സരസ്വതീം പിതരോ ഹവന്തേ ദക്ഷിണാ യജ്ഞമഭിനക്ഷമാണാഃ । ആസദ്യാസ്മിന് ബര്ഹിഷി മാദയധ്വമനമീവാ ഇഷ ആ ധേഹ്യസ്മേ
പിതാക്കന്മാർ, ദക്ഷിണയോടെ യാഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവർ, സരസ്വതിയെ വിളിക്കുന്നു. ഇവർ ഈ ദർഭാസനത്തിൽ ഇരുന്നു ആനന്ദിക്കുന്നു; പാപരഹിതയായവളേ, ഞങ്ങൾക്കു ഭക്ഷണം നൽകണം.
സരസ്വതി യാ സരഥം യയാഥോക്ഥൈഃ സ്വധാഭിര്ദേവി പിതൃഭിര്മദന്തീ । സഹസ്രാര്ഘമിഡോ അത്ര ഭാഗം രായസ്പോഷം യജമാനായ ധേഹി
രഥത്തിൽ വരുന്നവളും, സ്തുതികളാൽ പിതാക്കന്മാരോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നവളും, സരസ്വതിയായ ദേവതേ, ഇവിടെ ഭക്തനു ആയിരംമടങ്ങ് ഭക്ഷണവും സമ്പത്തും നൽകണം.
ഉദീരതാമവര ഉത്പരാസ ഉന് മധ്യമാഃ പിതരഃ സോമ്യാസഃ । അസും യ ഈയുരവൃകാ ഋതജ്ഞാസ്തേ നോഽവന്തു പിതരോ ഹവേഷു
താഴ്ന്നവരും ഉയർന്നവരും മദ്ധ്യസ്ഥരായ സോമം അനുഭവിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാർ ഉയിർത്തെഴുന്നേല്ക്കട്ടെ. ജീവൻകൊണ്ട് പോയ, പാപമില്ലാത്ത, സത്യജ്ഞാനമുള്ള ആ പിതാക്കന്മാർ യാഗസമയത്ത് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
ആഹം പിതൄന്ത്സുവിദത്രാമവിത്സി നപാതം ച വിക്രമണം ച വിഷ്ണോഃ । ബര്ഹിഷദോ യേ സ്വധയാ സുതസ്യ ഭജന്ത പിത്വസ്ത ഇഹാഗമിഷ്ഠാഃ
ഞാൻ വിവേകമുള്ള പിതാക്കന്മാരെയും, വിഷ്ണുവിന്റെ സന്തതിയെയും, വലിയ ചുവടുകളെയും അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ദർഭാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് സ്വശക്തിയാൽ സോമം പങ്കിടുന്ന ആ പിതാക്കന്മാർ ഏറ്റവും ആഗ്രഹത്തോടെ ഇവിടെ വരട്ടെ.
ഇദം പിതൃഭ്യോ നമോ അസ്ത്വദ്യ യേ പൂര്വാസോ യേ അപരാസ ഈയുഃ । യേ പാര്ഥിവേ രജസ്യാ നിഷക്താ യേ വാ നൂനം സുവൃജനാസു ദിക്ഷു
ഇന്ന് പിതാക്കന്മാർക്ക് വന്ദനം; മുമ്പ് പോയവരും, പിന്നീട് പോയവരും, ഭൂമിയിലെ പ്രദേശങ്ങളിൽ പാർക്കുന്നവരും, ഇപ്പോൾ ജനസമ്പന്നമായ ദിക്കുകളിൽ ഉള്ളവരും.
