സ്കമ്ഭേ ലോകാഃ സ്കമ്ഭേ തപഃ സ്കമ്ഭേഽധ്യൃതമാഹിതമ് । സ്കമ്ഭ ത്വാ വേദ പ്രത്യക്ഷമിന്ദ്രേ സര്വം സമാഹിതമ്
ലോകങ്ങൾ സ്കംഭനിൽ ആണ്, തപസ്സും സ്കംഭനിൽ ആണ്, നിയമവും സ്കംഭനിൽ ഉറപ്പാണ്. സ്കംഭ, ഞാൻ നിന്നെ നേരിട്ട് അറിയുന്നു. ഇന്ദ്ര, എല്ലാം നിന്നിൽ അടിയുറച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രേ ലോകാ ഇന്ദ്രേ തപ ഇന്ദ്രേഽധ്യൃതമാഹിതമ് । ഇന്ദ്രം ത്വാ വേദ പ്രത്യക്ഷം സ്കമ്ഭേ സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ലോകങ്ങൾ ഇന്ദ്രനിൽ ആണ്, തപസ്സും ഇന്ദ്രനിൽ ആണ്, നിയമവും ഇന്ദ്രനിൽ ഉറപ്പാണ്. ഇന്ദ്ര, ഞാൻ നിന്നെ നേരിട്ട് അറിയുന്നു. എല്ലാം സ്കംഭനിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
{൨൪} നാമ നാമ്നാ ജോഹവീതി പുരാ സൂര്യാത്പുരോഷസഃ । യദജഃ പ്രഥമം സംബഭൂവ സ ഹ തത്സ്വരാജ്യമിയായ യസ്മാന് നാന്യത്പരമസ്തി ഭൂതമ്
പണ്ടു സൂര്യനിൽ നിന്ന്, പ്രഭാതത്തിൽ നിന്ന്, അവൻ പേരെ പേരായി വിളിച്ചു. അജൻ ആദ്യം ഉദിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ആ ശബ്ദത്തിന്റെ സ്വാമിത്വം നേടി. അതിനപ്പുറം ഒന്നുമില്ല, ഉണ്ടായതിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതം അതാണ്.
യസ്യ ഭൂമിഃ പ്രമാന്തരിക്ഷമുതോദരമ് । ദിവം യശ്ചക്രേ മൂര്ധാനം തസ്മൈ ജ്യേഷ്ഠായ ബ്രഹ്മണേ നമഃ
ഭൂമി, വിശാലമായ അന്തരീക്ഷം, ഗർഭം, ആകാശം — ഇവയെല്ലാം അവനാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. അവൻ തലയിൽ ആകാശം വെച്ചു. ആ പ്രാചീന ബ്രഹ്മനോട് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
യസ്യ സൂര്യശ്ചക്ഷുശ്ചന്ദ്രമാശ്ച പുനര്ണവഃ । അഗ്നിം യശ്ചക്ര ആസ്യം തസ്മൈ ജ്യേഷ്ഠായ ബ്രഹ്മണേ നമഃ
ആകാശത്തിലെ സൂര്യനും, പുനർജന്മം ലഭിക്കുന്ന ചന്ദ്രനും അവന്റെ കണ്ണുകളാണ്. അഗ്നിയെ അവൻ വായാക്കി. ആ പ്രാചീന ബ്രഹ്മാവിനോട് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
യസ്യ വാതഃ പ്രാണാപാനൌ ചക്ഷുരങ്ഗിരസോഽഭവന് । ദിശോ യശ്ചക്രേ പ്രജ്ഞാനീസ്തസ്മൈ ജ്യേഷ്ഠായ ബ്രഹ്മണേ നമഃ
വായുവാണ് അവന്റെ ശ്വാസവും ഉച്ച്വാസവും. അങ്ങിരസ്സുകൾ അവന്റെ കണ്ണുകളായി. ദിശകളെ അവൻ ജ്ഞാനമായി സൃഷ്ടിച്ചു. ആ പ്രാചീന ബ്രഹ്മാവിനോട് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
സ്കമ്ഭോ ദാധാര ദ്യാവാപൃഥിവീ ഉഭേ ഇമേ സ്കമ്ഭോ ദാധാരോര്വന്തരിക്ഷമ് । സ്കമ്ഭോ ദാധാര പ്രദിശഃ ഷഡുര്വീഃ സ്കമ്ഭ ഇദം വിശ്വം ഭുവനമാ വിവേശ
സ്കംഭൻ ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും താങ്ങി നിലനിറുത്തുന്നു. വിശാലമായ അന്തരീക്ഷവും ആറു ദിശകളും സ്കംഭൻ താങ്ങുന്നു. ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളിലും സ്കംഭൻ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഃ ശ്രമാത്തപസോ ജാതോ ലോകാന്ത്സര്വാന്ത്സമാനശേ । സോമം യശ്ചക്രേ കേവലം തസ്മൈ ജ്യേഷ്ഠായ ബ്രഹ്മണേ നമഃ
