ബാലാദേകമണീയസ്കമുതൈകം നേവ ദൃശ്യതേ । തതഃ പരിഷ്വജീയസീ ദേവതാ സാ മമ പ്രിയാ
ഒരു കുഞ്ഞ്, അത്യന്തം ചെറുതായൊരു കുട്ടി, മറ്റൊന്ന് കണ്ണിൽപെടാത്തതും ഉണ്ട്. ഇവയെക്കാൾ കൂടുതൽ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്ന ദേവതയാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയം.
ഇയം കല്യാണ്യജരാ മര്ത്യസ്യാമൃതാ ഗൃഹേ । യസ്മൈ കൃതാ ശയേ സ യശ്ചകാര ജജാര സഃ
ഈ ശുഭദായിനി, വൃദ്ധിയില്ലാത്തവളാണ്, മരണത്തിനു വിധേയനായ മനുഷ്യന്റെ വീട്ടിൽ അമൃതസ്വരൂപിണിയാണ്. ആര്ക്കായി അവളെ കിടത്തിയോ, അവളെ സൃഷ്ടിച്ചവനും അതിൽ ക്ഷയിച്ചുപോകുന്നു.
ത്വം സ്ത്രീ ത്വം പുമാന് അസി ത്വം കുമാര ഉത വാ കുമാരീ॥ ത്വം ജീര്ണോ ദണ്ഡേന വഞ്ചസി ത്വം ജാതോ ഭവസി വിശ്വതോമുഖഃ
നീ സ്ത്രീയും ആണും ആകുന്നു, നീ ബാലനും ബാലികയും ആകുന്നു. നീ വൃദ്ധനായി ദണ്ഡം പിടിച്ച് നടക്കുന്നു, നീ ജനിച്ചവനായി എല്ലാ ദിശകളിലുമുള്ള മുഖങ്ങളായി ഭവിക്കുന്നു.
ഉതൈഷാം പിതോത വാ പുത്ര ഏഷാമുതൈഷാം ജ്യേഷ്ഠ ഉത വാ കനിഷ്ഠഃ । ഏകോ ഹ ദേവോ മനസി പ്രവിഷ്ടഃ പ്രഥമോ ജാതഃ സ ഉ ഗര്ഭേ അന്തഃ
നീ അവർക്കു പിതാവായിരിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ പുത്രനായി ഇരിക്കും; നീ അവരിൽ മുതിർന്നവനോ ഏറ്റവും ചെറുതോ ആകുന്നു. ഒരേയൊരു ദൈവം മനസ്സിൽ പ്രവേശിച്ച് ആദ്യം ജനിച്ചു; ഗർഭത്തിനുള്ളിലുമവൻ തന്നെ.
പൂര്ണാത്പൂര്ണമുദചതി പൂര്ണം പൂര്ണേന സിച്യതേ । ഉതോ തദദ്യ വിദ്യാമ യതസ്തത്പരിഷിച്യതേ
പൂർണ്ണത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണം ഉദിക്കുന്നു; പൂർണ്ണം പൂർണ്ണത്താൽ നിറയുന്നു. അതെവിടുനിന്നാണ് ഒഴുകുന്നത് എന്ന് നാം ഇന്ന് അറിയട്ടെ.
ഏഷാ സനത്നീ സനമേവ ജാതൈഷാ പുരാണീ പരി സര്വം ബഭൂവ । മഹീ ദേവ്യുഷസോ വിഭാതീ സൈകേനൈകേന മിഷതാ വി ചഷ്ടേ
ഈ ദേവി പൗരാണികയും എപ്പോഴും പുതുമയുള്ളവളും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നവളുമാണ്; അവൾ എല്ലാം ആയി മാറി. മഹാദേവിയായ ഉഷസ് പ്രകാശിക്കുന്നു, ഓരോരുത്തനും അവളെ കണ്ട് അനുഭവിക്കുന്നു.
{൨൮} അവിര്വൈ നാമ ദേവതര്തേനാസ്തേ പരീവൃതാ । തസ്യാ രൂപേണേമേ വൃക്ഷാ ഹരിതാ ഹരിതസ്രജഃ
അവിർവൈ എന്നതാണ് ഈ ദേവിയുടെ പേര്; അവളാൽ എല്ലാം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവളുടെ രൂപം കൊണ്ടാണ് ഈ വൃക്ഷങ്ങൾ പച്ചപ്പും പച്ചമാലകളും അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
അന്തി സന്തം ന ജഹാത്യന്തി സന്തം ന പശ്യതി । ദേവസ്യ പശ്യ കാവ്യം ന മമാര ന ജീര്യതി
സമീപത്തുള്ളവനെ അവൾ വിട്ടുപോകുന്നില്ല, പക്ഷേ അടുത്തവനെ അവൾ കാണുന്നുമില്ല. ദൈവത്തിന്റെ അത്ഭുതം നോക്കൂ: അവൾ മരിക്കുകയുമില്ല, വൃദ്ധയാകുകയുമില്ല.