മാതലീ കവ്യൈര്യമോ അങ്ഗിരോഭിര്ബൃഹസ്പതിര്ഋക്വഭിര്വാവൃധാനഃ । യാംശ്ച ദേവാ വാവൃധുര്യേ ച ദേവാംസ്തേ നോഽവന്തു പിതരോ ഹവേഷു
കാവ്യന്മാരോടൊപ്പം മാതലി, അങ്കിരസുമാരോടൊപ്പം യമൻ, ഋക്വന്മാരോടൊപ്പം ബൃഹസ്പതി; ദേവന്മാർ ശക്തിപ്പെടുത്തിയവരും, ദേവന്മാരായവരും, ആ പിതാക്കന്മാർ യാഗസമയത്ത് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
സ്വാദുഷ്കിലായം മധുമാഁ ഉതായം തീവ്രഃ കിലായം രസവാഁ ഉതായമ് । ഉതോ ന്വസ്യ പപിവാംസമിന്ദ്രം ന കശ്ചന സഹത ആഹവേഷു
ഇത് മധുരമാണ്, ഇത് തേൻപോലെയാണ്, ഇത് ശക്തിയുള്ളതും രുചികരവുമാണ്; ഇതു കുടിച്ചവരെ, യുദ്ധങ്ങളിൽ, ആരും ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല, ഇന്ദ്രാ.
പരേയിവാംസം പ്രവതോ മഹീരിതി ബഹുഭ്യഃ പന്ഥാമനുപസ്പശാനമ് । വൈവസ്വതം സംഗമനം ജനാനാം യമം രാജാനം ഹവിഷാ സപര്യത
ദൂരെയ്ക്ക് പോയവനും, വലിയ മലകൾ കടന്നവനും, അനേകം വഴികൾ അന്വേഷിച്ചവനും; വിവസ്വാന്റെ പുത്രനായ ജനങ്ങളുടെ കൂട്ടുകാരനായ രാജാവായ യമനെ ഹോമംകൊണ്ട് ആദരിക്കണം.
യമോ നോ ഗാതും പ്രഥമോ വിവേദ നൈഷാ ഗവ്യൂതിരപഭര്തവാ ഉ । യത്രാ നഃ പൂര്വേ പിതരഃ പരേതാ ഏനാ ജജ്ഞാനാഃ പഥ്യാ അനു സ്വാഃ
നമുക്ക് പോകാനുള്ള വഴി ആദ്യം കണ്ടെത്തിയത് യമനാണ്; ഈ ഇടം ആരും അകറ്റാൻ കഴിയില്ല. നമ്മുടെ പൂർവ്വികർ, departed, ഒരേ നിയമത്തിൽ ജനിച്ചവർ, ഒരേ വഴിയിൽ പോയവരാണ്.
{൫} ബര്ഹിഷദഃ പിതര ഊത്യര്വാഗിമാ വോ ഹവ്യാ ചകൃമാ ജുഷധ്വമ് । ത ആ ഗതാവസാ ശംതമേനാധാ നഃ ശം യോരരപോ ദധാത
ദർഭാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ അടുത്ത് വരിക. ഞങ്ങൾ നിങ്ങൾക്കായി ഈ ഹോമങ്ങൾ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു—ദയവായി സ്വീകരിക്കണം. ദയയോടെ ഇവിടെ വരികയും, ഞങ്ങൾക്ക് ആരോഗ്യം, പാപരഹിതത്വം നൽകുകയും ചെയ്യണം.
ആച്യാ ജാനു ദക്ഷിണതോ നിഷദ്യേദം നോ ഹവിരഭി ഗൃണന്തു വിശ്വേ । മാ ഹിംസിഷ്ട പിതരഃ കേന ചിന് നോ യദ്വ ആഗഃ പുരുഷതാ കരാമ
വലതുകാൽ മടക്കി ഇരുന്ന്, ഈ ഞങ്ങളുടെ ഭോജനയാഗം എല്ലാ ദേവന്മാരും സ്വീകരിക്കണമേ. പിതാക്കളെ, ഞങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുള്ള മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള തെറ്റുകൾ കൊണ്ടോ മറ്റെന്തിനാലോ ഞങ്ങളെ ദുഃഖിപ്പിക്കരുതേ.
ത്വഷ്ടാ ദുഹിത്രേ വഹതും കൃണോതി തേനേദം വിശ്വം ഭുവനം സമേതി । യമസ്യ മാതാ പര്യുഹ്യമാനാ മഹോ ജായാ വിവസ്വതോ നനാശ
ത്വഷ്ടാവ് തന്റെ മകള്ക്ക് ഭർത്താവിനെ ഒരുക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ ഒന്നാകുന്നു. യമന്റെ അമ്മ, വലിയതായ മഹത്വത്തിൽ വിവസ്വാന്റെ ഭാര്യയായി ചേർന്നു, അപ്രത്യക്ഷയായി.