ശ്രമത്തിലും തപസ്സിലും നിന്ന് ജനിച്ചവൻ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, സോമത്തെ മാത്രം സൃഷ്ടിച്ചവൻ—ആ പ്രാചീന ബ്രഹ്മാവിനോട് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
കഥം വാതോ നേലയതി കഥം ന രമതേ മനഃ । കിമാപഃ സത്യം പ്രേപ്സന്തീര്നേലയന്തി കദാ ചന
എന്തുകൊണ്ടാണ് വായു ഒരിടത്തും നിൽക്കാത്തത്? മനസ്സ് എങ്ങനെയാണ് ആനന്ദം കണ്ടെത്താത്തത്? സത്യം തേടുന്ന ജലങ്ങൾ ഒരിക്കലും എവിടെയും നിൽക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
മഹദ്യക്ഷം ഭുവനസ്യ മധ്യേ തപസി ക്രാന്തം സലിലസ്യ പൃഷ്ഠേ । തസ്മിന് ഛ്രയന്തേ യ ഉ കേ ച ദേവാ വൃക്ഷസ്യ സ്കന്ധഃ പരിത ഇവ ശാഖാഃ
ലോകത്തിന്റെ നടുവിൽ മഹത്തായ യജ്ഞനായവൻ, തപസ്സിൽ ഉറച്ചവൻ, ജലത്തിന്റെ മേൽ നിലകൊള്ളുന്നു. എല്ലാ ദേവതകളും വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടിൽ ശാഖകൾ പോലെ അവനിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു.
യസ്മൈ ഹസ്താഭ്യാം പാദാഭ്യാം വാചാ ശ്രോത്രേണ ചക്ഷുഷാ । യസ്മൈ ദേവാഃ സദാ ബലിം പ്രയച്ഛന്തി വിമിതേഽമിതം സ്കമ്ഭം തം ബ്രൂഹി കതമഃ സ്വിദേവ സഃ
ദേവതകൾ കൈകൊണ്ടും കാലുകൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും ചെവിയിലും കണ്ണിലും കൊണ്ട് എപ്പോഴും ബലി അർപ്പിക്കുന്ന ആ അളക്കാനാവാത്ത, അളക്കപ്പെട്ട സ്കംഭൻ ആരാണ് എന്ന് പറയൂ.
അപ തസ്യ ഹതം തമോ വ്യാവൃത്തഃ സ പാപ്മനാ । സര്വാണി തസ്മിന് ജ്യോതീംഷി യാനി ത്രീണി പ്രജാപതൌ
അവനിൽ നിന്ന് ഇരുണ്ടത്വം അകറ്റപ്പെടുന്നു; പാപം കൊണ്ടാണ് അതിന്റെ നാശം. സൃഷ്ടികർത്താവിൽ ഉള്ള എല്ലാ പ്രകാശങ്ങളും അവനിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
യോ വേതസം ഹിരണ്യയം തിഷ്ഠന്തം സലിലേ വേദ । സ വൈ ഗുഹ്യഃ പ്രജാപതിഃ
ജലത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്ന പൊന്നിൻ കിഴങ്ങിനെ ആരറിയുന്നു, അവനാണ് ഗുഹ്യനായ സൃഷ്ടികർത്താവ്.
തന്ത്രമേകേ യുവതീ വിരൂപേ അഭ്യാക്രാമം വയതഃ ഷണ്മയൂഖമ് । പ്രാന്യാ തന്തൂംസ്തിരതേ ധത്തേ അന്യാ നാപ വൃഞ്ജാതേ ന ഗമാതോ അന്തമ്
രണ്ടു യുവതികൾ ഒരുമിച്ച് നൂൽ നെയ്യുന്നു; ആറു കിരണങ്ങൾ അവർ ചുറ്റുന്നു. ഒരുത്തി നൂലുകൾ മുന്നോട്ട് നീട്ടി സ്ഥാപിക്കുന്നു, മറ്റൊന്ന് അവയെ നീക്കം ചെയ്യുകയോ അതിന്റെ അറ്റം കാണുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
തയോരഹം പരിനൃത്യന്ത്യോരിവ ന വി ജാനാമി യതരാ പരസ്താത്। പുമാന് ഏനദ്വയത്യുദ്ഗൃണന്തി പുമാന് ഏനദ്വി ജഭാരാധി നാകേ
അവരിൽ രണ്ടുപേർ ചുറ്റി നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ, ആരാണ് അതിൽ അതീതനെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല. പുരുഷൻ ഇതിനെ സ്തുതിക്കുന്നു; അവൻ അതിനെ സ്വർഗത്തിൽ വഹിക്കുന്നു.
ഇമേ മയൂഖാ ഉപ തസ്തഭുര്ദിവം സാമാനി ചക്രുസ്തസരാണി വാതവേ
ഈ കിരണങ്ങൾ ആകാശത്തെ താങ്ങി നിലനിര്ത്തുന്നു; അവ സകല സംഗീതങ്ങളും വായുവിനായി സൃഷ്ടിച്ചു.
10.8 യോ ഭൂതം ച ഭവ്യം ച സര്വം യശ്ചാധിതിഷ്ഠതി । സ്വര്യസ്യ ച കേവലം തസ്മൈ ജ്യേഷ്ഠായ ബ്രഹ്മണേ നമഃ
ഭൂതകാലവും ഭാവിയും എല്ലാം നിലനിര്ത്തുന്നവൻ, സ്വർഗത്തിന്റെ ഏകാധിപതിയായവൻ—ആ പ്രാചീന ബ്രഹ്മാവിനോട് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
സ്കമ്ഭേനേമേ വിഷ്ടഭിതേ ദ്യൌശ്ച ഭൂമിശ്ച തിഷ്ഠതഃ । സ്കമ്ഭ ഇദം സര്വമാത്മന്വദ്യത്പ്രാണന് നിമിഷച്ച യത്
സ്കംഭനാൽ ആകാശവും ഭൂമിയും ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാം, ശ്വസിക്കുന്നതും കണ്ണടയ്ക്കുന്നതും ചലിക്കുന്നതും സ്കംഭനാണ്.
തിസ്രോ ഹ പ്രജാ അത്യായമായന് ന്യന്യാ അര്കമഭിതോഽവിശന്ത । ബൃഹന് ഹ തസ്ഥൌ രജസോ വിമാനോ ഹരിതോ ഹരിണീരാ വിവേശ
മൂന്ന് സന്തതികൾ മുന്നോട്ട് പോയി; മറ്റുള്ളവർ ചുറ്റും നിന്ന് സൂര്യനിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. വിശാലനായവൻ ആകാശത്തിന്റെ അളവിൽ നിന്നു; അവൻ പൊന്നിൻ കുതിരകളിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ദ്വാദശ പ്രധയശ്ചക്രമേകം ത്രീണി നഭ്യാനി ക ഉ തച്ചികേത । തത്രാഹതാസ്ത്രീണി ശതാനി ശങ്കവഃ ഷഷ്ടിശ്ച ഖീലാ അവിചാചലാ യേ
പന്ത്രണ്ടു അറ്റങ്ങൾ, ഒരു ചക്രം, മൂന്ന് അക്ഷങ്ങൾ—ഇത് ആരാണ് മനസ്സിലാക്കുന്നത്? അവിടെ മൂവായിരത്തി അറുപത് കുരുക്കുകളും അറുപത് സ്ഥിരമായ തൂണുകളും ഉണ്ട്.
ഇദം സവിതര്വി ജാനീഹി ഷഡ്യമാ ഏക ഏകജഃ । തസ്മിന് ഹാപിത്വമിച്ഛന്തേ യ ഏഷാമേക ഏകജഃ
സവിതാവേ, ഇതു മനസ്സിലാക്കണം: ആറു ഒരുമിച്ച് ജനിക്കുന്നു, ഒരുത്തൻ മാത്രം സ്വതന്ത്രനായി ജനിക്കുന്നു. അവരിൽ ആ ഒരുത്തനിലാണ് എല്ലാവരും ആശ്രയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
ആവിഃ സന് നിഹിതം ഗുഹാ ജരന് നാമ മഹത്പദമ് । തത്രേദം സര്വമാര്പിതമേജത്പ്രാണത്പ്രതിഷ്ഠിതമ്
പ്രകാശമായി കാണപ്പെടുന്നെങ്കിലും, ഗുഹ്യമായ ആ മഹത്തായ സ്ഥലത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവിടെ എല്ലാം അടിയുറച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു, ചലിക്കുന്നു, ശ്വസിക്കുന്നു, നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏകചക്രം വര്തത ഏകനേമി സഹസ്രാക്ഷരം പ്ര പുരോ നി പശ്ചാ । അര്ധേന വിശ്വം ഭുവനം ജജാന യദസ്യാര്ധം ക്വ തദ്ബഭൂവ
ഒരു ചക്രം, ഒരു വട്ടം, ആയിരം അറ്റങ്ങൾക്കൊപ്പമുണ്ട്. അത് മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടും സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതിന്റെ പാതി കൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അതിന്റെ മറ്റേ പാതി എവിടെ പോയി എന്ന് ആരും അറിയുന്നില്ല.
പഞ്ചവാഹീ വഹത്യഗ്രമേഷാം പ്രഷ്ടയോ യുക്താ അനുസംവഹന്തി । അയാതമസ്യ ദദൃശേ ന യാതം പരം നേദീയോഽവരം ദവീയഃ
അഞ്ചു കുതിരകൾ കൊണ്ടാണ് അതിന്റെ മുന്നിലത്തെത് വലിച്ചുപോകുന്നത്. കെട്ടിയിട്ടിരിക്കുന്ന കയറുകൾ ഒന്നൊന്നായി പിന്തുടരുന്നു. അതിന്റെ യാത്ര ആരും കാണുന്നില്ല, അതു പോയിട്ടില്ലെന്നും അതിന്റെ യാത്രയുമില്ല. ഒന്നുകിൽ അടുത്തതോ, മറ്റേതോ ദൂരത്തോ അല്ല.
തിര്യഗ്ബിലശ്ചമസ ഊര്ധ്വബുധ്നസ്തസ്മിന് യശോ നിഹിതം വിശ്വരൂപമ് । തദാസത ഋഷയഃ സപ്ത സാകം യേ അസ്യ ഗോപാ മഹതോ ബഭൂവുഃ
ചെമ്പ് കിഴക്കോട്ടാണ്, അതിന്റെ അടിത്തട്ടു മുകളിലായി. അതിൽ എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ള മഹത്വം സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെ ഏഴു മഹർഷിമാർ ഒരുമിച്ച് ഇരുന്നു, അതിന്റെ മഹത്വത്തെ കാത്തു.
യാ പുരസ്താദ്യുജ്യതേ യാ ച പശ്ചാദ്യാ വിശ്വതോ യുജ്യതേ യാ ച സര്വതഃ । യയാ യജ്ഞഃ പ്രാങ്തായതേ താം ത്വാ പൃച്ഛാമി കതമാ സര്ചാമ്
മുന്നിലുമുള്ളതും പിന്നിലുമുള്ളതും ചുറ്റും എല്ലായിടത്തുമുള്ളതും എല്ലായിടത്തും കെട്ടിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ യാഗം മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു. ഇതിൽ ഏതാണ് ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ ശ്ലോകം എന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു.
{൨൬} യദേജതി പതതി യച്ച തിഷ്ഠതി പ്രാണദപ്രാണന് നിമിഷച്ച യദ്ഭുവത്। തദ്ദാധാര പൃഥിവീം വിശ്വരൂപം തത്സംഭൂയ ഭവത്യേകമേവ
എല്ലാം ചലിക്കുന്നതും പറക്കുന്നതും നില്ക്കുന്നതും, ഉശിരിക്കുന്നതും ഉശിരിക്കാത്തതും കണ്ണടയ്ക്കുന്നതും ഉണ്ടാകുന്നതും, ഈ ഭൂമി, അതിന്റെ എല്ലാ രൂപങ്ങളുമായി, അവൻ താങ്ങുന്നു. എല്ലാം ഒന്നായി ചേർന്നപ്പോൾ അതൊന്നായി മാറുന്നു.
അനന്തം വിതതം പുരുത്രാനന്തമന്തവച്ചാ സമന്തേ । തേ നാകപാലശ്ചരതി വിചിന്വന് വിദ്വാന് ഭൂതമുത ഭവ്യമസ്യ
അവസാനമില്ലാതെ പലയിടത്തും വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു, അനന്തമായിട്ടും ചുറ്റും അതിന്റെ അതിരുണ്ട്. ആകാശത്തിന്റെ കാവൽക്കാരൻ, ജ്ഞാനിയാകയാൽ, ഇതിന്റെ കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും അന്വേഷിച്ചു സഞ്ചരിക്കുന്നു.
പ്രജാപതിശ്ചരതി ഗര്ഭേ അന്തരദൃശ്യമാനോ ബഹുധാ വി ജായതേ । അര്ധേന വിശ്വം ഭുവനം ജജാന യദസ്യാര്ധം കതമഃ സ കേതുഃ
പ്രജാപതി ഗർഭത്തിനകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു, കാണാനാവാത്തവനായി, പലരൂപത്തിൽ ജനിക്കുന്നു. അവന്റെ പാതിയാൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു. അവന്റെ മറ്റേ പാതി ഏതാണ് ആ അടയാളം?
ഊര്ധ്വം ഭരന്തമുദകം കുമ്ഭേനേവോദഹാര്യമ് । പശ്യന്തി സര്വേ ചക്ഷുഷാ ന സര്വേ മനസാ വിദുഃ
അവൻ വെള്ളം മേലോട്ടു കൊണ്ടുപോകുന്നു, ഒരു കലശം കൊണ്ട് എടുക്കുന്നതുപോലെ. എല്ലാവരും കണ്ണുകൊണ്ട് അവനെ കാണുന്നു, പക്ഷേ എല്ലാവർക്കും മനസ്സിൽ അവനെ അറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല.