അഘായതാമപി നഹ്യാ മുഖാനി സപത്നേഷു വജ്രമര്പയൈതമ് । ഇന്ദ്രേണ ദത്താ പ്രഥമാ ശതൌദനാ ഭ്രാതൃവ്യഘ്നീ യജമാനസ്യ ഗാതുഃ
നമ്മുടെ വായുകൾ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ സംസാരിക്കരുത്; നമ്മുടെ ശത്രുക്കളിൽ വജ്രം ചൊരിയപ്പെടട്ടെ. ഇന്ദ്രൻ നൽകിയ, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്ന, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നതും യജമാനന്റെ മാർഗ്ഗവുമാണ് ആദ്യം.
വേദിഷ്ടേ ചര്മ ഭവതു ബര്ഹിര്ലോമാനി യാനി തേ । ഏഷാ ത്വാ രശനാഗ്രഭീദ്ഗ്രാവാ ത്വൈഷോഽധി നൃത്യതു
നിന്റെ ത്വക്ക് യാഗവേദിയായിരിക്കട്ടെ, നിന്റെ രോമങ്ങൾ ദർഭയായിരിക്കട്ടെ. ഈ കയറ്റം ഞാൻ നിനക്കായി പിടിക്കുന്നു; ഈ കല്ല് നിന്റെ മേൽ നൃത്തം ചെയ്യട്ടെ.
ബാലാസ്തേ പ്രോക്ഷണീഃ സന്തു ജിഹ്വാ സം മാര്ഷ്ടു അഘ്ന്യേ । ശുദ്ധാ ത്വം യജ്ഞിയാ ഭൂത്വാ ദിവം പ്രേഹി ശതൌദനേ
നിന്റെ കുഞ്ഞുകൾ അഭിഷേകത്തിനായിരിക്കട്ടെ; നിന്റെ നാവ് ശുദ്ധീകരിക്കട്ടെ, അഹിംസ്യയായവളേ. ശുദ്ധിയും യാഗയോഗ്യയും ആയിട്ട്, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരുക, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളേ.
യഃ ശതൌദനാം പചതി കാമപ്രേണ സ കല്പതേ । പ്രീതാ ഹ്യസ്യ ഋത്വിജഃ സര്വേ യന്തി യഥായഥമ്
ആഗ്രഹത്തോടെ ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളെ പാകം ചെയ്യുന്നവൻ യോഗ്യനാകുന്നു; അവനുവേണ്ടി എല്ലാ ഋത്വിക്കുകളും സന്തോഷത്തോടെ യഥാക്രമം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സ സ്വര്ഗമാ രോഹതി യത്രാദസ്ത്രിദിവം ദിവഃ । അപൂപനാഭിം കൃത്വാ യോ ദദാതി ശതൌദനാമ്
ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളെ സമർപ്പിച്ച്, ഹോമം നടത്തി ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ദേവന്മാരുടെ അകലാത്ത ലോകമായ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
സ താംല്ലോകാന്ത്സമാപ്നോതി യേ ദിവ്യാ യേ ച പാര്ഥിവാഃ । ഹിരണ്യജ്യോതിഷം കൃത്വാ യോ ദദാതി ശതൌദനാമ്
സ്വർണ്ണപ്രകാശത്തോടെ ഹോമം നടത്തി, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ദൈവികവും ഭൂമിയിലുള്ളതുമായ എല്ലാ ലോകങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു.
യേ തേ ദേവി ശമിതാരഃ പക്താരോ യേ ച തേ ജനാഃ । തേ ത്വാ സര്വേ ഗോപ്സ്യന്തി മൈഭ്യോ ഭൈഷീഃ ശതൌദനേ
ദേവതേ, നിന്നെ അറുക്കുന്നവരും പാകം ചെയ്യുന്നവരും മറ്റു ജനങ്ങളും—അവരൊക്കെയും നിന്നെ സംരക്ഷിക്കും; ഞങ്ങളെ ഭയപ്പെടേണ്ട, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളേ.