പ്രേഹി പ്രേഹി പഥിഭിഃ പൂര്യാണൈര്യേനാ തേ പൂര്വേ പിതരഃ പരേതാഃ । ഉഭാ രാജാനൌ സ്വധയാ മദന്തൌ യമം പശ്യാസി വരുണം ച ദേവമ്
നീ പോവേണം, പോവേണം, നിന്റെ മുൻപുള്ള പിതാക്കന്മാർ പോയ പഴയ വഴികളിലൂടെ. അവിടെ നീ യമനെയും വരുണനെയും, സ്വധയിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന ഇരുവരും രാജാക്കളെയും കാണും.
അപേത വീത വി ച സര്പതാതോഽസ്മാ ഏതം പിതരോ ലോകമക്രന് । അഹോഭിരദ്ഭിരക്തുഭിര്വ്യക്തം യമോ ദദാത്യവസാനമസ്മൈ
പിരിഞ്ഞു പോകൂ, മാറിപ്പോകൂ, എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ചിതറൂ; പിതാക്കന്മാർ അവനുവേണ്ടി ഈ ലോകം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. പകലുകൾകൊണ്ടും വെള്ളംകൊണ്ടും രാത്രികൾകൊണ്ടും യമൻ അവനു വിശ്രമസ്ഥലം നൽകുന്നു.
ഉശന്തസ്ത്വേധീമഹ്യുശന്തഃ സമിധീമഹി । ഉശന്ന് ഉശത ആ വഹ പിതൄന് ഹവിഷേ അത്തവേ
നാം പ്രകാശത്തോടെ നിന്നെ തെളിയിക്കുന്നു, പ്രകാശത്തോടെ അഗ്നി ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു. ദീപ്തിയുള്ളവനേ, പിതാക്കളെ ഈ യാഗത്തിൽ, അഗ്നിക്കരികിൽ കൊണ്ടുവരിക.
ദ്യുമന്തസ്ത്വേധീമഹി ദ്യുമന്തഃ സമിധീമഹി । ദ്യുമാന് ദ്യുമത ആ വഹ പിതൄന് ഹവിഷേ അത്തവേ
നാം പ്രകാശംകൊണ്ട് നിന്നെ തെളിയിക്കുന്നു, പ്രകാശംകൊണ്ട് അഗ്നി ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു. ദീപ്തിയുള്ളവനേ, ദീപ്തിയുള്ള പിതാക്കളെ ഈ യാഗത്തിൽ, അഗ്നിക്കരികിൽ കൊണ്ടുവരിക.
അങ്ഗിരസോ നഃ പിതരോ നവഗ്വാ അഥര്വാണോ ഭൃഗവഃ സോമ്യാസഃ । തേഷാം വയം സുമതൌ യജ്ഞിയാനാമപി ഭദ്രേ സൌമനസേ സ്യാമ
അംഗിരസന്മാർ, ഞങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാർ, നവഗ്വന്മാർ, അതർവന്മാർ, ഭൃഗുക്കൾ, സോമം സമൃദ്ധമായവർ—ഈ യാഗയോഗ്യരായവരുടെ നല്ല മനസ്സിലും അനുഗ്രഹത്തിലും നാം ഇടം നേടട്ടെ.
അങ്ഗിരോഭിര്യജ്ഞിയൈരാ ഗഹീഹ യമ വൈരൂപൈരിഹ മാദയസ്വ । വിവസ്വന്തം ഹുവേ യഃ പിതാ തേഽസ്മിന് ബര്ഹിഷ്യാ നിഷദ്യ
യമനേ, യാഗയോഗ്യരായ അംഗിരസന്മാരോടൊപ്പം ഇവിടെ വന്നു, പല രൂപങ്ങളുള്ളവരോടൊപ്പം ഇവിടെ ആനന്ദിക്കൂ. വിവസ്വാനെ, നിന്റെ പിതാവിനെ ഞാൻ വിളിക്കുന്നു; ഈ ദർഭാസനത്തിൽ ഇരിക്കൂ.
