ഇദം സവിതര്വി ജാനീഹി ഷഡ്യമാ ഏക ഏകജഃ । തസ്മിന് ഹാപിത്വമിച്ഛന്തേ യ ഏഷാമേക ഏകജഃ
സവിതാവേ, ഇതു മനസ്സിലാക്കണം: ആറു ഒരുമിച്ച് ജനിക്കുന്നു, ഒരുത്തൻ മാത്രം സ്വതന്ത്രനായി ജനിക്കുന്നു. അവരിൽ ആ ഒരുത്തനിലാണ് എല്ലാവരും ആശ്രയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
ആവിഃ സന് നിഹിതം ഗുഹാ ജരന് നാമ മഹത്പദമ് । തത്രേദം സര്വമാര്പിതമേജത്പ്രാണത്പ്രതിഷ്ഠിതമ്
പ്രകാശമായി കാണപ്പെടുന്നെങ്കിലും, ഗുഹ്യമായ ആ മഹത്തായ സ്ഥലത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവിടെ എല്ലാം അടിയുറച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു, ചലിക്കുന്നു, ശ്വസിക്കുന്നു, നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏകചക്രം വര്തത ഏകനേമി സഹസ്രാക്ഷരം പ്ര പുരോ നി പശ്ചാ । അര്ധേന വിശ്വം ഭുവനം ജജാന യദസ്യാര്ധം ക്വ തദ്ബഭൂവ
ഒരു ചക്രം, ഒരു വട്ടം, ആയിരം അറ്റങ്ങൾക്കൊപ്പമുണ്ട്. അത് മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടും സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതിന്റെ പാതി കൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അതിന്റെ മറ്റേ പാതി എവിടെ പോയി എന്ന് ആരും അറിയുന്നില്ല.
പഞ്ചവാഹീ വഹത്യഗ്രമേഷാം പ്രഷ്ടയോ യുക്താ അനുസംവഹന്തി । അയാതമസ്യ ദദൃശേ ന യാതം പരം നേദീയോഽവരം ദവീയഃ
അഞ്ചു കുതിരകൾ കൊണ്ടാണ് അതിന്റെ മുന്നിലത്തെത് വലിച്ചുപോകുന്നത്. കെട്ടിയിട്ടിരിക്കുന്ന കയറുകൾ ഒന്നൊന്നായി പിന്തുടരുന്നു. അതിന്റെ യാത്ര ആരും കാണുന്നില്ല, അതു പോയിട്ടില്ലെന്നും അതിന്റെ യാത്രയുമില്ല. ഒന്നുകിൽ അടുത്തതോ, മറ്റേതോ ദൂരത്തോ അല്ല.
തിര്യഗ്ബിലശ്ചമസ ഊര്ധ്വബുധ്നസ്തസ്മിന് യശോ നിഹിതം വിശ്വരൂപമ് । തദാസത ഋഷയഃ സപ്ത സാകം യേ അസ്യ ഗോപാ മഹതോ ബഭൂവുഃ
ചെമ്പ് കിഴക്കോട്ടാണ്, അതിന്റെ അടിത്തട്ടു മുകളിലായി. അതിൽ എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ള മഹത്വം സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെ ഏഴു മഹർഷിമാർ ഒരുമിച്ച് ഇരുന്നു, അതിന്റെ മഹത്വത്തെ കാത്തു.
യാ പുരസ്താദ്യുജ്യതേ യാ ച പശ്ചാദ്യാ വിശ്വതോ യുജ്യതേ യാ ച സര്വതഃ । യയാ യജ്ഞഃ പ്രാങ്തായതേ താം ത്വാ പൃച്ഛാമി കതമാ സര്ചാമ്
മുന്നിലുമുള്ളതും പിന്നിലുമുള്ളതും ചുറ്റും എല്ലായിടത്തുമുള്ളതും എല്ലായിടത്തും കെട്ടിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ യാഗം മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു. ഇതിൽ ഏതാണ് ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ ശ്ലോകം എന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു.
{൨൬} യദേജതി പതതി യച്ച തിഷ്ഠതി പ്രാണദപ്രാണന് നിമിഷച്ച യദ്ഭുവത്। തദ്ദാധാര പൃഥിവീം വിശ്വരൂപം തത്സംഭൂയ ഭവത്യേകമേവ
എല്ലാം ചലിക്കുന്നതും പറക്കുന്നതും നില്ക്കുന്നതും, ഉശിരിക്കുന്നതും ഉശിരിക്കാത്തതും കണ്ണടയ്ക്കുന്നതും ഉണ്ടാകുന്നതും, ഈ ഭൂമി, അതിന്റെ എല്ലാ രൂപങ്ങളുമായി, അവൻ താങ്ങുന്നു. എല്ലാം ഒന്നായി ചേർന്നപ്പോൾ അതൊന്നായി മാറുന്നു.