വസവസ്ത്വാ ദക്ഷിണത ഉത്തരാന് മരുതസ്ത്വാ । ആദിത്യാഃ പശ്ചാദ്ഗോപ്സ്യന്തി സാഗ്നിഷ്ടോമമതി ദ്രവ
വസുക്കൾ തെക്കോട്ട് നിന്നെ കാത്തിരിപ്പിൻ, മറുതുകൾ വടക്കോട്ട്, ആദിത്യർ പിന്നിൽ നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ. അഗ്നിഷ്ടോമയോടെ നീ മുന്നോട്ട് പോവുക.
ദേവാഃ പിതരോ മനുഷ്യാ ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ച യേ । തേ ത്വാ സര്വേ ഗോപ്സ്യന്തി സാതിരാത്രമതി ദ്രവ
ദേവന്മാർ, പിതൃകൾ, മനുഷ്യർ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ—അവരൊക്കെയും നിന്നെ സംരക്ഷിക്കും. സാതിരാത്രയോടെ നീ മുന്നോട്ട് പോവുക.
അന്തരിക്ഷം ദിവം ഭൂമിമാദിത്യാന് മരുതോ ദിശഃ । ലോകാന്ത്സ സര്വാന് ആപ്നോതി യോ ദദാതി ശതൌദനാമ്
ആകാശം, സ്വർഗ്ഗം, ഭൂമി, ആദിത്യർ, മറുതുകൾ, ദിശകൾ—ഇവയെല്ലാം പ്രാപിക്കുന്നത്, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളെ ദാനം ചെയ്യുന്നവനാണ്.
{൩൦} ഘൃതം പ്രോക്ഷന്തീ സുഭഗാ ദേവീ ദേവാന് ഗമിഷ്യതി । പക്താരമഘ്ന്യേ മാ ഹിംസീര്ദിവം പ്രേഹി ശതൌദനേ
നെയ്യാൽ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, ഭാഗ്യവതിയായ ദേവി ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ പോകുന്നു. അഹിംസ്യയായവളേ, പാകം ചെയ്യുന്നവനെ ഹാനിക്കരുത്; സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരുക, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളേ.
യേ ദേവാ ദിവിഷദോ അന്തരിക്ഷസദശ്ച യേ യേ ചേമേ ഭൂമ്യാമധി । തേഭ്യസ്ത്വം ധുക്ഷ്വ സര്വദാ ക്ഷീരം സര്പിരഥോ മധു
സ്വർഗ്ഗത്തിലും ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും വസിക്കുന്ന എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും, നീ എല്ലായ്പ്പോഴും പാൽ, നെയ്യ്, തേൻ എന്നിവ നൽകണം.
യത്തേ ശിരോ യത്തേ മുഖം യൌ കര്ണൌ യേ ച തേ ഹനൂ । ആമിക്ഷാം ദുഹ്രതാം ദാത്രേ ക്ഷീരം സര്പിരഥോ മധു
നിന്റെ തല, വായ്, രണ്ട് ചെവി, താടികൾ—ഇവയൊക്കെയും, സ്വീകരിക്കുന്നവർക്കായി പാൽ, നെയ്യ്, തേൻ നൽകട്ടെ.
യൌ ത ഓഷ്ഠൌ യേ നാസികേ യേ ശൃങ്ഗേ യേ ച തേഽക്ഷിണീ । ആമിക്ഷാം ദുഹ്രതാം ദാത്രേ ക്ഷീരം സര്പിരഥോ മധു
നിന്റെ രണ്ട് അധരങ്ങൾ, മൂക്കുരണ്ടും, കൊമ്പുകൾ, കണ്ണുകൾ—ഇവയൊക്കെയും സ്വീകരിക്കുന്നവർക്കായി പാൽ, നെയ്യ്, തേൻ നൽകട്ടെ.
യത്തേ ക്ലോമാ യദ്ധൃദയം പുരീതത്സഹകണ്ഠികാ । ആമിക്ഷാം ദുഹ്രതാം ദാത്രേ ക്ഷീരം സര്പിരഥോ മധു
നിന്റെ പ്ളീഹ, ഹൃദയം, ശ്വാസകോശം, കഴുത്ത്—ഇവയൊക്കെയും സ്വീകരിക്കുന്നവർക്കായി പാൽ, നെയ്യ്, തേൻ നൽകട്ടെ.