ഇമം യമ പ്രസ്തരമാ ഹി രോഹാങ്ഗിരോഭിഃ പിതൃഭിഃ സംവിദാനഃ । ആ ത്വാ മന്ത്രാഃ കവിശസ്താ വഹന്ത്വേനാ രാജന് ഹവിഷോ മാദയസ്വ
യമനേ, ഈ ദർഭാസനത്തിൽ കയറിയിരിക്കരുത്; അംഗിരസന്മാരോടും പിതാക്കളോടും ചേർന്ന് ഇരിക്കൂ. രാജാവേ, കവിർചെയ്ത ഈ മന്ത്രങ്ങൾ നിന്നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരട്ടെ; ഈ യാഗത്തിൽ നീ ആനന്ദിക്കൂ.
ഇത ഏത ഉദാരുഹന് ദിവസ്പൃഷ്ഠാന്വാരുഹന് । പ്ര ഭൂര്ജയോ യഥാ പഥാ ദ്യാമങ്ഗിരസോ യയുഃ
ഇവിടെ നിന്ന് അവർ ഉയർന്നു, ആകാശത്തിന്റെ ഉന്നതിയിൽ എത്തി. ജയിച്ചവരെപ്പോലെ, വഴിയിലൂടെ പോയവരെപ്പോലെ, അംഗിരസന്മാർ ആകാശത്തിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു.
18.2 യമായ സോമഃ പവതേ യമായ ക്രിയതേ ഹവിഃ । യമം ഹ യജ്ഞോ ഗച്ഛത്യഗ്നിദൂതോ അരംകൃതഃ
യമനുവേണ്ടി സോമം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; യമനുവേണ്ടി ഹോമം അർപ്പിക്കുന്നു. യമനിലേക്കാണ് യാഗം, അഗ്നി ദൂതനായി നന്നായി ഒരുക്കി അയക്കുന്നത്.
യമായ മധുമത്തമം ജുഹോതാ പ്ര ച തിഷ്ഠത । ഇദം നമ ഋഷിഭ്യഃ പൂര്വജേഭ്യഃ പൂര്വേഭ്യഃ പഥികൃദ്ഭ്യഃ
യമനുവേണ്ടി ഏറ്റവും മധുരമുള്ള ഹോമം അർപ്പിക്കുക, മുന്നോട്ട് നിൽക്കുക. ഇത് പുരാതന ഋഷിമാർക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും, വഴിയൊരുക്കിയവർക്കുമുള്ള വന്ദനം.
യമായ ഘൃതവത്പയോ രാജ്ഞേ ഹവിര്ജുഹോതന । സ നോ ജീവേഷ്വാ യമേദ്ദീര്ഘമായുഃ പ്ര ജീവസേ
യമൻ രാജാവിന് നെയ്യും പാലും ചേർന്ന ഹോമം അർപ്പിക്കുക. അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് ദീർഘായുസ്സും ജീവന്മാരിൽ ദീർഘകാലം ജീവിക്കാനുള്ള അനുഗ്രഹവും നൽകട്ടെ.
മൈനമഗ്നേ വി ദഹോ മാഭി ശൂശുചോ മാസ്യ ത്വചം ചിക്ഷിപോ മാ ശരീരമ് । ശൃതം യദാ കരസി ജാതവേദോഽഥേമേനം പ്ര ഹിണുതാത്പിതൄംരുപ
അഗ്നേ, അവനെ പൂർണ്ണമായി കത്തിക്കരുത്, കഠിനമായി ദഹിപ്പിക്കരുത്, അവന്റെ ചർമ്മം അല്ലെങ്കിൽ ശരീരം നശിപ്പിക്കരുത്. ജാതവേദസേ, നീ വേവിച്ചശേഷം അവനെ പിതാക്കന്മാരുടെ അടുക്കൽ അയയ്ക്കുക.