അനന്തം വിതതം പുരുത്രാനന്തമന്തവച്ചാ സമന്തേ । തേ നാകപാലശ്ചരതി വിചിന്വന് വിദ്വാന് ഭൂതമുത ഭവ്യമസ്യ
അവസാനമില്ലാതെ പലയിടത്തും വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു, അനന്തമായിട്ടും ചുറ്റും അതിന്റെ അതിരുണ്ട്. ആകാശത്തിന്റെ കാവൽക്കാരൻ, ജ്ഞാനിയാകയാൽ, ഇതിന്റെ കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും അന്വേഷിച്ചു സഞ്ചരിക്കുന്നു.
പ്രജാപതിശ്ചരതി ഗര്ഭേ അന്തരദൃശ്യമാനോ ബഹുധാ വി ജായതേ । അര്ധേന വിശ്വം ഭുവനം ജജാന യദസ്യാര്ധം കതമഃ സ കേതുഃ
പ്രജാപതി ഗർഭത്തിനകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു, കാണാനാവാത്തവനായി, പലരൂപത്തിൽ ജനിക്കുന്നു. അവന്റെ പാതിയാൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. അവന്റെ മറ്റേ പാതി ഏതാണ് ആ അടയാളം?
ഊര്ധ്വം ഭരന്തമുദകം കുമ്ഭേനേവോദഹാര്യമ് । പശ്യന്തി സര്വേ ചക്ഷുഷാ ന സര്വേ മനസാ വിദുഃ
അവൻ വെള്ളം മേലോട്ടു കൊണ്ടുപോകുന്നു, ഒരു കലശം കൊണ്ട് എടുക്കുന്നതുപോലെ. എല്ലാവരും കണ്ണുകൊണ്ട് അവനെ കാണുന്നു, പക്ഷേ എല്ലാവർക്കും മനസ്സിൽ അവനെ അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ദൂരേ പൂര്ണേന വസതി ദൂര ഊനേന ഹീയതേ । മഹദ്യക്ഷം ഭുവനസ്യ മധ്യേ തസ്മൈ ബലിം രാഷ്ട്രഭൃതോ ഭരന്തി
പൂർണ്ണതയോടെ അവൻ ദൂരത്ത് വസിക്കുന്നു, കുറവുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ കുറയുന്നു. ലോകത്തിന്റെ നടുവിൽ മഹത്തായ യജമാനനായി, രാജാക്കന്മാർ അവനു നികുതി അർപ്പിക്കുന്നു.
യതഃ സൂര്യഃ ഉദേത്യസ്തം യത്ര ച ഗച്ഛതി । തദേവ മന്യേഽഹം ജ്യേഷ്ഠം തദു നാത്യേതി കിം ചന
സൂര്യൻ ഉദയിക്കുന്നതും അസ്തമിക്കുന്നതും എവിടെയാണോ, അതാണ് ഞാൻ ഏറ്റവും വലിയതെന്ന് കരുതുന്നത്. അതിനെക്കാൾ വലിയതൊന്നുമില്ല.
യേ അര്വാങ്മധ്യ ഉത വാ പുരാണം വേദം വിദ്വാംസമഭിതോ വദന്തി । ആദിത്യമേവ തേ പരി വദന്തി സര്വേ അഗ്നിം ദ്വിതീയം ത്രിവൃതം ച ഹംസമ്
ഇപ്പോൾ ഉള്ളതോ, നടുവിലോ, പഴയ ജ്ഞാനമോ പറയുന്നവർ, എല്ലാവരും ആദ്യം സൂര്യനെയും, രണ്ടാമതായി അഗ്നിയെയും, മൂന്നു ചിറകുള്ള ഹംസനെയും പറയുന്നു.
