ഏഷ വാ അതിഥിര്യച്ഛ്രോത്രിയസ്തസ്മാത്പൂര്വോ നാശ്നീയാത്
വേദപഠനം ചെയ്ത അതിഥി എത്തിയാൽ, അവനെക്കാൾ മുമ്പ് ആരും ഭക്ഷിക്കരുത്.
അശിതാവത്യതിഥാവശ്നീയാദ്യജ്ഞസ്യ സാത്മത്വായ യജ്ഞസ്യാവിച്ഛേദായ തദ്വ്രതമ്
അതിഥി ഭക്ഷിച്ചതിന് ശേഷമേ ഭക്ഷിക്കാവൂ; യാഗത്തിന്റെ സമഗ്രതക്കും തുടർച്ചയ്ക്കും ഇതാണ് വ്രതം.
ഏതദ്വാ ഉ സ്വാദീയോ യദധിഗവം ക്ഷീരം വാ മാംസം വാ തദേവ നാശ്നീയാത്
തീരെ അത്യന്തം രുചികരമായതായിരിക്കട്ടെ, തൈര്, പാല്, അല്ലെങ്കില് മാംസം ആയാലും, അത്തരം ഭക്ഷണം ഒരിക്കലും കഴിക്കരുത്.
സ യ ഏവം വിദ്വാന് ക്ഷീരമുപസിച്യോപഹരതി । യാവദഗ്നിഷ്ടോമേനേഷ്ട്വാ സുസമൃദ്ധേനാവരുന്ദ്ധേ താവദേനേനാവ രുന്ദ്ധേ
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് പാല് ഒഴിച്ച് അർപ്പിച്ചാൽ, വലിയ സമൃദ്ധിയോടെ അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗം നടത്തുന്നതുപോലെ തന്നെ സമ്പത്ത് ലഭിക്കും.
സ യ ഏവം വിദ്വാന്ത്സര്പിരുപസിച്യോപഹരതി । യാവദതിരാത്രേണേഷ്ട്വാ സുസമൃദ്ധേനാവരുന്ദ്ധേ താവദേനേനാവ രുന്ദ്ധേ
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് നെയ്യ് ഒഴിച്ച് അർപ്പിച്ചാൽ, അതിരാത്ര യാഗം വലിയ സമൃദ്ധിയോടെ നടത്തുന്നതുപോലെ തന്നെ സമ്പത്ത് ലഭിക്കും.
സ യ ഏവം വിദ്വാന് മധൂപസിച്യോപഹരതി । യാവദ്സത്ത്രസദ്യേനേഷ്ട്വാ സുസമൃദ്ധേനാവരുന്ദ്ധേ താവദേനേനാവ രുന്ദ്ധേ
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് തേന് ഒഴിച്ച് അർപ്പിച്ചാൽ, സത്രസത്യ യാഗം വലിയ സമൃദ്ധിയോടെ നടത്തുന്നതുപോലെ തന്നെ സമ്പത്ത് ലഭിക്കും.
സ യ ഏവം വിദ്വാന് മാംസമുപസിച്യോപഹരതി । യാവദ്ദ്വാദശാഹേനേഷ്ട്വാ സുസമൃദ്ധേനാവരുന്ദ്ധേ താവദേനേനാവ രുന്ദ്ധേ
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് മാംസം ഒഴിച്ച് അർപ്പിച്ചാൽ, ദ്വാദശാഹ യാഗം വലിയ സമൃദ്ധിയോടെ നടത്തുന്നതുപോലെ തന്നെ സമ്പത്ത് ലഭിക്കും.
സ യ ഏവം വിദ്വാന് ഉദകമുപസിച്യോപഹരതി । പ്രജാനാം പ്രജനനായ ഗച്ഛതി പ്രതിഷ്ഠാം പ്രിയഃ പ്രജാനാം ഭവതി യ ഏവം വിദ്വാന് ഉപസിച്യോപഹരതി
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് വെള്ളം ഒഴിച്ച് അർപ്പിച്ചാൽ, സന്താനലാഭം ലഭിക്കും, ഉറച്ച നില ലഭിക്കും, ജനങ്ങള്ക്കിടയില് പ്രിയനായവനാകും; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് ഒഴിച്ച് അർപ്പിച്ചാൽ അങ്ങനെ തന്നെയാകും.
