ന കാമേന പുനര്മഘോ ഭവാമി സം ചക്ഷേ കം പൃശ്നിമേതാമുപാജേ । കേന നു ത്വമഥര്വന് കാവ്യേന കേന ജാതേനാസി ജാതവേദാഃ
ആഗ്രഹം കൊണ്ടല്ല, ഞാന് വീണ്ടും മഹാദാനശീലനായവനാകുന്നത്; ആര്ക്കു സമീപിക്കാമെന്ന്, ആര്ക്കൊപ്പം ചേരാമെന്ന് ഞാന് ചിന്തിക്കുന്നു. ഏത് ജ്ഞാനത്താലോ, അഥര്വനേ, ഏത് ജനനത്താലോ നീ ജാതവേദസായി, എല്ലാം അറിയുന്നവനായി?
സത്യമഹം ഗഭീരഃ കാവ്യേന സത്യം ജാതേനാസ്മി ജാതവേദാഃ । ന മേ ദാസോ നാര്യോ മഹിത്വാ വ്രതം മീമായ യദഹം ധരിഷ്യേ
സത്യമാണ്, ഞാന് ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ആഴമുള്ളവനാണ്; സത്യമാണ്, ജനനത്തിലൂടെ ഞാന് ജാതവേദസാണ്. എന്റെ മഹത്വം അളക്കാന് ഒരു ദാസനും സ്ത്രീയും കഴിയില്ല, ഞാന് അനുഷ്ഠിക്കുന്ന വ്രതം അത്ര വലിയതാണ്.
ന ത്വദന്യഃ കവിതരോ ന മേധയാ ധീരതരോ വരുണ സ്വധാവന് । ത്വം താ വിശ്വാ ഭുവനാനി വേത്ഥ സ ചിന് നു ത്വജ്ജനോ മായീ ബിഭായ
നിന്റെതൊഴികെ, വരുണ, ആരും കൂടുതല് കവിതയുള്ളവനോ, കൂടുതല് ജ്ഞാനമുള്ളവനോ ഇല്ല. നീ എല്ലാ ലോകങ്ങളും അറിയുന്നു; നിന്റെ സ്വന്തം ആളും പോലും നിന്റെ ശക്തിയെ ഭയപ്പെടാം.
ത്വം ഹ്യങ്ഗ വരുണ സ്വധാവന് വിശ്വാ വേത്ഥ ജനിമ സുപ്രണീതേ । കിം രജസ ഏനാ പരോ അന്യദസ്ത്യേനാ കിം പരേണാവരമമുര
വരുണ, നീയാണല്ലോ എല്ലാ ജനനങ്ങളും നന്നായി അറിയുന്നവന്. ഈ പ്രദേശത്തിന് പുറത്തെന്താണ്? അതിനേക്കാള് ഉയര്ന്നതുണ്ടോ? താഴെ എന്താണ്, മുകളിലേത് എന്താണ്, അമരനായവനേ?
ഏകം രജസ ഏനാ പരോ അന്യദസ്ത്യേനാ പര ഏകേന ദുര്ണശം ചിദര്വാക്। തത്തേ വിദ്വാന് വരുണ പ്ര ബ്രവീമ്യധോവചസഃ പണയോ ഭവന്തു നീചൈര്ദാസാ ഉപ സര്പന്തു ഭൂമിമ്
ഒരു പ്രദേശം മുകളിലുണ്ട്, മറ്റൊന്ന് താഴെ. ഒന്ന് കൊണ്ടു പോലും ദുഷ്ടന് താഴെക്കൊള്ളപ്പെടുന്നു. വരുണ, ഞാന് അറിയുന്നതുകൊണ്ട് നിന്നോട് പറയുന്നു: ദുഷ്ടരുടെ നേട്ടങ്ങള് താഴെക്കൊള്ളട്ടെ, ദാസന്മാര് ഭൂമിയിലേക്ക് അടുക്കട്ടെ.
ത്വം ഹ്യങ്ഗ വരുണ ബ്രവീഷി പുനര്മഘേഷ്വവദ്യാനി ഭൂരി । മോ ഷു പണീംരഭ്യേതാവതോ ഭൂന് മാ ത്വാ വോചന്ന് അരാധസം ജനാസഃ
വരുണ, നീ മഹാദാനശീലന്മാരോട് അനേകം കുറ്റമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങള് പറയുന്നു; അത്യാഗ്രഹികള് ദാനങ്ങള്ക്കു സമീപിക്കരുത്. ജനങ്ങള് നിന്നെ കഠിനനെന്ന് വിളിക്കരുതേ.
