രാത്രിയുടെ ഇരുണ്ട കാഴ്ചയിൽ നിന്ന്, മനുഷ്യർ പ്രഭാതത്തെ കാത്തിരിക്കുന്നു. “രാത്രേ, ഞങ്ങളെ പരിപാലിച്ച്, യാതൊരു ദോഷവും സംഭവിക്കാതെ പ്രഭാതത്തിലേക്ക് കൈമാറുക,” അവർ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. “പ്രഭാതമേ, നീ കൈകളില്ലാത്തവളായിട്ടും, ഞങ്ങൾക്കായി ദിനം വിഭജിച്ച് നൽകണം.” അങ്ങനെ, മനുഷ്യർ പുതിയദിനത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷയിൽ, അതിന്റെ കനിവും പ്രകാശവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതേ സമയം, ഒരുത്തൻ തന്റെ അതുല്യമായ ശക്തി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: “ഞാൻ പത്തു ആയിരം ആകുന്നു; എന്റെ സ്വയം പത്തു ആയിരം, എന്റെ കണ്ണ്, ചെവി, ശ്വാസം, പുറത്തേക്കുള്ള ശ്വാസം, വിസരിച്ച ശ്വാസം എല്ലാം പത്തു ആയിരം. ഞാൻ എല്ലാം ആകുന്നു, പത്തു ആയിരം.” ഈ അനന്തതയുടെ ബോധത്തിൽ നിന്ന്, ദിവ്യനായ സവിതാരിന്റെ പ്രേരണയിൽ, അശ്വിനികളുടെ ഭുജങ്ങളിൽ നിന്ന്, പുഷന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഒന്നിനെ അദ്ദേഹം പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ, ആഗ്രഹം ഉദിച്ചു, മനസ്സിന്റെ ആദ്യ വിത്തായി. ആ വലിയ ആഗ്രഹത്തോടൊപ്പം ഐക്യമായ ആഗ്രഹമേ, ഭക്തനായി നിന്നവർക്കു സമൃദ്ധിയും ഐശ്വര്യവും നൽകണമേ എന്ന് അവർ അപേക്ഷിക്കുന്നു. ആഗ്രഹം ശക്തിയോടെ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ച്, അനേകം രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; സുഹൃത്തുക്കൾക്കു സുഹൃത്തായി, യുദ്ധങ്ങളിൽ ശക്തനായവനായി, ഭക്തർക്കു ശക്തി നൽകുന്നു. ദൂരെയിരുന്നവനും, അന്വേഷിക്കുന്നവനും, അക്ഷയമായ പ്രതീക്ഷകൾക്കു ആഗ്രഹം പ്രകാശം നൽകുന്നു. ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ഹൃദയത്തിലേക്ക് ആഗ്രഹം വരട്ടെ, ജനങ്ങളിൽ ഉള്ള ഉല്ലാസവും ചിന്തയും എന്റെ അടുത്തെത്തട്ടെ. “നാം ആഗ്രഹത്തിനായി ചെയ്യുന്ന എല്ലാ പ്രവർത്തികളും നിന്റെ അർപ്പണമാണ്; അതൊക്കെയും ഞങ്ങൾക്കു ഫലപ്രദമാകട്ടെ; നീ ഈ അർപ്പണം സ്വീകരിക്കണമേ—സ്വാഹാ,” അവർ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതോടെ, കാലം എന്ന ഏഴു കിരണങ്ങളുള്ള കുതിരയെപ്പോലെയുള്ള മഹാശക്തി മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു. ആയിരം കണ്ണുകളുള്ള, പ്രായമില്ലാത്ത, ശക്തിയുള്ള ആ കാലം എല്ലാ സൃഷ്ടികളെയും ചുമക്കുന്നു. ജ്ഞാനികളും വിവേകികളും ആ കാലത്തിന്റെ മേൽ കയറി സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവന്റെ ചക്രങ്ങൾ എല്ലാ ലോകങ്ങളുമാണ്. കാലത്തിന് ഏഴു ചക്രങ്ങളും ഏഴു വായുകളും ഉണ്ട്; അവന്റെ നാഭി അമരമായതും അക്ഷം ശാശ്വതവുമാണ്. കാലം, ആദ്യ ദേവനായ്, എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ചലിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു പൂർണ്ണ കലശം കാലത്തിന്റെ മേൽ വെച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻ അനേകം രൂപങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ചലിപ്പിക്കുന്നു; ആ കാലം തന്നെയാണ് പരമാകാശം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അവൻ തന്നെ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ഏറ്റെടുത്തു, അവൻ തന്നെ അവയെ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു. അവൻ ഇവയുടെ പിതാവും പുത്രനുമായി മാറി; അതിനാൽ അവനേക്കാൾ വലിയ പ്രകാശം ഇല്ല. ഈ ആകാശവും ഭൂമിയും കാലം സൃഷ്ടിച്ചു; അതിൽ പൂർവ്വവും പരാകാലവും എല്ലാ പ്രവർത്തികളും നിലകൊള്ളുന്നു. കാലം സൃഷ്ടികളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അതിൽ സൂര്യൻ ജ്വലിക്കുന്നു; എല്ലാ ജീവികളും, കണ്ണ് കാണുന്നതും, മനസ്സും, ശ്വാസവും, പേരുകളും എല്ലാം കാലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. കാലം വരുമ്പോൾ എല്ലാ സൃഷ്ടികളും സന്തോഷിക്കുന്നു. തപസ്സും പരമാധികാരവും സമാഹൃത ബ്രഹ്മവും കാലത്താണ്; അവൻ ബ്രഹ്മാവായിത്തീർന്നു പ്രജാപതിയുടെ പിതാവായി. എല്ലാം അവനാൽ പ്രേരിതമാണ്, അവനിൽ നിന്നാണ് ജനനം, അവനിൽ തന്നെയാണ് നിലനിൽപ്പ്. ബ്രഹ്മമായ കാലം പരമേശ്വരനെ താങ്ങുന്നു. സൃഷ്ടികളുടെ ആദിയിൽ കാലം പ്രജാപതിയെ സൃഷ്ടിച്ചു; സ്വയംജനിച്ച കശ്യപനും തപസ്സും കാലത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്. കാലത്തിൽ നിന്നാണ് ജലങ്ങൾ, ബ്രഹ്മം, തപസ്സ്, ദിശകൾ ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. സൂര്യൻ കാലത്തിൽ ഉയരുകയും അതിൽ തന്നെ അസ്തമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കാലം കാറ്റിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; ഭൂമി അതിൽ ഉറപ്പാണ്; ആകാശം കാലത്തിൽ സ്ഥാപിതമാണ്. കാലം തന്നെയാണ് പൂർവ്വകാലവും ഭാവിയും ജനിപ്പിച്ചത്; ഋക് വേദം കാലത്തിൽ നിന്നാണ്, യജുസ് കാലത്തിൽ ജനിച്ചു. യാഗം കാലം ക്രമത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു; ദേവന്മാർക്ക് അവകാശം നൽകിയത് കാലം. ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുകളും കാലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ലോകങ്ങൾ എല്ലാം അതിൽ ഉറപ്പാണ്. അംഗിരസും അഥർവനും, ഈ ലോകവും പരമലോകവും, അനുഗ്രഹീത ലോകങ്ങളും അവയുടെ അടിസ്ഥാനങ്ങളും എല്ലാം കാലം താങ്ങുന്നു. ബ്രഹ്മം കൊണ്ട് ലോകങ്ങൾ ജയിച്ചുകൊണ്ട്, ആ പരമദേവനായ കാലം മുന്നേറുന്നു. പ്രതിദിനം, രാത്രികൾ അനന്തയാത്രക്കാരനെ ചുമന്ന് കുതിരയെപ്പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; സമ്പത്തിലും ആഹാരത്തിലും സന്തോഷവാന്മാരായ്, അഗ്നേ, ഞങ്ങൾക്കു വാസസ്ഥലത്തിൽ ദോഷം സംഭവിക്കാതിരിക്കാൻ കാവലാവണം. “വായുവേ, സമ്പത്തിൻറെ അമ്പ് നിനക്കുതന്നെ; അതിനാൽ ഞങ്ങൾക്കു അനുഗ്രഹം നൽകണം; അഗ്നേ, ഞങ്ങൾക്കു ദോഷം വരാതിരിക്കാൻ കാവലാവണം,” അവർ അപേക്ഷിക്കുന്നു. പ്രതിസന്ധ്യയിൽ അഗ്നി, ഗൃഹപതിയായ്, ഞങ്ങൾക്കായി ഇരിക്കട്ടെ; പ്രഭാതത്തിൽ നല്ല മനസ്സിന്റെ ദാതാവായി; സമ്പത്തിന്റെ ദാതാവായ അഗ്നി, ഞങ്ങൾക്കു ഐശ്വര്യം നൽകണം; അഗ്നിയെ ഉണർത്തുന്നവരായ ഞങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ വളരട്ടെ. അഗ്നിയെ ഉണർത്തുന്നവരായ ഞങ്ങൾ നൂറു ശീതകാലം സമൃദ്ധിയോടെ ജീവിക്കട്ടെ. “ഞാൻ പഴയതുപോലുള്ള ഭക്ഷണം കഴിക്കേണ്ടതില്ല; അന്നദായിക്ക്, അന്നപതിക്ക്, രുദ്രനും അഗ്നിക്കും വന്ദനം; സഭയെ കാവലാക്കണം, സഭാംഗങ്ങൾ സഭയെ സംരക്ഷിക്കണം,” അവർ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രേ, നീ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അഗ്നേ, നീ ദിവസേന അളവിട്ട അഹാരം