യദാ ശൃതം കൃണവോ ജാതവേദോഽഥേമമേനം പരി ദത്താത്പിതൃഭ്യഃ । യദോ ഗഛാത്യസുനീതിമേതാമഥ ദേവാനാം വശനീര്ഭവാതി
ജാതവേദസേ, നീ വേവിച്ചശേഷം അവനെ പിതാക്കന്മാരുടെ അടുക്കൽ ഏല്പിക്കണം. അവൻ തെറ്റായ വഴിയിലേക്ക് പോയാൽ, ദേവന്മാരുടെ അധികാരത്തിന് കീഴിലാകും.
ത്രികദ്രുകേഭിഃ പവതേ ഷഡുര്വീരേകമിദ്ബൃഹത്। ത്രിഷ്ടുബ്ഗായത്രീ ഛന്ദാംസി സര്വാ താ യമ ആര്പിതാ
മൂന്നു കദ്രുക്കളാൽ സോമം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ആറു വിശാലമായ പാത്രങ്ങളിൽ ഈ മഹത്തായവൻ. ത്രിഷ്ടുപ്, ഗായത്രീ തുടങ്ങിയ എല്ലാ ഛന്ദസ്സുകളും യമനുവേണ്ടി അർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
സൂര്യം ചക്ഷുഷാ ഗച്ഛ വാതമാത്മനാ ദിവം ച ഗച്ഛ പൃഥിവീം ച ധര്മഭിഃ । അപോ വാ ഗച്ഛ യദി തത്ര തേ ഹിതമോഷധീഷു പ്രതി തിഷ്ഠാ ശരീരൈഃ
നിന്റെ കണ്ണുകൊണ്ട് സൂര്യനിലേക്കും, ശ്വാസം കൊണ്ട് വായുവിലേക്കും പോവുക; നീതിയാൽ സ്വർഗ്ഗത്തെയും ഭൂമിയെയും എത്തുക. അതല്ലെങ്കിൽ നീ വെള്ളത്തിലേക്കോ, ഔഷധികളിലോ നിന്നെ ഇഷ്ടമുള്ളതിൽ നിലനിൽക്കുക.
അജോ ഭാഗസ്തപസസ്തം തപസ്വ തം തേ ശോചിസ്തപതു തം തേ അര്ചിഃ । യാസ്തേ ശിവാസ്തന്വോ ജാതവേദസ്താഭിര്വഹൈനം സുകൃതാമു ലോകമ്
ജനനമില്ലാത്ത ഭാഗം തപസ്സാണ്; അതിനായി നീ തപസ്സു ചെയ്യുക. അതിനായി നിന്റെ ജ്വാലയും പ്രകാശവും തെളിയട്ടെ. ജാതവേദസേ, നിന്റെ ശുഭമായ രൂപങ്ങൾകൊണ്ട് അവനെ സത്പുരുഷന്മാരുടെ ലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുക.
യാസ്തേ ശോചയോ രംഹയോ ജാതവേദോ യാഭിരാപൃണാസി ദിവമന്തരിക്ഷമ് । അജം യന്തമനു താഃ സമൃണ്വതാമഥേതരാഭിഃ ശിവതമാഭിഃ ശൃതം കൃധി
ജാതവേദാ, നിന്റെ അതിവേഗവും പ്രകാശമുള്ള ജ്വാലകള് ആകാശത്തെയും അന്തരീക്ഷത്തെയും നിറയ്ക്കുന്നു. അവയെ, യാത്രയാകുന്നവനെ പിന്തുടരാന് അനുവദിക്കൂ. മറ്റുള്ള ശുഭമായ ജ്വാലകള് കൊണ്ട് അവനെ ശുദ്ധിയാക്കൂ.
അവ സൃജ പുനരഗ്നേ പിതൃഭ്യോ യസ്ത ആഹുതശ്ചരതി സ്വധാവാന് । ആയുര്വസാന ഉപ യാതു ശേഷഃ സം ഗച്ഛതാം തന്വാ സുവര്ചാഃ
അഗ്നേ, ആഹുതികളോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവനെ വീണ്ടും പിതാക്കന്മാരുടെ അടുക്കല് വിടുവിക്കൂ. ജീവന് ധരിച്ച ശേഷമുള്ളവര് ദേഹത്തില് പ്രകാശത്തോടെ അടുത്ത് വന്നു ഒന്നാകട്ടെ.