അഭ്യാവര്തസ്വ പശുഭിഃ സഹൈനാം പ്രത്യങ്ങേനാം ദേവതാഭിഃ സഹൈധി । മാ ത്വാ പ്രാപച്ഛപഥോ മാഭിചാരഃ സ്വേ ക്ഷേത്രേ അനമീവാ വി രാജ
നീ മാടുകളോടൊപ്പം തിരിച്ചു വരിക, ദേവതകളോടുകൂടി അവളെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വരിക. ശത്രുക്കളുടെയും ദുഷ്ടമന്ത്രങ്ങളുടെയും വഴികൾ നിന്നെ തൊടരുത്; നിന്റെ സ്വന്തം നിലത്തിൽ രോഗങ്ങളില്ലാതെ രാജാവായി ഭരിക്ക.
ഋതേന തഷ്ടാ മനസാ ഹിതൈഷാ ബ്രഹ്മൌദനസ്യ വിഹിതാ വേദിരഗ്രേ । അംസദ്രീം ശുദ്ധാമുപ ധേഹി നാരി തത്രൌദനം സാദയ ദൈവാനാമ്
സത്യത്താൽ തച്ചനും മനസ്സുകൊണ്ട് നല്ലതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും മുമ്പിൽ യജ്ഞപാചകവേദി ഒരുക്കി. സ്ത്രീയേ, ശുദ്ധമായ ഭുജം അവിടെ വയ്ക്കുക; അവിടെ ദേവന്മാർക്കായി പായസം ഒരുക്കുക.
അദിതേര്ഹസ്താം സ്രുചമേതാം ദ്വിതീയാം സപ്തഋഷയോ ഭൂതകൃതോ യാമകൃണ്വന് । സാ ഗാത്രാണി വിദുഷ്യോദനസ്യ ദര്വിര്വേദ്യാമധ്യേനം ചിനോതു
അദിതിയുടെ രണ്ടാമത്തെ കൈപോലുള്ള ഈ കരണ്ടി സപ്തർഷിമാർ, സകല ജീവികളുടെയും സൃഷ്ടാക്കന്മാർ, ഉണ്ടാക്കി. ഇത് പായസം മുഴുവൻ അറിയട്ടെ; കരണ്ടി വേദിയുടെ നടുവിൽ പായസം ക്രമീകരിക്കട്ടെ.
ശൃതം ത്വാ ഹവ്യമുപ സീദന്തു ദൈവാ നിഃസൃപ്യാഗ്നേഃ പുനരേനാന് പ്ര സീദ । സോമേന പൂതോ ജഠരേ സീദ ബ്രഹ്മണാമാര്ഷേയാസ്തേ മാ രിഷന് പ്രാശിതാരഃ
പാകം ചെയ്ത ഹോമം, ദേവന്മാർ സമീപിക്കട്ടെ; അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ഒഴിച്ചു വീണ്ടും ഇവിടെ ഇരിക്ക. സോമം കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട്, ബ്രാഹ്മണരുടെ വയറുകളിൽ ഇരിക്ക; ഋഷിമാരുടെ സന്തതികൾ, ഭക്ഷിക്കുന്നവർ, ദോഷം വരരുത്.
സോമ രാജന്ത്സംജ്ഞാനമാ വപൈഭ്യഃ സുബ്രാഹ്മണാ യതമേ ത്വോപസീദാന് । ഋഷീന് ആര്ഷേയാംസ്തപസോഽധി ജാതാന് ബ്രഹ്മൌദനേ സുഹവാ ജോഹവീമി
സോമരാജാവേ, ഇവർക്കു ജ്ഞാനം നൽകുക; നല്ല വാക്കുള്ളവനേ, അനുഗ്രഹത്തോടെ സമീപിക്ക. തപസ്സിൽ ജനിച്ച ഋഷിമാരെയും അവരുടെ സന്തതികളെയും ദൈവപാചകത്തിലേക്ക് ഞാൻ സ്നേഹപൂർവ്വം വിളിക്കുന്നു.