മാ മാ വോചന്ന് അരാധസം ജനാസഃ പുനസ്തേ പൃശ്നിം ജരിതര്ദദാമി । സ്തോത്രം മേ വിശ്വമാ യാഹി ശചീഭിരന്തര്വിശ്വാസു മാനുഷീഷു ദിക്ഷു
ജനങ്ങള് എന്നെ കഠിനനെന്ന് വിളിക്കരുതേ; വീണ്ടും ഞാന് പൃശ്യിക്ക് തെക്കേ ദിക്കു നല്കുന്നു. എന്റെ സ്തുതി ശക്തികളോടെ എല്ലാ മനുഷ്യരാശിയിലുമുള്ള ദിക്കുകളിലേക്കും പടരട്ടെ.
ആ തേ സ്തോത്രാണ്യുദ്യതാനി യന്ത്വന്തര്വിശ്വാസു മാനുഷീഷു ദിക്ഷു । ദേഹി നു മേ യന് മേ അദത്തോ അസി യുജ്യോ മേ സപ്തപദഃ സഖാസി
നിന്റെ സ്തുതികള് ഉയര്ത്തിപ്പിടിച്ച് എല്ലാ മനുഷ്യരാശിയിലുമുള്ള ദിക്കുകളിലേക്കും പടരട്ടെ. നീ നല്കാത്തത് എനിക്ക് നല്കണം; നീ എന്റെ ഏഴു പടികളുടെ കൂട്ടുകാരനും സ്നേഹിതനുമാണ്.
സമാ നൌ ബന്ധുര്വരുണ സമാ ജാ വേദാഹം തദ്യന് നാവേഷാ സമാ ജാ । ദദാമി തദ്യത്തേ അദത്തോ അസ്മി യുജ്യസ്തേ സപ്തപദഃ സഖാസ്മി
നമ്മുടെ ബന്ധം ഒന്നായിരിക്കട്ടെ, വരുണ; നമ്മുടെ ജനനം ഒരുപോലെയാകട്ടെ, കാരണം ഞാന് അതു അറിയുന്നു. നീ നല്കാത്തത് ഞാന് നല്കുന്നു; നീ എന്റെ ഏഴു പടികളുടെ കൂട്ടുകാരനും സ്നേഹിതനുമാണ്.
ദേവോ ദേവായ ഗൃണതേ വയോധാ വിപ്രോ വിപ്രായ സ്തുവതേ സുമേധാഃ । അജീജനോ ഹി വരുണ സ്വധാവന്ന് അഥര്വാണം പിതരം ദേവബന്ധുമ് । തസ്മാ ഉ രാധഃ കൃണുഹി സുപ്രശസ്തം സഖാ നോ അസി പരമം ച ബന്ധുഃ
ദേവന് ദേവനെ സ്തുതിക്കുന്നു, ജ്ഞാനിയ്ക്ക് ജ്ഞാനി സ്തുതിക്കുന്നു; പ്രചോദിതനായ വരുണന്, സ്വധാവാനായവന്, അഥര്വനെ, ദേവബാന്ധവനായ പിതാവിനെ ജനിപ്പിച്ചു. അതുകൊണ്ട്, നന്നായി സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവനേ, ഞങ്ങള്ക്ക് അനുഗ്രഹം നല്കണം; നീ ഞങ്ങളുടെ സ്നേഹിതനും പരമബന്ധുവുമാണ്.
സമിദ്ധോ അദ്യ മനുഷോ ദുരോണേ ദേവോ ദേവാന് യജസി ജാതവേദഃ । ആ ച വഹ മിത്രമഹശ്ചികിത്വാന് ത്വം ദൂതഃ കവിരസി പ്രചേതാഃ
ഇന്ന് മനുഷ്യന്റെ വീട്ടില് തെളിഞ്ഞ ജാതവേദസായ ദേവമേ, നീ ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നു. നീ മിത്രനെയും വരുണനെയും, ജ്ഞാനികളായവരെ, കൊണ്ടുവരണം; കാരണം നീ ദൂതനും കവി ശുദ്ധബുദ്ധിയുള്ളവനുമാണ്.