സഹസ്രാഹ്ണ്യം വിയതാവസ്യ പക്ഷൌ ഹരേര്ഹംസസ്യ പതതഃ സ്വര്ഗമ് । സ ദേവാന്ത്സര്വാന് ഉരസ്യുപദദ്യ സംപശ്യന് യാതി ഭുവനാനി വിശ്വാ
ആയിരം ദിവസങ്ങളുമായി, അതിവേഗം പറക്കുന്ന ഹംസന്റെ രണ്ടു ചിറകുകൾ ആകാശത്തിലൂടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പറക്കുന്നു. അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും നെഞ്ചിൽ വച്ചുകൊണ്ട്, എല്ലായിടത്തും കാഴ്ചവെച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സത്യേനോര്ധ്വസ്തപതി ബ്രഹ്മണാര്വാങ്വി പശ്യതി । പ്രാണേന തിര്യങ്പ്രാണതി യസ്മിന് ജ്യേഷ്ഠമധി ശ്രിതമ്
സത്യത്താൽ അവൻ മേലോട്ടു പ്രകാശിക്കുന്നു, വേദവാക്യത്താൽ താഴോട്ടു നോക്കുന്നു. ശ്വാസത്താൽ അപ്പുറത്തേക്കു സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതിൽ ഏറ്റവും വലിയത് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
യോ വൈ തേ വിദ്യാദരണീ യാഭ്യാം നിര്മഥ്യതേ വസു । സ വിദ്വാന് ജ്യേഷ്ഠം മന്യേത സ വിദ്യാദ്ബ്രാഹ്മണം മഹത്
നിന്റെ രണ്ടു അരണികൾ അറിയുന്നവൻ, അതിലൂടെ ധനം ഉണ്ടാക്കപ്പെടുന്നു. അത്തരം ജ്ഞാനി ഏറ്റവും വലിയവനെന്ന് കരുതണം. അവൻ മഹത്തായ ബ്രാഹ്മണനെ അറിയണം.
{൨൭} അപാദഗ്രേ സമഭവത്സോ അഗ്രേ സ്വരാഭരത്। ചതുഷ്പാദ്ഭൂത്വാ ഭോഗ്യഃ സര്വമാദത്ത ഭോജനമ്
ആദിയിൽ അവൻ കാലില്ലാതെ ജനിച്ചു, പിന്നെ ആദിയിൽ ശബ്ദം ഉയർത്തി. നാലു കാലുള്ളവനായി, അനുഭവത്തിനായി, അവൻ എല്ലാ ഭക്ഷ്യവും സ്വന്തമാക്കി.
ഭോഗ്യോ ഭവദഥോ അന്നമദദ്ബഹു । യോ ദേവമുത്തരാവന്തമുപാസാതൈ സനാതനമ്
അവൻ അനുഭവയോഗ്യനായി, പിന്നെ ധാരാളം അന്നം നൽകി. ആരെങ്കിലും ശാശ്വതനായ ദൈവത്തെ, അതീതനായി ആരാധിച്ചാൽ, അവനെ പ്രാപിക്കും.
സനാതനമേനമാഹുരുതാദ്യ സ്യാത്പുനര്ണവഃ । അഹോരാത്രേ പ്ര ജായേതേ അന്യോ അന്യസ്യ രൂപയോഃ
അവനെ ശാശ്വതനെന്ന് അവർ പറയുന്നു, എങ്കിലും ഇന്നവൻ പുതുതായി മാറുന്നു. പകലും രാത്രിയും ജനിക്കുന്നു, ഓരോന്നിനും വ്യത്യസ്തമായ രൂപം.
ശതം സഹസ്രമയുതം ന്യര്ബുദമസംഖ്യേയം സ്വമസ്മിന് നിവിഷ്ടമ് । തദസ്യ ഘ്നന്ത്യഭിപശ്യത ഏവ തസ്മാദ്ദേവോ രോചതേഷ ഏതത്
നൂറ്, ആയിരം, പത്തായിരം, കോടികൾ — എണ്ണാനാവാത്തത്ര അവന്റെ ഭാഗങ്ങൾ അവനിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. അവയെ കണ്ടുകൊണ്ട് അവർ അവനെ തള്ളുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ദൈവം പ്രകാശിക്കുന്നത് — ഇതാണ് അതു.
ബാലാദേകമണീയസ്കമുതൈകം നേവ ദൃശ്യതേ । തതഃ പരിഷ്വജീയസീ ദേവതാ സാ മമ പ്രിയാ
ഒരു കുഞ്ഞ്, അത്യന്തം ചെറുതായൊരു കുട്ടി, മറ്റൊന്ന് കണ്ണിൽപെടാത്തതും ഉണ്ട്. ഇവയെക്കാൾ കൂടുതൽ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്ന ദേവതയാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയം.
ഇയം കല്യാണ്യജരാ മര്ത്യസ്യാമൃതാ ഗൃഹേ । യസ്മൈ കൃതാ ശയേ സ യശ്ചകാര ജജാര സഃ
ഈ ശുഭദായിനി, വൃദ്ധിയില്ലാത്തവളാണ്, മരണത്തിനു വിധേയനായ മനുഷ്യന്റെ വീട്ടിൽ അമൃതസ്വരൂപിണിയാണ്. ആര്ക്കായി അവളെ കിടത്തിയോ, അവളെ സൃഷ്ടിച്ചവനും അതിൽ ക്ഷയിച്ചുപോകുന്നു.