ശുദ്ധാഃ പൂതാ യോഷിതോ യജ്ഞിയാ ഇമാ ബ്രഹ്മണാം ഹസ്തേഷു പ്രപൃഥക്സാദയാമി । യത്കാമ ഇദമഭിഷിഞ്ചാമി വോഽഹമിന്ദ്രോ മരുത്വാന്ത്സ ദദാദിദം മേ
ശുദ്ധവും വിശുദ്ധവുമായ യജ്ഞയോഗ്യ സ്ത്രീകളെ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണരുടെ കൈകളിൽ വേറിട്ടു വയ്ക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ഞാൻ ഈ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നതിന് എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ അതിന് ഇന്ദ്രനും മരുത്ഗണങ്ങളും അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.
ഇദം മേ ജ്യോതിരമൃതം ഹിരണ്യം പക്വം ക്ഷേത്രാത്കാമദുഘാ മ ഏഷാ । ഇദം ധനം നി ദധേ ബ്രാഹ്മണേഷു കൃണ്വേ പന്ഥാം പിതൃഷു യഃ സ്വര്ഗഃ
ഇതാണ് എന്റെ പ്രകാശം, അമൃതം, പൊന്ന്, പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം, കാമധേനു എന്ന പശു. ഈ സമ്പത്ത് ഞാൻ ബ്രാഹ്മണരിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു; പിതൃഭൂമിയിലേക്കുള്ള സ്വർഗ്ഗീയമായ വഴി ഞാൻ ഒരുക്കുന്നു.
അഗ്നൌ തുഷാന് ആ വപ ജാതവേദസി പരഃ കമ്ബൂകാമപ മൃഡ്ഢി ദൂരമ് । ഏതം ശുശ്രുമ ഗൃഹരാജസ്യ ഭാഗമഥോ വിദ്മ നിര്ഋതേര്ഭാഗധേയമ്
ജാതവേദസായ അഗ്നിയേ, തവിടുകൾ അഗ്നിയിൽ ഇടുക; പുറംചവിട്ടു ദൂരെയാക്കുക. ഗൃഹസ്വാമിയുടെ ഭാഗം ഇങ്ങനെ ആണെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ഇനി നിരൃതിയുടെ ഭാഗം അറിയുന്നു.
ശ്രാമ്യതഃ പചതോ വിദ്ധി സുന്വതഃ പന്ഥാം സ്വര്ഗമധി രോഹയൈനമ് । യേന രോഹാത്പരമാപദ്യ യദ്വയ ഉത്തമം നാകം പരമം വ്യോമ
ശ്രമിച്ചവനും പാചകക്കാരനും ഹോമം ചെയ്യുന്നവനും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴി അറിയുക; അവനെ ആ ദിവ്യവഴിയിലേക്ക് ഉയർത്തുക. ആ വഴി കയറി, ഉയർന്ന സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കും പരമാകാശത്തിലേക്കും പോകാം.
{൩} ബഭ്രേരധ്വര്യോ മുഖമേതദ്വി മൃഡ്ഢ്യാജ്യായ ലോകം കൃണുഹി പ്രവിദ്വാന് । ഘൃതേന ഗാത്രാനു സര്വാ വി മൃഡ്ഢി കൃണ്വേ പന്ഥാം പിതൃഷു യഃ സ്വര്ഗഃ
അധ്വര്യുവേ, കാളയുടെ വായ് നന്നായി ശുദ്ധമാക്കുക; നന്നായി അറിഞ്ഞ് അതിനെ നെയ്യിനായി ഒരുക്കുക. നെയ്യാൽ അതിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ അനുമസിക്കുക; പിതൃഭൂമിയിലേക്കുള്ള സ്വർഗ്ഗീയമായ വഴി ഞാൻ ഒരുക്കുന്നു.
ബഭ്രേ രക്ഷഃ സമദമാ വപൈഭ്യോഽബ്രാഹ്മണാ യതമേ ത്വോപസീദാന് । പുരീഷിണഃ പ്രഥമാനാഃ പുരസ്താദാര്ഷേയാസ്തേ മാ രിഷന് പ്രാശിതാരഃ
കാളേ, ഇവർക്കായി ദുഷ്ടാത്മാവിനെ അകറ്റുക; നല്ല വാക്കുള്ളവനേ, അനുഗ്രഹത്തോടെ സമീപിക്ക. ആദിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന പിതാക്കന്മാർ, ഋഷിമാരുടെ സന്തതികൾ, ഭക്ഷിക്കുന്നവർ, ദോഷം വരരുത്.