അപൂര്വേണേഷിതാ വാചസ്താ വദന്തി യഥായഥമ് । വദന്തീര്യത്ര ഗച്ഛന്തി തദാഹുര്ബ്രാഹ്മണം മഹത്
ഇതുവരെ കേട്ടിട്ടില്ലാത്തതാൽ പ്രേരിതരായി അവർ യുക്തമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നു; അവർ എവിടെയെത്തിയാലും, സംസാരിക്കുന്നവരെ മഹാബ്രാഹ്മണൻ എന്നു പറയുന്നു.
യത്ര ദേവാശ്ച മനുഷ്യാശ്ചാരാ നാഭാവിവ ശ്രിതാഃ । അപാം ത്വാ പുഷ്പം പൃഛാമി യത്ര തന് മായയാ ഹിതമ്
ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും ചക്രത്തിന്റെ അക്ഷംപോലെ സ്ഥാപിതരായിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, ജലപുഷ്പമേ, അതെവിടെയാണ് മായയാൽ സ്ഥാപിതമായത് എന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു.
യേഭിര്വാത ഇഷിതഃ പ്രവാതി യേ ദദന്തേ പഞ്ച ദിശഃ സധ്രീചീഃ । യ ആഹുതിമത്യമന്യന്ത ദേവാ അപാം നേതാരഃ കതമേ ത ആസന്
വായുവിനെ ആരാണ് ഊതി നീക്കുന്നത്, അഞ്ചു ദിശകളും ഒരുമിച്ച് ആരാണ് നൽകുന്നത്; യാഗഹോമങ്ങൾ ഉള്ളവരായി കരുതുന്ന ദേവന്മാർ, ജലങ്ങളുടെ നേതാക്കളായവർ, ആരായിരുന്നു അവർ?
ഇമാമേഷാം പൃഥിവീം വസ്ത ഏകോഽന്തരിക്ഷം പര്യേകോ ബഭൂവ । ദിവമേഷാം ദദതേ യോ വിധര്താ വിശ്വാ ആശാഃ പ്രതി രക്ഷന്ത്യേകേ
ഇവരിൽ ഒരാൾ ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്നു, മറ്റൊന്ന് അന്തരീക്ഷത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ആകാശം നൽകുന്നവൻ ക്രമീകരണക്കാരനാണ്; മറ്റു ചിലർ എല്ലാ ദിക്കുകളും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു.
യോ വിദ്യാത്സൂത്രം വിതതം യസ്മിന്ന് ഓതാഃ പ്രജാ ഇമാഃ । സൂത്രം സൂത്രസ്യ യോ വിദ്യാദ്സ വിദ്യാദ്ബ്രാഹ്മണം മഹത്
ഈ സകല ജീവികളും നൂലിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്നതായി ആരറിയുന്നു, ആ നൂലിന്റെ നൂലിനെ ആരറിയുന്നു, അവൻ മഹാബ്രാഹ്മണനെ അറിയുന്നു.
വേദാഹം സൂത്രം വിതതം യസ്മിന്ന് ഓതാഃ പ്രജാ ഇമാഃ । സൂത്രം സൂത്രസ്യാഹം വേദാഥോ യദ്ബ്രാഹ്മണം മഹദ്
ഈ സകല ജീവികളും ചേർത്തിരിക്കുന്ന ആ നൂൽ ഞാൻ അറിയുന്നു; നൂലിന്റെ നൂലും ഞാൻ അറിയുന്നു, അതിനാൽ മഹാബ്രാഹ്മണനെയും അറിയുന്നു.