തനൂനപാത്പഥ ഋതസ്യ യാനാന് മധ്വാ സമഞ്ജന്ത്സ്വദയാ സുജിഹ്വ । മന്മാനി ധീഭിരുത യജ്ഞമൃന്ധന് ദേവത്രാ ച കൃണുഹ്യധ്വരം നഃ
സത്യത്തിന്റെ പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന, മധുരഭാഷയുള്ള, തേന് ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന തനൂനപാതേ, ഞങ്ങളുടെ ചിന്തകള് ജ്ഞാനത്തോടെ ക്രമീകരിച്ചു, യാഗം തെളിയിച്ച്, ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞം ദൈവികമാക്കണം.
ആജുഹ്വാന ഈഡ്യോ വന്ദ്യശ്ചാ യാഹ്യഗ്നേ വസുഭിഃ സജോഷാഃ । ത്വം ദേവാനാമസി യഹ്വ ഹോതാ സ ഏനാന് യക്ഷീഷിതോ യജീയാന്
ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുകയും സ്തുതിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അഗ്നേ, വസുക്കളോടൊപ്പം ഐക്യത്തോടെ വരണം. ദേവന്മാരുടെ മഹാശക്തിയുള്ള ഹോതാവും, അവരെ ആരാധിക്കാന് ഏറ്റവും യോഗ്യനുമാണ് നീ.
പ്രാചീനം ബര്ഹിഃ പ്രദിശാ പൃഥിവ്യാ വസ്തോരസ്യാ വൃജ്യതേ അഗ്രേ അഹ്നാമ് । വ്യു പ്രഥതേ വിതരം വരീയോ ദേവേഭ്യോ അദിതയേ സ്യോനമ്
പഴയ ദര്ഭാസനം ഭൂമിയുടെ കിഴക്കേ ഭാഗത്ത്, ദിവസങ്ങളുടെ ആരംഭത്തില് ഏറ്റവും നല്ല സ്ഥലത്ത് വിരിയട്ടെ. അതു വിശാലമായി പടരുന്നു, ദേവന്മാര്ക്കും അതിതിക്കും സുഖകരമായ ഇരിപ്പിടമാണ്.
വ്യചസ്വതീരുര്വിയാ വി ശ്രയന്താം പതിഭ്യോ ന ജനയഃ ശുമ്ഭമാനാഃ । ദേവീര്ദ്വാരോ ബൃഹതീര്വിശ്വമിന്വാ ദേവേഭ്യോ ഭവത സുപ്രായണാഃ
പ്രകാശമുള്ള വിശാലമായ വാതിലുകള് ഭര്ത്താക്കന്മാരെ അലങ്കരിച്ച ഭാര്യകളെപ്പോലെ തുറക്കപ്പെടട്ടെ. മഹത്തായ ദൈവവാതിലുകള്, എല്ലാം അറിയുന്നവ, ദേവന്മാര്ക്ക് എളുപ്പത്തില് പ്രവേശിക്കാവുന്നവയാകട്ടെ.
ആ സുഷ്വയന്തീ യജതേ ഉപാകേ ഉഷാസാനക്താ സദതാം നി യോനൌ । ദിവ്യേ യോഷണേ ബൃഹതീ സുരുക്മേ അധി ശ്രിയം ശുക്രപിശം ദധാനേ
സൗഭാഗ്യം നല്കുന്നവന് യജ്ഞം നടത്തട്ടെ, ഉഷസ്സും രാത്രി രണ്ടും അവരുടെ ഇരിപ്പിടത്തില് ചേര്ന്ന് ഇരിക്കട്ടെ. ദിവ്യമായ മഹത്തായ യുവതികള് ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ച് പ്രകാശമുള്ള സൗന്ദര്യം ധരിക്കുന്നു.
ദൈവ്യാ ഹോതാരാ പ്രഥമാ സുവാചാ മിമാനാ യജ്ഞം മനുഷോ യജധ്യൈ । പ്രചോദയന്താ വിദഥേഷു കാരൂ പ്രാചീനം ജ്യോതിഃ പ്രദിശാ ദിശന്താ
ദൈവികനായ ഹോത്രുകാർ ആദ്യം നല്ല വാക്കുകളോടെ യജ്ഞം അളന്ന് മനുഷ്യർക്ക് ചെയ്യാൻ ഒരുക്കുന്നു; സഭകളിൽ കലാവിദ്യകളുള്ളവരെ പ്രചോദിപ്പിച്ച്, പുരാതനമായ പ്രകാശം ശരിയായ ദിശയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ആ നോ യജ്ഞം ഭാരതീ തൂയമേത്വിഡാ മനുഷ്വദിഹ ചേതയന്തീ । തിസ്രോ ദേവീര്ബര്ഹിരേദം സ്യോനം സരസ്വതീഃ സ്വപസഃ സദന്താമ്
ഭാരതിയായ ശക്തിയുള്ള ദേവി നമ്മുടെ യജ്ഞത്തിലേക്ക് വരിക; മനുഷ്യരിൽ ഉണർവോടെ ഇവിടെയെത്തുക. സത്യപ്രചോദനമുള്ള മൂന്നു ദേവികൾ, സരസ്വതികൾ, ഈ മനോഹരമായ ദർഭാസനത്തിൽ ഇരിക്കട്ടെ.
യ ഇമേ ദ്യാവാപൃഥിവീ ജനിത്രീ രൂപൈരപിംശദ്ഭുവനാനി വിശ്വാ । തമദ്യ ഹോതരിഷിതോ യജീയാന് ദേവം ത്വഷ്ടാരമിഹ യക്ഷി വിദ്വാന്
സ്വരൂപങ്ങളാൽ ആകാശവും ഭൂമിയും, രണ്ട് മാതാക്കളും, എല്ലാം സൃഷ്ടിച്ച ദൈവത്തെ — ഇന്നിതു ഹോത്രുവിന്റെ പ്രേരണയോടെ, നാം അറിഞ്ഞ്, ഈിടത്ത് ത്വഷ്ടാരെ ആരാധിക്കാം.
ഉപാവസൃജ ത്മന്യാ സമഞ്ജന് ദേവാനാം പാഥ ഋതുഥാ ഹവീംഷി । വനസ്പതിഃ ശമിതാ ദേവോ അഗ്നിഃ സ്വദന്തു ഹവ്യം മധുനാ ഘൃതേന
വനസ്പതി, നിന്റെ സ്വരൂപംകൊണ്ട്, ദേവന്മാർക്ക് അർപ്പണങ്ങൾ ക്രമമായി വിട്ടയക്കുക; ദൈവമായ അഗ്നി, സമാധാനദായകൻ, ഈ ഹോമം തേനും നെയ്യും ചേർത്ത് ആസ്വദിക്കട്ടെ.
സദ്യോ ജാതോ വ്യമിമീത യജ്ഞമഗ്നിര്ദേവാനാമഭവത്പുരോഗാഃ । അസ്യ ഹോതുഃ പ്രശിഷ്യൃതസ്യ വാചി സ്വാഹാകൃതം ഹവിരദന്തു ദേവാഃ
അഗ്നി ഉടനേ ജനിച്ച് യജ്ഞം അളന്നു, ദേവന്മാരുടെ മുൻപന്തിയിൽ നിന്നു; ഈ ഹോത്രുവിന്റെ സത്യവാക്കിൽ, സ്വാഹയോടെ അർപ്പിച്ച ഹവിരാക്ഷതിൽ ദേവന്മാർ പങ്കുചേരട്ടെ.
5.13 ദദിര്ഹി മഹ്യം വരുണോ ദിവഃ കവിര്വചോഭിരുഗ്രൈര്നി രിണാമി തേ വിഷമ് । ഖാതമഖാതമുത സക്തമഗ്രഭമിരേവ ധന്വന് നി ജജാസ തേ വിഷമ്
വരുണൻ, ആകാശത്തിലെ ജ്ഞാനി, ശക്തമായ വാക്കുകൾകൊണ്ട് എനിക്ക് വിഷത്തിനുള്ള ഔഷധം നൽകി; കുഴിച്ചെടുത്തതോ, കുഴിക്കാതിരുന്നതോ, വേരിൽ ചേർന്നതോ ആയ വിഷം മരുഭൂമിയിൽ നിന്നു ഉണങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
യത്തേ അപോദകം വിഷം തത്ത ഏതാസ്വഗ്രഭമ് । ഗൃഹ്ണാമി തേ മധ്യമമുത്തമം രസമുതാവമം ഭിയസാ നേശദാദു തേ
നിനക്ക് വെള്ളമില്ലാത്ത വിഷം ഉണ്ടെങ്കിൽ, വേരിൽ ചേർന്നതോ ആയാൽ, അതിന്റെ നടുവും, മുകളുമും, താഴെയും ഞാൻ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭയത്താൽ അതു നിന്നെ ബാധിക്കരുത്.
വൃഷാ മേ രവോ നഭസാ ന തന്യതുരുഗ്രേണ തേ വചസാ ബാധ ആദു തേ । അഹം തമസ്യ നൃഭിരഗ്രഭം രസം തമസ ഇവ ജ്യോതിരുദേതു സൂര്യഃ
എന്റെ ഗർജ്ജനം ആകാശത്തിലെ ഇടിമുഴക്കുപോലെ ശക്തമാണ്; നിന്റെ ഭയങ്കരമായ വാക്കുകളാൽ ഞാൻ വിഷം നിന്നിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നു. ഞാൻ പുരുഷന്മാരോടൊപ്പം ഇരുണ്ടതിന്റെ പ്രധാന രസം പിടിക്കുന്നു; ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ പ്രകാശമായി ഉദിക്കട്ടെ.
ചക്ഷുഷാ തേ ചക്ഷുര്ഹന്മി വിഷേണ ഹന്മി തേ വിഷമ് । അഹേ മ്രിയസ്വ മാ ജീവീഃ പ്രത്യഗഭ്യേതു ത്വാ വിഷമ്
എന്റെ കണ്ണുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്റെ കണ്ണിനെ തൊടുന്നു; വിഷംകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്റെ വിഷത്തെ അകറ്റുന്നു. പാമ്പേ, നീ മരിക്കണം, ജീവിക്കരുത്; വിഷം തിരിച്ച് നിന്നിലേയ്ക്ക് പോവട്ടെ.
കൈരാത പൃശ്ന ഉപതൃണ്യ ബഭ്ര ആ മേ ശൃണുതാസിതാ അലീകാഃ । മാ മേ സഖ്യുഃ സ്താമാനമപി ഷ്ഠാതാശ്രാവയന്തോ നി വിഷേ രമധ്വമ്
കറുത്തവൻ, പുള്ളിക്കരുത്തൻ, തവിട്ടുനിറമുള്ളവൻ, കറുത്തവൻ — നിങ്ങളെല്ലാവരും, കപടന്മാരേ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ! എന്റെ സുഹൃത്തിനടുത്ത് നിൽക്കരുത്, അടുക്കരുത്, സംസാരിക്കരുത്; വിഷം അകറ്റി പോകൂ.
അസിതസ്യ തൈമാതസ്യ ബഭ്രോരപോദകസ്യ ച । സാത്രാസാഹസ്യാഹം മന്യോരവ ജ്യാമിവ ധന്വനോ വി മുഞ്ചാമി രഥാമിവ
കറുത്തവന്റെ, തവിട്ടുനിറമുള്ളവന്റെ, വെള്ളമില്ലാത്തവന്റെ, ശക്തിയുള്ളവന്റെ, ദയയില്ലാത്തവന്റെ ക്രോധം ഞാൻ വില്ലിൽ നിന്നുള്ള നൂൽപോലെ, രഥം കുതിരയിൽ നിന്ന് അഴിക്കുന്നതുപോലെ അഴിക്കുന്നു.
ആലിഗീ ച വിലിഗീ ച പിതാ ച മാതാ ച । വിദ്മ വഃ സര്വതോ ബന്ധ്വരസാഃ കിം കരിഷ്യഥ
കെട്ടുന്നവനും അഴിക്കുന്നവനും, അച്ഛനും അമ്മയും — നിങ്ങളുടെ ബന്ധുക്കളെ എല്ലാം ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു; നിങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യും?
ഉരുഗൂലായാ ദുഹിതാ ജാതാ ദാസ്യസിക്ന്യാ । പ്രതങ്കം ദദ്രുഷീണാം സര്വാസാമരസം വിഷമ്
ഉരുഗൂലയുടെ മകൾ, ദാസിയായ സിക്നിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൾ, എല്ലാ പുണ്ണുകളുടെ കാരണമാണ് — അവയുടെ രസം, വിഷം എല്ലാം അവളിൽ നിന്നാണ്.
കര്ണാ ശ്വാവിത്തദബ്രവീദ്ഗിരേരവചരന്തികാ । യാഃ കാശ്ചേമാഃ ഖനിത്രിമാസ്താസാമരസതമം വിഷമ്
കാതുകൾ, നായ പറഞ്ഞത്, പർവതത്തിന് സമീപം വസിക്കുന്നവൾ; ഇവയിൽ കുഴിച്ചെടുത്തതെന്താണോ, അതിൽ ഏറ്റവും രസമുള്ളത് വിഷമാണ്.