തസ്മാ ഉഷാ ഹിങ്കൃണോതി സവിതാ പ്ര സ്തൌതി । ബൃഹസ്പതിരൂര്ജയോദ്ഗായതി ത്വഷ്ടാ പുഷ്ട്യാ പ്രതി ഹരതി വിശ്വേ ദേവാ നിധനമ്
അതിനാല് ഉഷസ് ഹിം എന്ന ശബ്ദം ഉച്ചരിക്കുന്നു, സവിതാവ് സ്തുതി പറയുന്നു, ബൃഹസ്പതി ശക്തിക്ക് വേണ്ടി പാടുന്നു, ത്വഷ്ടാവ് പോഷണത്തിന് വേണ്ടി കൊണ്ടുവരുന്നു, എല്ലാദേവതകളും വിശ്രമസ്ഥലത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
നിധനം ഭൂത്യാഃ പ്രജായാഃ പശൂനാം ഭവതി യ ഏവം വേദ
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് വേണ്ടി, വിശ്രമസ്ഥലം സമ്പത്തിന്റെയും സന്താനത്തിന്റെയും മൃഗങ്ങളുടേതും ആകുന്നു.
തസ്മാ ഉദ്യന്ത്സൂര്യോ ഹിങ്കൃണോതി സംഗവഃ പ്ര സ്തൌതി । മധ്യന്ദിന ഉദ്ഗായത്യപരാഹ്ണഃ പ്രതി ഹരത്യസ്തംയന് നിധനമ് । നിധനം ഭൂത്യാഃ പ്രജായാഃ പശൂനാം ഭവതി യ ഏവം വേദ
അതിനാല് സൂര്യന് ഉദയകാലത്ത് ഹിം എന്ന ശബ്ദം ഉച്ചരിക്കുന്നു, സങ്കവ സമയത്ത് സ്തുതി പറയുന്നു, ഉച്ചയ്ക്ക് പാടുന്നു, അപരാഹ്ണ സമയത്ത് കൊണ്ടുവരുന്നു, അസ്തമയത്തില് വിശ്രമസ്ഥലമാകുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് സമ്പത്തിന്റെയും സന്താനത്തിന്റെയും മൃഗങ്ങളുടേതും വിശ്രമസ്ഥലം ആകുന്നു.
തസ്മാ അഭ്രോ ഭവന് ഹിങ്കൃണോതി സ്തനയന് പ്ര സ്തൌതി । വിദ്യോതമാനഃ പ്രതി ഹരതി വര്ഷന്ന് ഉദ്ഗായത്യുദ്ഗൃഹ്ണന് നിധനമ് । നിധനം ഭൂത്യാഃ പ്രജായാഃ പശൂനാം ഭവതി യ ഏവം വേദ
അതിനാല് മേഘം ഹിം എന്ന ശബ്ദം ഉച്ചരിക്കുന്നു, ഇടിമുഴക്കുമ്പോള് സ്തുതി പറയുന്നു, മിന്നുമ്പോള് കൊണ്ടുവരുന്നു, മഴപെയ്യുമ്പോള് പാടുന്നു, ഒഴുക്കുമ്പോള് വിശ്രമസ്ഥലം ഏറ്റെടുക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് സമ്പത്തിന്റെയും സന്താനത്തിന്റെയും മൃഗങ്ങളുടേതും വിശ്രമസ്ഥലം ആകുന്നു.
അതിഥീന് പ്രതി പശ്യതി ഹിങ്കൃണോത്യഭി വദതി പ്ര സ്തൌത്യുദകം യാചത്യുദ്ഗായതി । ഉപ ഹരതി പ്രതി ഹരത്യുച്ഛിഷ്ടം നിധനമ് । നിധനം ഭൂത്യാഃ പ്രജായാഃ പശൂനാം ഭവതി യ ഏവം വേദ
അവന് അതിഥികളെ നോക്കുന്നു, ഹിം എന്ന ശബ്ദം ഉച്ചരിക്കുന്നു, അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു, സ്തുതി പറയുന്നു, വെള്ളം ചോദിക്കുന്നു, പാടുന്നു, അർപ്പിക്കുന്നു, കൊണ്ടുവരുന്നു, ശേഷിപ്പുകൾ വിശ്രമസ്ഥലമാകുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് സമ്പത്തിന്റെയും സന്താനത്തിന്റെയും മൃഗങ്ങളുടേതും വിശ്രമസ്ഥലം ആകുന്നു.
9.7 പ്രജാപതിശ്ച പരമേഷ്ഠീ ച ശൃങ്ഗേ ഇന്ദ്രഃ ശിരോ അഗ്നിര്ലലാടം യമഃ കൃകാടമ്
പ്രജാപതിയും പരമേഷ്ഠിയും കൊമ്പുകളാണ്, ഇന്ദ്രന് തല, അഗ്നിക്ക് നെറ്റി, യമന് കുരുക്ഷേത്രം.
സോമോ രാജാ മസ്തിഷ്കോ ദ്യൌരുത്തരഹനുഃ പൃഥിവ്യധരഹനുഃ
സോമരാജാവ് മസ്തിഷ്കം, ആകാശം മേല്ചുണ്ടും ഭൂമി കീഴ്ചുണ്ടും ആകുന്നു.
വിദ്യുജ്ജിഹ്വാ മരുതോ ദന്താ രേവതീര്ഗ്രീവാഃ കൃത്തികാ സ്കന്ധാ ഘര്മോ വഹഃ
മിന്നല് നാവ്, മരുത് ദന്തങ്ങള്, രേവതീ നക്ഷത്രങ്ങള് കഴുത്ത്, കൃത്തികകള് തോള്, ചൂട് പുറം.
വിശ്വം വായുഃ സ്വര്ഗോ ലോകഃ കൃഷ്ണദ്രം വിധരണീ നിവേഷ്യഃ
വായു എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സ്വര്ഗ്ഗലോകം ശരീരം, കറുത്ത പാടാണ് അടിസ്ഥാനവും അടിത്തറയും.
ശ്യേനഃ ക്രോഡോഽന്തരിക്ഷം പാജസ്യം ബൃഹസ്പതിഃ കകുദ്ബൃഹതീഃ കീകസാഃ
ശ്യേനന് കുന്തം, അന്തരീക്ഷം മജ്ജ, ബൃഹസ്പതി കകുദ്, ബൃഹതീയും കീകസയും താടിയിലാണ്.
ദേവാനാം പത്നീഃ പൃഷ്ടയ ഉപസദഃ പര്ശവഃ
ദേവതകളുടെ ഭാര്യമാര് പുറം, ഉപസദുകള് വശങ്ങള്, പാഴ്സ്വങ്ങള്.
മിത്രശ്ച വരുണശ്ചാംസൌ ത്വഷ്ടാ ചാര്യമാ ച ദോഷണീ മഹാദേവോ ബാഹൂ
മിത്രനും വരുണനും ചുമലുകള്, ത്വഷ്ടാവും ആര്യമാനും, ദോഷണി കൈകള്, മഹാദേവന് കൈകള്.
ഇന്ദ്രാണീ ഭസദ്വായുഃ പുച്ഛം പവമാനോ ബാലാഃ
ഇന്ദ്രാണി ആണു ചാരമായത്, വായു വാലായും, പവമാനൻ കാളയുടെ കാലായും നില്ക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മ ച ക്ഷത്രം ച ശ്രോണീ ബലമൂരൂ
ബ്രഹ്മവും ക്ഷത്രവും കാളയുടെ അരയിടം, ബലം തൈലങ്ങളാണ്.
ധാതാ ച സവിതാ ചാഷ്ഠീവന്തൌ ജങ്ഘാ ഗന്ധര്വാ അപ്സരസഃ കുഷ്ഠികാ അദിതിഃ ശഫാഃ
ധാതാവും സവിറ്റാവും കാളയുടെ കാൽമുട്ടുകൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, കുഷ്ഠികന്മാർ, അതിതിയും കാളയുടെ കുരുക്കളാണ്.
ചേതോ ഹൃദയം യകൃന് മേധാ വ്രതം പുരീതത്
ചിന്തയാണ് ഹൃദയം, യകൃതാണ് ബുദ്ധി, വ്രതം നെഞ്ചാണ്.
ക്ഷുത്കുക്ഷിരിരാ വനിഷ്ഠുഃ പര്വതാഃ പ്ലാശയഃ
വിഷപ്പാണ് വയറ്, ഇറാ ആന്തരങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ ചുമലുകൾ.
ക്രോധോ വൃക്കൌ മന്യുരാണ്ഡൌ പ്രജാ ശേപഃ
കോപം വൃക്കകൾ, ക്രോധം വൃക്കങ്ങൾ, സന്തതി ശിശ്നം.
നദീ സൂത്രീ വര്ഷസ്യ പതയ സ്തനാ സ്തനയിത്നുരൂധഃ
നദികൾ രക്തനാളങ്ങൾ, വർഷപതികൾ മുലകൾ, ഇടിമുഴങ്ങൽ തേനാണ്.
വിശ്വവ്യചാശ്ചര്മൌഷധയോ ലോമാനി നക്ഷത്രാണി രൂപമ്
സർവവ്യാപകത ചർമ്മം, ഔഷധികൾ രോമങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ രൂപം.
ദേവജനാ ഗുദാ മനുഷ്യാ ആന്ത്രാണ്യത്രാ ഉദരമ്
ദേവതകൾ ഗുദം, മനുഷ്യർ ആന്ത്രങ്ങൾ, ഇവിടെ വയറാണ്.
രക്ഷാംസി ലോഹിതമിതരജനാ ഊബധ്യമ്
രക്ഷസുകൾ രക്തം, മറ്റു ജീവികൾ കൊഴുപ്പ്.