ആര്ഷേയേഷു നി ദധ ഓദന ത്വാ നാനാര്ഷേയാണാമപ്യസ്ത്യത്ര । അഗ്നിര്മേ ഗോപ്താ മരുതശ്ച സര്വേ വിശ്വേ ദേവാ അഭി രക്ഷന്തു പക്വമ്
ഋഷിമാരുടെ സന്തതികളിൽ നിന്നു നിന്നെ, പായസം, ഞാൻ വയ്ക്കുന്നു; ഇവിടെ മറ്റു ഋഷിസന്തതികളും ഉണ്ട്. അഗ്നിയും മരുത്ഗണങ്ങളും എല്ലാ ദേവന്മാരും പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷ്യത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കട്ടെ.
യജ്ഞം ദുഹാനം സദമിത്പ്രപീനം പുമാംസം ധേനും സദനം രയീണാമ് । പ്രജാമൃതത്വമുത ദീര്ഘമായൂ രായശ്ച പോഷൈരുപ ത്വാ സദേമ
യജ്ഞം, എല്ലായ്പ്പോഴും പാലിക്കുന്നതും സമൃദ്ധിയുള്ളതുമായ കാളയും കന്നുകാലിയും ധനസമ്പത്തിന്റെ ആധാരവും. സന്തതിയും അമൃതത്വവും ദീർഘായുസ്സും സമൃദ്ധിയും എല്ലാം ഒരുമിച്ച് നിന്റെ അടുക്കൽ വരട്ടെ.
വൃഷഭോഽസി സ്വര്ഗ ഋഷീന് ആര്ഷേയാന് ഗച്ഛ । സുകൃതാം ലോകേ സീദ തത്ര നൌ സംസ്കൃതമ്
നീ സ്വർഗ്ഗീയമായ കാളയാണ്; നീ ഋഷിമാരുടെയും അവരുടെ സന്തതികളുടെയും അടുക്കൽ പോവുക. സത്പുരുഷന്മാരുടെ ലോകത്ത് ഞങ്ങളുടെ ഒരുക്കിയ ഹോമം അവിടെ സ്ഥിരമായി ഇരിക്കട്ടെ.
സമാചിനുഷ്വാനുസംപ്രയാഹ്യഗ്നേ പഥഃ കല്പയ ദേവയാനാന് । ഏതൈഃ സുകൃതൈരനു ഗച്ഛേമ യജ്ഞം നാകേ തിഷ്ഠന്തമധി സപ്തരശ്മൌ
എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് ചേരുക, ക്രമത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോവുക; അഗ്നിയേ, ദേവന്മാരുടെ വഴി ഒരുക്കുക. ഈ നല്ല പ്രവൃത്തികളോടെ ഞങ്ങൾ യജ്ഞത്തെ പിന്തുടരട്ടെ, ഏഴു കിരണങ്ങളുള്ളവൻ നിലകൊള്ളുന്ന സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക്.
യേന ദേവാ ജ്യോതിഷാ ദ്യാമുദായന് ബ്രഹ്മൌദനം പക്ത്വാ സുകൃതസ്യ ലോകമ് । തേന ഗേഷ്മ സുകൃതസ്യ ലോകം സ്വരാരോഹന്തോ അഭി നാകമുത്തമമ്
ദേവന്മാർ പ്രകാശത്തോടെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന വഴി, അവർ യജ്ഞപാചകം പാകം ചെയ്ത് സത്പുരുഷന്മാരുടെ ലോകത്ത് എത്തിയത്, ആ വഴിയിലൂടെ ഞങ്ങളും സത്പുരുഷന്മാരുടെ ലോകത്തേക്ക്, പരമോന്നതമായ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരട്ടെ.
ഭവാശര്വൌ മൃഡതം മാഭി യാതം ഭൂതപതീ പശുപതീ നമോ വാമ് । പ്രതിഹിതാമായതാം മാ വി സ്രാഷ്ടം മാ നോ ഹിംസിഷ്ടം ദ്വിപദോ മാ ചതുഷ്പദഃ
ഭവനും ശർവനും, ദയയോടെ ഇരിക്കുക, ദോഷത്തോടെ സമീപിക്കരുത്; സകലഭൂതങ്ങളുടെ കർത്താക്കളും പശുക്കളുടെ രക്ഷകരുമാണ് നിങ്ങൾ, നമസ്കാരം. ഒരിക്കൽ ലക്ഷ്യം വെച്ച അസ്ത്രം വിടരുത്; ഞങ്ങളെയും ഇരുകാലികളെയും നാലുകാലികളെയും ദോഷം ചെയ്യരുത്.
