ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് അഥർവവേദം ഈശ്വരനായി ആകെയുള്ള ഒരു അതിമാനവത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. അവൻ സ്വയം അർപ്പിക്കുന്നവനും, ശക്തി നൽകുന്നവനും, എല്ലാ ദേവതകളും ആരാധിക്കുന്നവനും, ദേവതകൾക്ക് ആജ്ഞ നൽകുന്നവനും, ഇരുനിലത്തിലും നാലുനിലത്തിലും ജീവിക്കുന്നവരെ统ികൊണ്ടു统ിരിക്കുന്നു. ഈ ദൈവത്തെ പ്രകോപിപ്പിച്ചാൽ, അതിന് എതിരായ പാപം അങ്ങനെയാണ്: ബ്രഹ്മജ്ഞരായ ബ്രാഹ്മണരെ തോൽപ്പിക്കുന്നവൻ. “ചലിച്ചുകൊൾ, ചുവന്നവനേ, അകറ്റി, കുറച്ചു, ബ്രഹ്മജ്ഞന്റെ ബന്ധങ്ങൾ വിട്ടു,” എന്ന് പ്രാർത്ഥനയുണ്ട്. അവൻ ഒരു കാലിൽ ഇരുനിലത്തുകളെ മറികടക്കുന്നു; രണ്ട് കാലിൽ മൂന്നുകാലികളോടൊപ്പം ചേർന്ന് നടന്നു, നാലു കാലിൽ ഇരുനിലത്തുകളെ ചുറ്റി നിരയിൽ നിലകൊണ്ടു നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ദൈവത്തെ പ്രകോപിപ്പിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞരെ തോൽപ്പിക്കുന്നത് പാപമാണ്; ചുവന്നവനേ, ചലിച്ചു, അകറ്റി, കുറച്ചു, ബ്രഹ്മജ്ഞന്റെ ബന്ധങ്ങൾ വിട്ടു. കറുത്ത രാത്രിയുടെ മകനായ വെളുത്ത കാളകുഞ്ഞ് ജനിച്ചു; ആ കാളകുഞ്ഞ് ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു, ചുവന്നവൻ ഉയർന്നു. അവൻ, പ്രേരകന്, ആകാശത്തിന്റെ ഉച്ചയിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു, താഴെ സംസാരിച്ച ശേഷം. അവൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ആകാശത്തെ മൂടുന്നു; മഹാ ഇന്ദ്രൻ വരുന്നു, കിരണങ്ങളിൽ പൊതിഞ്ഞ്. അവൻ പിന്തുണയും ക്രമീകരണവും വഹിക്കുന്നവൻ, ആകാശത്തിൽ ഉയർന്ന കാറ്റും. അവൻ ആര്യമൻ, അവൻ വരുണൻ, അവൻ രുദ്രൻ, അവൻ മഹാദേവൻ. അവൻ അഗ്നി, അവൻ സൂര്യൻ, അവൻ മഹാ യമൻ. പത്ത് കാളകുഞ്ഞുകൾ, ഓരോന്നും ഒരു തലവുമായി, അവന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തുന്നു. അവൻ ഉയരുമ്പോൾ, അവർ പടിഞ്ഞാറോട്ട്, മുന്നോട്ട് നീളുന്നു. ഈ കൂട്ടം മരുത് ദേവതകളാണ്; ഒരു കൂട്ടമായി അവർ വരുന്നു. മഹേന്ദ്രൻ കിരണങ്ങളിൽ പൊതിഞ്ഞ് ആകാശത്തിലൂടെ ഉയർന്നു വരുന്നു. ഇതിന് ഒമ്പത് പാത്രങ്ങൾ, ഒമ്പത് തരം അടിസ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവൻ എല്ലാ ജീവികളും, ശ്വാസമുള്ളതും ശ്വാസമില്ലാത്തതും, നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ഈ ശക്തി അവന്റെ ഉള്ളിലാണു; അവൻ ഏകവാഹകനാണ്, ഒരേ ഒരാളാണ്. ഈ ദേവതകൾ എല്ലാം അവനിൽ ഏകതയോടെ ചേർന്നു统一ിക്കുന്നു. പ്രശസ്തി, മഹത്വം, ജലങ്ങൾ, ആകാശം, ബ്രഹ്മപ്രഭ, അന്നം, ഭക്ഷ്യവസ്തു — ഇതെല്ലാം അവനിൽ സംയോജിക്കുന്നു. ഈ ദൈവത്തെ, ഏകവാഹകനെ, അറിയുന്നവൻ — രണ്ടാമതോ, മൂന്നാമതോ, നാലാമതോ ഒന്നും പറയപ്പെടുന്നില്ല. അഞ്ചാമതോ, ആറാമതോ, ഏഴാമതോ ഒന്നും പറയപ്പെടുന്നില്ല. എട്ടാമതോ, ഒമ്പതാമതോ, പത്താമതോ ഒന്നും പറയപ്പെടുന്നില്ല. അവൻ എല്ലാം നിരീക്ഷിക്കുന്നു; ഈ ശക്തി അവന്റെ ഉള്ളിലാണു; അവൻ ഏകവാഹകനാണ്, ഒരേ ഒരാളാണ്. എല്ലാ ദേവതകളും അവനിൽ ഏകതയോടെ ചേർന്നു统一ിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മം, തപസ്, പ്രശസ്തി, മഹത്വം, ജലങ്ങൾ, ആകാശം, ബ്രഹ്മപ്രഭ, അന്നം, ഭക്ഷ്യവസ്തു — ഇതെല്ലാം അവനിൽ സംയോജിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും, വിശ്വാസം, ആനന്ദം, സ്വർഗ്ഗം, യാഗം — ഇതെല്ലാം അവനിൽ സംയോജിക്കുന്നു. ഈ ദൈവത്തെ, ഏകവാഹകനെ, അറിയുന്നവൻ — അവൻ മരണവും, അമൃതവും, ഗഹ്വരവും, അസുരനും ആകുന്നു. ആ രുദ്രൻ ധനദായകനും ഭൂമിയുടെ അധിപനും; വശട്ട് എന്ന ഉച്ചാരണത്തോടും ഭക്തിയോടും അവനെ വിളിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികളും അവന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തുന്നു, അവന്റെ നയത്തിന് വേണ്ടി. എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും, ചന്ദ്രനുമൊപ്പം, അവന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. അവൻ ദിവസത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ദിവസവും ജനിച്ചു. അവൻ രാത്രിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് രാത്രിയും ജനിച്ചു. അവൻ അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് അന്തരീക്ഷവും ജനിച്ചു. അവൻ കാറ്റിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് കാറ്റും ജനിച്ചു. അവൻ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ആകാശവും ജനിച്ചു. അവൻ ദിശകളിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ദിശകളും ജനിച്ചു. അവൻ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ഭൂമിയും ജനിച്ചു. അവൻ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് അഗ്നിയും ജനിച്ചു. അവൻ ജലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് ജലവും ജനിച്ചു. ഇങ്ങനെ, ഈശ്വരൻ, ഏകവാഹകൻ, എല്ലാ ദേവതകളും, എല്ലാ സൃഷ്ടികളും统一ചേർന്ന, സകലതെയും സംയോജിപ്പിക്കുന്നവനാണ്.