ചുമന്ന് കുതിരയെപ്പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു. യമലോകത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ച, പ്രബുദ്ധനായവൻ, മരണികളെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു; തനിക്കൊറ്റയ്ക്ക്, തന്റെ രഥത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, മഹാനായവന്റെ ഗർഭത്തിൽ ഉറക്കം അളക്കുന്നു. ആദിയിൽ, അയാളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ, രാവിന് മുമ്പ്, പ്രഭാതത്തിന്റെ ജനനസമയത്ത് കണ്ടു; പിന്നീട്, ഉറക്കത്തിനിടയിൽ, അയാൾ തന്റെ രൂപം മറച്ച്, വൈദ്യന്മാരിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചിരിക്കുന്നു. മഹാഗാവ്, മഹാന്മാരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരിലേക്കു തിരിഞ്ഞു, മഹത്വം ആഗ്രഹിച്ചു; അങ്ങനെ, ആ ഉറക്കത്തിന്, മുപ്പത്തിമൂന്നു ദേവന്മാർ, സ്വർഗീയാധിപതികൾ, അധികാരം നൽകി. പിതാക്കന്മാരോ ദേവന്മാരോ ഇതറിയുന്നില്ല; അവരുടെ ഇടയിൽ ജപകൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു; മനുഷ്യരും ആദിത്യന്മാരും, വരുണനാൽ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടവരായ്, ട്രിതയിൽ ഉറക്കം സ്ഥാപിച്ചു. ദുഷ്ടർ വിഭജിച്ച ക്രൂരഭാഗം, നല്ലവർ ഉറക്കമില്ലാതെ, അനുഗ്രഹിതമായ ജീവിതം നേടി; ദുരിതാനുഭവിക്കുന്നവന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ആനന്ദം നീയാണു. “നിന്റെ എല്ലാ ജനനങ്ങളും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു; ഉറക്കമേ, നീ ഇവിടത്തെ അധിപൻ; മഹിമയുള്ളവനേ, ഞങ്ങൾക്കു യശസ്സിനായി സംരക്ഷണം നൽകണം; എങ്കിൽ ശത്രുക്കളെ അകറ്റണം,” അവർ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ദുരിതകരമായ സ്വപ്നങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേർത്തു, കയറ്റം പോലെ, കുതിരയുടെ കയറ്റം പോലെ, കടം ചേരുന്നതുപോലെ, അവയെ ഒന്നിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. രാജാക്കന്മാർ, കടക്കാരും, കുഷ്ഠരോഗികളും, അവയുടെ ഭാഗങ്ങളും ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങളിലുണ്ടായിരിക്കുന്ന ദുഷ്ടസ്വപ്നം അകറ്റണം. ദേവികളുടെ ഭാരമായ ഗർഭമേ, യമന്റെ കൈയേ, ശുഭസ്വപ്നമേ, എന്റെ ദുഷ്ടം അകറ്റണം; പച്ചക്കാക്കയോ, ആണ്ടിപ്പക്ഷിയോ എന്നെ നോക്കേണ്ടതില്ല. “സ്വപ്നമേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നു; നീ സ്വപ്നകുതിരപോലും ശരീരകുതിരപോലുമാണ്; ഞങ്ങൾ നിന്നെ അകറ്റുന്നു. ഞങ്ങളുടെ പശുക്കളിൽ നിന്നും വീടുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ദുഷ്ടസ്വപ്നങ്ങൾ അകറ്റണം; ദേവന്മാരുടെ, പിതൃകണങ്ങളുടെ പ്രിയമായതും അകറ്റണം.” ദേവന്മാരുടെ പ്രിയവും പിതൃകണങ്ങളുടെ പ്രിയവും ഒരു മാലപോലെ ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റപ്പെടട്ടെ; ഒപ്പം, ഒമ്പത് രത്നങ്ങൾ അകറ്റുന്നതുപോലെ, ദുഷ്ടസ്വപ്നങ്ങളും അശുദ്ധിയും അകറ്റണം; എല്ലാ ദുഷ്ടസ്വപ്നങ്ങളും ഞങ്ങൾ ശത്രുക്കളുടെ ഭാഗത്തേക്ക് അകറ്റുന്നു. ഇങ്ങനെ, മനുഷ്യർ അഗ്നിയെയും, കാലത്തെയും, ആഗ്രഹത്തെയും, ഉറക്കത്തെയും, സ്വപ്നത്തെയും പ്രാർത്ഥിച്ച്, സംരക്ഷണത്തിനും ഐശ്വര്യത്തിനും സമൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി ദൈവങ്ങളോട് അഭയം തേടുന്നു.