നമസ്തേ ജായമാനായൈ ജാതായാ ഉത തേ നമഃ । ബാലേഭ്യഃ ശഫേഭ്യോ രൂപായാഘ്ന്യേ തേ നമഃ
ജനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവളെ വന്ദനം, ജനിച്ചവളെ വന്ദനം. നിന്റെ കുഞ്ഞുങ്ങളെയും കാൽവിരലുകളെയും രൂപത്തെയും, അഹിംസ്യയായവളേ, വന്ദനം.
യോ വിദ്യാത്സപ്ത പ്രവതഃ സപ്ത വിദ്യാത്പരാവതഃ । ശിരോ യജ്ഞസ്യ യോ വിദ്യാത്സ വശാം പ്രതി ഗൃഹ്ണീയാത്
ആരു ആഴത്തിലുള്ള ഏഴു പ്രവേശനങ്ങൾ അറിയുന്നു, ആരാണ് ഏഴു പുറപ്പെടുന്ന വഴികൾ അറിയുന്നത്, ആരാണ് യജ്ഞത്തിന്റെ തല അറിയുന്നത്—അവനാണ് ഈ പശുവിനെ കൈവശംവെക്കാൻ യോഗ്യൻ.
വേദാഹം സപ്ത പ്രവതഃ സപ്ത വേദ പരാവതഃ । ശിരോ യജ്ഞസ്യാഹം വേദ സോമം ചാസ്യാം വിചക്ഷണമ്
ഞാൻ ആഴത്തിലുള്ള ഏഴു പ്രവേശനങ്ങൾ അറിയുന്നു, ഏഴു പുറപ്പെടുന്ന വഴികളും അറിയുന്നു; യജ്ഞത്തിന്റെ തലയും ഞാൻ അറിയുന്നു, ഈ പശുവിൽ ഉള്ള സോമം ഞാൻ കാണുന്നു.
യയാ ദ്യൌര്യയാ പൃഥിവീ യയാപോ ഗുപിതാ ഇമാഃ । വശാം സഹസ്രധാരാം ബ്രഹ്മണാച്ഛാവദാമസി
ആരാണ് ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും ഈ ജലങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നത്—ആ ആയിരം പ്രവാഹങ്ങളുള്ള പശുവിലൂടെ നാം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ അനുഗ്രഹം പ്രാപിക്കുന്നു.
ശതം കംസാഃ ശതം ദോഗ്ധാരഃ ശതം ഗോപ്താരോ അധി പൃഷ്ഠേ അസ്യാഃ । യേ ദേവാസ്തസ്യാം പ്രാണന്തി തേ വശാം വിദുരേകധാ
നൂറ് കലശങ്ങൾ, നൂറ് പാൽകറക്കുന്നവർ, നൂറ് കാവലുകാർ ഇവയുടെ പുറത്ത് ഉണ്ട്; അവളിൽ ജീവിക്കുന്ന ദേവന്മാർ ഈ പശുവിനെ ഏകതയിൽ അറിയുന്നു.
യജ്ഞപദീരാക്ഷീരാ സ്വധാപ്രാണാ മഹീലുകാ । വശാ പര്ജന്യപത്നീ ദേവാഁ അപ്യേതി ബ്രഹ്മണാ
അവൾ യജ്ഞത്തിന്റെ പാതയാണ്, പാൽപോലെയുള്ള കണ്ണുകളാണ്, സ്വധയാണ് ശ്വാസം, മഹത്വത്തിൽ വസിക്കുന്നു; മേഘത്തിന്റെ ഭാര്യയായ പശു ദേവന്മാരുടെ അടുത്ത് ബ്രഹ്മനോടൊപ്പം എത്തുന്നു.
അനു ത്വാഗ്നിഃ പ്രാവിശദനു സോമോ വശേ ത്വാ । ഊധസ്തേ ഭദ്രേ പര്ജന്യോ വിദ്യുതസ്തേ സ്തനാ വശേ
അഗ്നി നിന്നിലേക്കു കടന്നുവന്നു, സോമവും നിന്നിൽ ഉണ്ട്, പശുവേ; നല്ല ഉദ്ധരത്തെ മേഘം നിന്നെക്കൊടുത്തു, മിന്നലാണ് നിന്റെ മുലകൾ, പശുവേ.
അപസ്ത്വം ധുക്ഷേ പ്രഥമാ ഉര്വരാ അപരാ വശേ । തൃതീയം രാഷ്ട്രം ധുക്ഷേഽന്നം ക്ഷീരം വശേ ത്വമ്
നീ ആദ്യം ജലങ്ങളെ പാൽകറക്കി, പിന്നെ സമൃദ്ധമായ ഭൂമിയെ, പശുവേ; മൂന്നാമതായി ജനതയെ പാൽകറക്കി—ഭക്ഷണവും പാലും നിന്നിൽ ഉണ്ട്.
യദാദിത്യൈര്ഹൂയമാനോപാതിഷ്ഠ ഋതവരി । ഇന്ദ്രഃ സഹസ്രം പാത്രാന്ത്സോമം ത്വാപായയദ്വശേ
ആദിത്യന്മാർ വിളിച്ചപ്പോൾ, നീ ঋതുക്കളോടൊപ്പം നിന്നപ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ നിന്നെ ആയിരം കലശം സോമം കുടിപ്പിച്ചു, പശുവേ.
യദനൂചീന്ദ്രമൈരാത്ത്വാ ഋഷഭോഽഹ്വയത്। തസ്മാത്തേ വൃത്രഹാ പയഃ ക്ഷീരം ക്രുദ്ധോഽഹരദ്വശേ
അനൂചിയും ഇന്ദ്രമയും നിന്നെ വിളിച്ചപ്പോൾ, കാള, അപ്പോൾ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ കോപത്തോടെ നിന്റെ പാൽ എടുത്തു, പശുവേ.
{൩൩} യത്തേ ക്രുദ്ധോ ധനപതിരാ ക്ഷീരമഹരദ്വശേ । ഇദം തദദ്യ നാകസ്ത്രിഷു പാത്രേഷു രക്ഷതി
ധനത്തിന്റെ ഉടമ കോപത്തോടെ നിന്റെ പാൽ എടുത്തപ്പോൾ, പശുവേ, അതാണ് ഇന്ന് ആകാശത്തിലെ മൂന്ന് കലശങ്ങളിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ത്രിഷു പാത്രേഷു തം സോമമാ ദേവ്യഹരദ്വശാ । അഥര്വാ യത്ര ദീക്ഷിതോ ബര്ഹിഷ്യാസ്ത ഹിരണ്യയേ
മൂന്ന് കലശങ്ങളിൽ ദേവിയായ പശു ആ സോമം എടുത്തു; അവിടെ ദീക്ഷിതനായ അഥർവൻ പൊന്നുകൊത്തിയ ദർഭയിൽ ഇരുന്നു.
സം ഹി സോമേനാഗത സമു സര്വേണ പദ്വതാ । വശാ സമുദ്രമധ്യഷ്ഠദ്ഗന്ധര്വൈഃ കലിഭിഃ സഹ
അവൾ സോമത്തോടൊപ്പം, എല്ലാ വഴികളോടും കൂടി ചേർന്നു; പശു സമുദ്രത്തിന്റെ നടുവിൽ ഗന്ധർവന്മാരോടും കളികളോടും കൂടി നിന്നു.
സം ഹി വാതേനാഗത സമു സര്വൈഃ പതത്രിഭിഃ । വശാ സമുദ്രേ പ്രാനൃത്യദൃചഃ സാമാനി ബിഭ്രതീ
അവൾ വായുവിനോടൊപ്പം, എല്ലാ പക്ഷികളോടും കൂടി ചേർന്നു; പശു സമുദ്രത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്തു, ഋക് സാമVEDങ്ങൾ ചുമന്നു.
സം ഹി സൂര്യേണാഗത സമു സര്വേണ ചക്ഷുഷാ । വശാ സമുദ്രമത്യഖ്യദ്ഭദ്രാ ജ്യോതീംഷി ബിഭ്രതീ
അവൾ സൂര്യനോടൊപ്പം, എല്ലാ കാഴ്ചകളോടും കൂടി ചേർന്നു; പശു സമുദ്രം കടന്നു, ശുഭമായ പ്രകാശങ്ങൾ ചുമന്നു.