യദന്തരാ ദ്യാവാപൃഥിവീ അഗ്നിരൈത്പ്രദഹന് വിശ്വദാവ്യഃ । യത്രാതിഷ്ഠന്ന് ഏകപത്നീഃ പരസ്താത്ക്വേവാസീന് മാതരിശ്വാ തദാനീമ്
ആകാശത്തിനും ഭൂമിക്കും ഇടയിൽ അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കുന്നു, ദഹിക്കാവുന്ന എല്ലാം ഉണർത്തുന്നു; അവൻ ഒരൊറ്റ ഭാര്യയോടൊപ്പം നിലകൊണ്ടിരുന്നിടത്ത് അതിനപ്പുറം, അപ്പോൾ മാതരിശ്വൻ എവിടെയായിരുന്നു?
അപ്സ്വാസീന് മാതരിശ്വാ പ്രവിഷ്ടഃ പ്രവിഷ്ടാ ദേവാഃ സലിലാന്യാസന്॥ ബൃഹന് ഹ തസ്ഥൌ രജസോ വിമാനഃ പവമാനോ ഹരിത ആ വിവേശ
മാതരിശ്വൻ വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ദേവന്മാരും വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. മഹാനവൻ ധൂളിയുടെ അളവായി നിലകൊണ്ടു, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവൻ പച്ചയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഉത്തരേണേവ ഗയത്രീമമൃതേഽധി വി ചക്രമേ । സാമ്നാ യേ സാമ സംവിദുരജസ്തദ്ദദൃശേ ക്വ
വടക്കേ ദിശയിൽ അമൃതമായ ഗായത്രിയുടെ മുകളിൽ അവൻ ചവിട്ടി കടന്നു; സാമഗാനത്തിലൂടെ സാമം അറിയുന്നവർ ആ പ്രദേശം കണ്ടു — എവിടെ?
നിവേശനഃ സംഗമനോ വസൂനാം ദേവ ഇവ സവിതാ സത്യധര്മാ । ഇന്ദ്രോ ന തസ്ഥൌ സമരേ ധനാനാമ്
വസ്തുക്കളുടെ വാസസ്ഥലവും സംഗമവും, സത്യധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച സവിതാവിനെപ്പോലെയാണ്; ധനത്തിനായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ നിലകൊണ്ടില്ല.
പുണ്ഡരീകം നവദ്വാരം ത്രിഭിര്ഗുണേഭിരാവൃതമ് । തസ്മിന് യദ്യക്ഷമാത്മന്വത്തദ്വൈ ബ്രഹ്മവിദോ വിദുഃ
മുപ്പത് ഗുണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, ഒമ്പത് വാതിലുകളുള്ള കമലത്തിൽ, അതിൽ ഒരു മഹത്തായ ആത്മാവ് ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതാണ് ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവർ അറിയുന്നത്.
അകാമോ ധീരോ അമൃതഃ സ്വയംഭൂ രസേന തൃപ്തോ ന കുതശ്ചനോനഃ । തമേവ വിദ്വാന് ന ബിഭായ മൃത്യോരാത്മാനം ധീരമജരം യുവാനമ്
ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ, സ്ഥിരതയുള്ളവൻ, അമരൻ, സ്വയം ജനിച്ചവൻ, സാരത്തിൽ തൃപ്തനായവൻ, എവിടെയും കുറവില്ലാത്തവൻ—അവനെ മാത്രം അറിയുമ്പോൾ, മരണം ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; ആ ആത്മാവ് ഉറച്ചതും, വൃദ്ധിയില്ലാത്തതും, എപ്പോഴും യുവാവുമായതുമാണ്.
അഘായതാമപി നഹ്യാ മുഖാനി സപത്നേഷു വജ്രമര്പയൈതമ് । ഇന്ദ്രേണ ദത്താ പ്രഥമാ ശതൌദനാ ഭ്രാതൃവ്യഘ്നീ യജമാനസ്യ ഗാതുഃ
നമ്മുടെ വായുകൾ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ സംസാരിക്കരുത്; നമ്മുടെ ശത്രുക്കളിൽ വജ്രം ചൊരിയപ്പെടട്ടെ. ഇന്ദ്രൻ നൽകിയ, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്ന, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നതും യജമാനന്റെ മാർഗ്ഗവുമാണ് ആദ്യം.
വേദിഷ്ടേ ചര്മ ഭവതു ബര്ഹിര്ലോമാനി യാനി തേ । ഏഷാ ത്വാ രശനാഗ്രഭീദ്ഗ്രാവാ ത്വൈഷോഽധി നൃത്യതു
നിന്റെ ത്വക്ക് യാഗവേദിയായിരിക്കട്ടെ, നിന്റെ രോമങ്ങൾ ദർഭയായിരിക്കട്ടെ. ഈ കയറ്റം ഞാൻ നിനക്കായി പിടിക്കുന്നു; ഈ കല്ല് നിന്റെ മേൽ നൃത്തം ചെയ്യട്ടെ.
ബാലാസ്തേ പ്രോക്ഷണീഃ സന്തു ജിഹ്വാ സം മാര്ഷ്ടു അഘ്ന്യേ । ശുദ്ധാ ത്വം യജ്ഞിയാ ഭൂത്വാ ദിവം പ്രേഹി ശതൌദനേ
നിന്റെ കുഞ്ഞുകൾ അഭിഷേകത്തിനായിരിക്കട്ടെ; നിന്റെ നാവ് ശുദ്ധീകരിക്കട്ടെ, അഹിംസ്യയായവളേ. ശുദ്ധിയും യാഗയോഗ്യയും ആയിട്ട്, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരുക, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളേ.
യഃ ശതൌദനാം പചതി കാമപ്രേണ സ കല്പതേ । പ്രീതാ ഹ്യസ്യ ഋത്വിജഃ സര്വേ യന്തി യഥായഥമ്
ആഗ്രഹത്തോടെ ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളെ പാകം ചെയ്യുന്നവൻ യോഗ്യനാകുന്നു; അവനുവേണ്ടി എല്ലാ ഋത്വിക്കുകളും സന്തോഷത്തോടെ യഥാക്രമം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സ സ്വര്ഗമാ രോഹതി യത്രാദസ്ത്രിദിവം ദിവഃ । അപൂപനാഭിം കൃത്വാ യോ ദദാതി ശതൌദനാമ്
ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളെ സമർപ്പിച്ച്, ഹോമം നടത്തി ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ദേവന്മാരുടെ അകലാത്ത ലോകമായ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
സ താംല്ലോകാന്ത്സമാപ്നോതി യേ ദിവ്യാ യേ ച പാര്ഥിവാഃ । ഹിരണ്യജ്യോതിഷം കൃത്വാ യോ ദദാതി ശതൌദനാമ്
സ്വർണ്ണപ്രകാശത്തോടെ ഹോമം നടത്തി, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ദൈവികവും ഭൂമിയിലുള്ളതുമായ എല്ലാ ലോകങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു.
യേ തേ ദേവി ശമിതാരഃ പക്താരോ യേ ച തേ ജനാഃ । തേ ത്വാ സര്വേ ഗോപ്സ്യന്തി മൈഭ്യോ ഭൈഷീഃ ശതൌദനേ
ദേവതേ, നിന്നെ അറുക്കുന്നവരും പാകം ചെയ്യുന്നവരും മറ്റു ജനങ്ങളും—അവരൊക്കെയും നിന്നെ സംരക്ഷിക്കും; ഞങ്ങളെ ഭയപ്പെടേണ്ട, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളേ.
വസവസ്ത്വാ ദക്ഷിണത ഉത്തരാന് മരുതസ്ത്വാ । ആദിത്യാഃ പശ്ചാദ്ഗോപ്സ്യന്തി സാഗ്നിഷ്ടോമമതി ദ്രവ
വസുക്കൾ തെക്കോട്ട് നിന്നെ കാത്തിരിപ്പിൻ, മറുതുകൾ വടക്കോട്ട്, ആദിത്യർ പിന്നിൽ നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ. അഗ്നിഷ്ടോമയോടെ നീ മുന്നോട്ട് പോവുക.
ദേവാഃ പിതരോ മനുഷ്യാ ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ച യേ । തേ ത്വാ സര്വേ ഗോപ്സ്യന്തി സാതിരാത്രമതി ദ്രവ
ദേവന്മാർ, പിതൃകൾ, മനുഷ്യർ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ—അവരൊക്കെയും നിന്നെ സംരക്ഷിക്കും. സാതിരാത്രയോടെ നീ മുന്നോട്ട് പോവുക.
അന്തരിക്ഷം ദിവം ഭൂമിമാദിത്യാന് മരുതോ ദിശഃ । ലോകാന്ത്സ സര്വാന് ആപ്നോതി യോ ദദാതി ശതൌദനാമ്
ആകാശം, സ്വർഗ്ഗം, ഭൂമി, ആദിത്യർ, മറുതുകൾ, ദിശകൾ—ഇവയെല്ലാം പ്രാപിക്കുന്നത്, ശതം പോഷിപ്പിക്കുന്നവളെ ദാനം ചെയ്യുന്നവനാണ്.