ശുനേ ക്രോഷ്ട്രേ മാ ശരീരാണി കര്തമലിക്ലവേഭ്യോ ഗൃധ്രേഭ്യോ യേ ച കൃഷ്ണാ അവിഷ്യവഃ । മക്ഷികാസ്തേ പശുപതേ വയാംസി തേ വിഘസേ മാ വിദന്ത
നായ്ക്കളെയും നരിക്കളെയും ദേഹത്തിന് ഹാനി വരുത്തരുത്; ചവിട്ടുകാരെയും കഴുകന്മാരെയും കറുത്ത മാംസംഭക്ഷിക്കുന്ന പക്ഷികളെയും ദോഷം ചെയ്യരുത്. പശുക്കളുടെ രക്ഷകനേ, ഈ ഈച്ചകളും നിന്റെ പക്ഷികളാണ്; ഭക്ഷണത്തിനായി തിരയുന്നവരിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം.
ക്രന്ദായ തേ പ്രാണായ യാശ്ച തേ ഭവ രോപയഃ । നമസ്തേ രുദ്ര കൃണ്മഃ സഹസ്രാക്ഷായാമര്ത്യ
നിന്റെ നിലാവ്, നിന്റെ ശ്വാസം, നിന്റെ വേരുകൾക്കു നാം വന്ദനം ചെയ്യുന്നു. ആയിരം കണ്ണുള്ള, അമരനായ രുദ്രനേ, നമസ്കാരം.
പുരസ്താത്തേ നമഃ കൃണ്മ ഉത്തരാദധരാദുത । അഭീവര്ഗാദ്ദിവസ്പര്യന്തരിക്ഷായ തേ നമഃ
നാം കിഴക്കോട്ടും, വടക്കോട്ടും, താഴോട്ടും, മുകളിലേക്കും നിന്നെ വണങ്ങുന്നു. ആകാശത്തിലും അന്തരീക്ഷത്തിലും എല്ലാ ദിക്കുകളിലും നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
മുഖായ തേ പശുപതേ യാനി ചക്ഷൂംഷി തേ ഭവ । ത്വചേ രൂപായ സംദൃശേ പ്രതീചീനായ തേ നമഃ
നിന്റെ വായ്ക്ക്, പശുപതിയേ, നിന്റെ കണ്ണുകൾക്കും, ഭവനേ, നിന്റെ ചർമ്മത്തിനും, രൂപത്തിനും, ദർശനത്തിനും, പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിനുമാണ് നമസ്കാരം.
അങ്ഗേഭ്യസ്ത ഉദരായ ജിഹ്വായാ ആസ്യായ തേ । ദദ്ഭ്യോ ഗന്ധായ തേ നമഃ
നിന്റെ അവയവങ്ങൾക്കും, വയറിനും, നാവിനും, വായ്ക്കും, പല്ലുകൾക്കും, സുഗന്ധത്തിനുമാണ് നമസ്കാരം.
അസ്ത്രാ നീലശിഖണ്ഡേന സഹസ്രാക്ഷേണ വാജിനാ । രുദ്രേണാര്ധകഘാതിനാ തേന മാ സമരാമഹി
നീലകുടിയുള്ള, ആയിരം കണ്ണുള്ള, വേഗമുള്ള രുദ്രന്റെ ആയുധം കൊണ്ട് നമ്മൾ ഏറ്റുമുട്ടേണ്ടിവരരുതേ.
സ നോ ഭവഃ പരി വൃണക്തു വിശ്വത ആപ ഇവാഗ്നിഃ പരി വൃണക്തു നോ ഭവഃ । മാ നോഽഭി മാംസ്ത നമോ അസ്ത്വസ്മൈ
ഭവൻ നമ്മെ എല്ലാ ദിക്കിലും വെള്ളംപോലെയും അഗ്നിപോലെയും ചുറ്റി സംരക്ഷിക്കട്ടെ. ഭവൻ നമ്മെ ആക്രമിക്കരുതേ; അവനു നമസ്കാരം.
ചതുര്നമോ അഷ്ടകൃത്വോ ഭവായ ദശ കൃത്വഃ പശുപതേ നമസ്തേ । തവേമേ പഞ്ച പശവോ വിഭക്താ ഗാവോ അശ്വാഃ പുരുഷാ അജാവയഃ
നാലു പ്രാവശ്യം, എട്ട് പ്രാവശ്യം, പത്ത് പ്രാവശ്യം ഭവനെയും പശുപതിയെയും നമസ്കരിക്കുന്നു. നിന്റെ ഈ അഞ്ചു ജീവികൾ വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്നു: പശുക്കൾ, കുതിരകൾ, മനുഷ്യർ, ആടുകൾ.
തവ ചതസ്രഃ പ്രദിശസ്തവ ദ്യൌസ്തവ പൃഥിവീ തവേദമുഗ്രോര്വന്തരിക്ഷമ് । തവേദം സര്വമാത്മന്വദ്യത്പ്രാണത്പൃഥിവീമനു
നിന്റെ നാലു ദിക്കുകളും, നിന്റെ ആകാശവും, നിന്റെ ഭൂമിയും, ഈ ഭയങ്കരമായ അന്തരീക്ഷവും, ഭൂമിയിൽ ശ്വസിക്കുന്ന എല്ലാം നിനക്കാണ്.
{൫} ഉരുഃ കോശോ വസുധാനസ്തവായം യസ്മിന്ന് ഇമാ വിശ്വാ ഭുവനാന്യന്തഃ । സ നോ മൃഡ പശുപതേ നമസ്തേ പരഃ ക്രോഷ്ടാരോ അഭിഭാഃ ശ്വാനഃ പരോ യന്ത്വഘരുദോ വികേശ്യഃ
നിന്റെ വിശാലമായ പാത്രം ഭൂമിയാണ്, അതിൽ എല്ലാം വസിക്കുന്നു. പശുപതിയേ, ഞങ്ങളെ കരുണയോടെ നോക്കണം; നമസ്കാരം. ദൂരെയുള്ള കുരയ്ക്കുന്നവരും, ഉച്ചത്തിൽ കുരയ്ക്കുന്നവരും, ദൂരെയ്ക്ക് പോകുന്നവരും, ഭയങ്കരമായ രോമമുള്ളവരും അകലെ ഇരിക്കട്ടെ.
ധനുര്ബിഭര്ഷി ഹരിതം ഹിരണ്യയം സഹസ്രഘ്നിം ശതവധം ശിഖണ്ഡിന് । രുദ്രസ്യേഷുശ്ചരതി ദേവഹേതിസ്തസ്യൈ നമോ യതമസ്യാം ദിശീതഃ
നീ പച്ച നിറമുള്ള, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള, ആയിരം പേരെ വീഴ്ത്തുന്ന, നൂറ് പേരെ കൊല്ലുന്ന, കിരീടമുള്ള വില്ലാണ് കൈവശം വഹിക്കുന്നത്. ദൈവായുധമായ രുദ്രന്റെ അമ്പ് സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതിനും അതു ലക്ഷ്യമിടുന്ന ദിക്കിനുമാണ് നമസ്കാരം.
യോഽഭിയാതോ നിലയതേ ത്വാം രുദ്ര നിചികീര്ഷതി । പശ്ചാദനുപ്രയുങ്ക്ഷേ തം വിദ്ധസ്യ പദനീരിവ
രുദ്രനേ, നിന്നെ ഹാനിപ്പിക്കാൻ വരുന്നവനും, ദോഷം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നവനും, അവൻ പിന്നിൽ നിന്ന് പരാജയപ്പെടട്ടെ, പരുക്കേറ്റവന്റെ പാതപോലെ.
ഭവാരുദ്രൌ സയുജാ സംവിദാനാവുഭാവുഗ്രൌ ചരതോ വീര്യായ । താഭ്യാം നമോ യതമസ്യാം ദിശീതഃ
ഭവനും രുദ്രനും ഒരുമിച്ച്, ശക്തിയോടെ, ഭയങ്കരമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവർക്കും അവരുടെ ആയുധം ലക്ഷ്യമിടുന്ന ദിക്കിനുമാണ് നമസ്കാരം.