ത്വം സ്ത്രീ ത്വം പുമാന് അസി ത്വം കുമാര ഉത വാ കുമാരീ॥ ത്വം ജീര്ണോ ദണ്ഡേന വഞ്ചസി ത്വം ജാതോ ഭവസി വിശ്വതോമുഖഃ
നീ സ്ത്രീയും ആണും ആകുന്നു, നീ ബാലനും ബാലികയും ആകുന്നു. നീ വൃദ്ധനായി ദണ്ഡം പിടിച്ച് നടക്കുന്നു, നീ ജനിച്ചവനായി എല്ലാ ദിശകളിലുമുള്ള മുഖങ്ങളായി ഭവിക്കുന്നു.
ഉതൈഷാം പിതോത വാ പുത്ര ഏഷാമുതൈഷാം ജ്യേഷ്ഠ ഉത വാ കനിഷ്ഠഃ । ഏകോ ഹ ദേവോ മനസി പ്രവിഷ്ടഃ പ്രഥമോ ജാതഃ സ ഉ ഗര്ഭേ അന്തഃ
നീ അവർക്കു പിതാവായിരിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ പുത്രനായി ഇരിക്കും; നീ അവരിൽ മുതിർന്നവനോ ഏറ്റവും ചെറുതോ ആകുന്നു. ഒരേയൊരു ദൈവം മനസ്സിൽ പ്രവേശിച്ച് ആദ്യം ജനിച്ചു; ഗർഭത്തിനുള്ളിലുമവൻ തന്നെ.
പൂര്ണാത്പൂര്ണമുദചതി പൂര്ണം പൂര്ണേന സിച്യതേ । ഉതോ തദദ്യ വിദ്യാമ യതസ്തത്പരിഷിച്യതേ
പൂർണ്ണത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണം ഉദിക്കുന്നു; പൂർണ്ണം പൂർണ്ണത്താൽ നിറയുന്നു. അതെവിടുനിന്നാണ് ഒഴുകുന്നത് എന്ന് നാം ഇന്ന് അറിയട്ടെ.
ഏഷാ സനത്നീ സനമേവ ജാതൈഷാ പുരാണീ പരി സര്വം ബഭൂവ । മഹീ ദേവ്യുഷസോ വിഭാതീ സൈകേനൈകേന മിഷതാ വി ചഷ്ടേ
ഈ ദേവി പൗരാണികയും എപ്പോഴും പുതുമയുള്ളവളും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നവളുമാണ്; അവൾ എല്ലാം ആയി മാറി. മഹാദേവിയായ ഉഷസ് പ്രകാശിക്കുന്നു, ഓരോരുത്തനും അവളെ കണ്ട് അനുഭവിക്കുന്നു.
{൨൮} അവിര്വൈ നാമ ദേവതര്തേനാസ്തേ പരീവൃതാ । തസ്യാ രൂപേണേമേ വൃക്ഷാ ഹരിതാ ഹരിതസ്രജഃ
അവിർവൈ എന്നതാണ് ഈ ദേവിയുടെ പേര്; അവളാൽ എല്ലാം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവളുടെ രൂപം കൊണ്ടാണ് ഈ വൃക്ഷങ്ങൾ പച്ചപ്പും പച്ചമാലകളും അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
അന്തി സന്തം ന ജഹാത്യന്തി സന്തം ന പശ്യതി । ദേവസ്യ പശ്യ കാവ്യം ന മമാര ന ജീര്യതി
സമീപത്തുള്ളവനെ അവൾ വിട്ടുപോകുന്നില്ല, പക്ഷേ അടുത്തവനെ അവൾ കാണുന്നുമില്ല. ദൈവത്തിന്റെ അത്ഭുതം നോക്കൂ: അവൾ മരിക്കുകയുമില്ല, വൃദ്ധയാകുകയുമില്ല.
അപൂര്വേണേഷിതാ വാചസ്താ വദന്തി യഥായഥമ് । വദന്തീര്യത്ര ഗച്ഛന്തി തദാഹുര്ബ്രാഹ്മണം മഹത്
ഇതുവരെ കേട്ടിട്ടില്ലാത്തതാൽ പ്രേരിതരായി അവർ യുക്തമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കുന്നു; അവർ എവിടെയെത്തിയാലും, സംസാരിക്കുന്നവരെ മഹാബ്രാഹ്മണൻ എന്നു പറയുന്നു.
യത്ര ദേവാശ്ച മനുഷ്യാശ്ചാരാ നാഭാവിവ ശ്രിതാഃ । അപാം ത്വാ പുഷ്പം പൃഛാമി യത്ര തന് മായയാ ഹിതമ്
ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും ചക്രത്തിന്റെ അക്ഷംപോലെ സ്ഥാപിതരായിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, ജലപുഷ്പമേ, അതെവിടെയാണ് മായയാൽ സ്ഥാപിതമായത് എന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു.