ഒരു പ്രാചീന കാലഘട്ടത്തിൽ, വ്രാത്യ എന്ന ജ്ഞാനിയുടെ മഹത്വം ധ്യാനിച്ചവരിൽ ചിലർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ യാഗങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു. അങ്ങനെയവർക്ക് പിതൃമാർഗ്ഗവും ദേവമാർഗ്ഗവും അറിയില്ല; ദേവതകളുടെ ഇടയിൽ അവർ അർപ്പിക്കപ്പെടാത്തവരിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായവൻ ആകുന്നു. വ്രാത്യൻ അറിയുന്ന വിധത്തിൽ യഥാക്രമം മോചനം ലഭിക്കാതെ യാഗം അർപ്പിക്കുന്നവർക്കു ഈ ലോകത്ത് ഒരു വാസസ്ഥലവും ശേഷിക്കില്ല. പക്ഷേ, വ്രാത്യനെ അതിഥിയായി സ്വീകരിച്ച്, ഒരാൾ അവനെ ഒരു രാത്രി തൻ്റെ വീട്ടിൽ പാർപ്പിച്ചാൽ, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ മംഗള ലോകങ്ങളും അവൻ നേടുന്നു. രണ്ടാമത്തെ രാത്രി പാർപ്പിച്ചാൽ, അന്തരിക്ഷത്തിലെ എല്ലാ മംഗള ലോകങ്ങളും അവനാകും. മൂന്നാമത്തെ രാത്രി പാർപ്പിച്ചാൽ, സ്വർഗത്തിലെ എല്ലാ മംഗള ലോകങ്ങളും അവനാകും. നാലാമത്തെ രാത്രി പാർപ്പിച്ചാൽ, അതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മംഗള ലോകം ലഭിക്കും. അനവധി രാത്രികൾ വ്രാത്യനെ പാർപ്പിച്ചാൽ, അനവധി മംഗള ലോകങ്ങൾ അവനായി ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു. വ്രാത്യ ബ്രു എന്ന പേരിൽ ഒരു അവ്രാത്യൻ അതിഥിയായി വന്നാൽ, അവനെ അകത്തേക്ക് ക്ഷണിക്കണം, എന്നാൽ അതിനൊപ്പം ക്ഷണിക്കാതെയും ഇരിക്കണം. അത്തരം ദൈവത്തിനായി ജലം ചോദിക്കണം, ആ ദൈവം ഇവിടെ പാർക്കട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കണം, ആ ദൈവത്തെ ചുറ്റി സംരക്ഷണം നൽകണം. അത്തരം ദൈവത്തിൽ തന്നെയാണ് യാഗം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നതെന്ന് അറിയുന്നവർക്കാണ് യഥാർത്ഥ ഫലം. വ്രാത്യൻ കിഴക്കോട്ട് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ വായുവിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു, മനസ്സിനെ അഹാരഭോക്താവാക്കി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. അഹാരഭോക്താവായ മനസ്സിലൂടെ ആഹാരം അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് അറിയുന്നവൻ അഹാരം അനുഭവിക്കുന്നു. തെക്കോട്ടു സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ഇൻദ്രനായി, ശക്തിയെ അഹാരഭോക്താവാക്കി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; അങ്ങനെ ശക്തിയിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. പടിഞ്ഞാറോട്ട് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, വരുൺരാജാവായി, ജലങ്ങളെ അഹാരഭോക്താക്കളാക്കി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; ജലങ്ങളിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. വടക്കോട്ട് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, സോമരാജാവായി, സപ്തർഷിമാരോടൊപ്പം, ഹവിയെ അഹാരഭോക്താവാക്കി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; ഹവിയിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. സ്ഥിരദിശയിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, വിഷ്ണുവായി, വിരാജിനെ അഹാരഭോക്താവാക്കി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; വിരാജിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. മൃഗങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, രുദ്രനായി, ഔഷധികളെ അഹാരഭോക്താക്കളാക്കി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; ഔഷധികളിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. പിതാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, യമരാജാവായി, സ്വധാരൂപത്തെ അഹാരഭോക്താവാക്കി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി; സ്വധയിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യരിൽ അഗ്നിയായി സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, "സ്വാഹാ" എന്ന വിളി ഉച്ചരിപ്പിച്ചു, ആഹാരശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; ആ വിളിയിലും ശബ്ദത്തിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. ബ്രഹസ്പതിയായി മുകളിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, "വഷട്" വിളി ഉച്ചരിപ്പിച്ചു, ആഹാരശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; ആ വിളിയിലും ശബ്ദത്തിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. ദേവതകളിൽ ഈശാനനായി സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, "മന്യു" എന്ന വിളി ഉച്ചരിപ്പിച്ചു, ആഹാരശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; ആ വിളിയിലും ശബ്ദത്തിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. സകല ജന്തുക്കളിൽ പ്രജാപതിയായി സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, ശ്വാസം ഉച്ചരിപ്പിച്ചു, ആഹാരശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; ശ്വാസത്തിലും ശബ്ദത്തിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. അകത്തളങ്ങളിലൊക്കെയും പരമേഷ്ഠിയായി സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മം ഉച്ചരിപ്പിച്ചു, ആഹാരശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി; ബ്രഹ്മത്തിലും ശബ്ദത്തിലൂടെയും ആഹാരം അനുഭവപ്പെടുന്നു. ആ വ്രാത്യനിൽ ഏഴു പ്രാണന്മാരുണ്ട്, ഏഴു അപാനങ്ങളുണ്ട്, ഏഴു വ്യാനങ്ങളുണ്ട്. അവന്റെ ആദ്യ പ്രാണൻ, ഊർദ്ധ്വ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്, അഗ്നിയാണ്. രണ്ടാമത്തെ പ്രാണൻ, പ്രൗഢ, ആദിത്യൻ. മൂന്നാമത്തെ പ്രാണൻ, അഭ്യൂഢ, ചന്ദ്രൻ. നാലാമത്തെ പ്രാണൻ, വിഭൂ, പവമാനൻ. അഞ്ചാമത്തെ പ്രാണൻ, യോനി, ജലങ്ങൾ. ആറാമത്തെ പ്രാണൻ, പ്രിയ, പശുക്കൾ. ഏഴാമത്തെ പ്രാണൻ, അപരിമിത, സകല ജന്തുക്കളാണ്. അവന്റെ ആദ്യ അപാനൻ, പൗർണമി. രണ്ടാമത്തെ അപാനൻ, അഷ്ടക. മൂന്നാമത്തെ അപാനൻ, സാമാവാസ്യ. നാലാമത്തെ അപാനൻ, വിശ്വാസം. അഞ്ചാമത്തെ പാദം, ദീക്ഷ. ആറാമത്തെ പാദം, യാഗം. ഇങ്ങനെ വ്രാത്യന്റെ മഹത്വം, യജ്ഞങ്ങളുടെയും അതിഥിസാത്കാരത്തിന്റെയും ഗൗരവം, ദിശകളിലേക്കുള്ള ദൈവരൂപങ്ങളിലൂടെയുള്ള സഞ്ചാരം, ആഹാരത്തിന്റെ തത്വം, അവന്റെ പ്രാണശക്തികളുടെ വൈവിധ്യം എന്നിവ ഈ രഹസ്യങ്ങൾ അറിയുന്നവർക്ക് സാക്ഷാൽ ദൈവികമായ അനുഭവം നൽകുന്നു.