ഒരു പ്രാചീന യാഗസമയത്തിൽ, വിശുദ്ധരായ ഋഷികളുടെ സന്തതികളുടെയും അവരുടെ ആഹാരത്തിന്റെയും സംരക്ഷണത്തിനായി, യജ്ഞം നടത്തപ്പെടുന്നു. അപ്പോൾ, ഒരു ആട്ടിനെ അഭിമുഖീകരിച്ച്, "ഏ ആട്ടേ, ഇവർക്കായി ദുഷ്ടാത്മാക്കളെ നീ അകറ്റുക. സദ്വാക്യനായവനേ, ദയയോടെ അടുത്തുവരിക. ആദ്യരായ പിതാക്കന്മാരെയും, ഋഷികളുടെ സന്തതികളെയും, ആഹാരം കഴിക്കുന്നവരെയും ദോഷം ബാധിക്കാതിരിക്കുക," എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. പിന്നീട്, യജ്ഞത്തിൽ വിളമ്പുന്ന പായസം ഋഷികളുടെ സന്തതികളുടെ ഇടയിൽ വയ്ക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ, മറ്റ് ഋഷിസന്തതികളും അവിടെ സന്നിഹിതരാണ്. അഗ്നിയും, മരുത്ഗണങ്ങളും, ദേവതകളും ഈ പാചകവിഭവത്തെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ എന്ന് യജ്ഞികൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആ യാഗം സദാ ഫലപ്രദവും സമൃദ്ധിയുള്ളതുമാണ്—പുഷ്ടിയുള്ള കാളയും പശുവും ധനസമ്പത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും ആധാരവുമാണ്. സന്താനവും, അമൃതത്വവും, ദീർഘായുസും, സമൃദ്ധിയുമുള്ള ധനവും ഒരുമിച്ചെത്തട്ടെ എന്നു യജ്ഞം ആവാഹിക്കുന്നു. പിന്നീട്, ആ കാളയെ സ്വർഗ്ഗീയമായതെന്നുപറഞ്ഞ്, "ഋഷികൾക്കും അവരുടെ സന്തതികൾക്കും നീ പോകുക. ധാർമ്മികരുടെ ലോകത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഒരുക്കിയ ഈ ഹോമം അവിടെയിടുക," എന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. "എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് ചേരുക, ക്രമത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോവുക. അഗ്നിദേവാ, ദേവന്മാരുടെ മാർഗ്ഗം ഒരുക്കുക. ഈ സദ്കർമ്മങ്ങളിലൂടെ, ഏഴു കിരണങ്ങളുള്ള ദേവൻ വസിക്കുന്ന സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക് ഞങ്ങൾ യാത്രചെയ്യട്ടെ," എന്നാണ് യജ്ഞികന്റെ പ്രാർത്ഥന. ദേവന്മാർ യാഗപായസം പാകം ചെയ്തു പ്രകാശത്തോടെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന വഴി, അദ്വിതീയമായ ധാർമ്മിക ലോകത്തിലേക്ക് ഞങ്ങൾക്കും ഉയരാൻ സാധിക്കട്ടെ എന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്നാലെ, ഭവനും സർവനും, ജീവികളുടെ നാഥന്മാരും പശുക്കളുടെ ഉടമകളുമായ ദേവന്മാരേ, ദയചെയ്യുക, ദോഷം വരുത്തരുത്. നിങ്ങളുടെ ആയുധം ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് വിടരുത്, ഞങ്ങളെയും, ഇരുകാലികളെയും, നാലുകാലികളെയും പരിക്കേൽപ്പിക്കരുത് എന്ന് യാചിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ കുതിരകളെയും നായയെയും, നരിയെ, ചണ്ഡാളന്മാരെയും, കഴുകനെയും, കറുത്ത മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്ന പക്ഷികളെയും ദോഷം ചെയ്യരുത്. പശുനാഥനായ ഭവാ, ഈ ഈയന്മാർക്കും നിങ്ങൾ ദയയുള്ളവനാകണം; ഞങ്ങളെ ദുഷ്ടന്മാർ കണ്ടെത്താതിരിക്കുക. നിങ്ങളുടെ ഹൂങ്കാരത്തിലും ശ്വാസത്തിലും, വളർത്തിയ വേരുകളിലുമാണ് ഞങ്ങൾ വന്ദനം അർപ്പിക്കുന്നത്. ആയിരം കണ്ണുള്ള അമൃതസ്വരൂപനായ രുദ്രനേ, ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു. കിഴക്കും വടക്കും താഴെയും മുകളിലെയും എല്ലാ ദിശകളിലും, ആകാശത്തിലും മദ്ധ്യാകാശത്തിലും ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ വന്ദിക്കുന്നു. ഭവയുടെ വായ്ക്ക്, കണ്ണുകൾക്ക്, ചർമ്മത്തിന്, രൂപത്തിന്, ദർശനത്തിന്, പാശ്ചാത്യഭാഗത്തേക്കുള്ള ദിക്കിനും നമസ്കാരം. അവിടുത്തെ അവയവങ്ങൾക്കും വയറിനും നാവിനും വായ്ക്കും പല്ലുകൾക്കും സുഗന്ധത്തിനും നമസ്കാരം. നീലകുടിയുള്ള, ആയിരം കണ്ണുള്ള, വേഗത്തിലുള്ള, അർദ്ധഘാതിയായ രുദ്രന്റെ ആയുധം ഞങ്ങൾക്ക് എതിരാവരുത്. ഭവൻ എല്ലാ ദിശകളിലും ഞങ്ങളെ ചുറ്റിനിൽക്കട്ടെ, വെള്ളം പോലെയും അഗ്നി പോലെയും സംരക്ഷിക്കട്ടെ. ഭവൻ ഞങ്ങളോടു ദയയുള്ളവനാകട്ടെ. നാം ഭവയെയും ജീവികളുടെ നാഥനെയും നാലു പ്രാവശ്യം, എട്ട് പ്രാവശ്യം, പത്ത് പ്രാവശ്യം നമസ്കരിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ അഞ്ചു ജീവികൾ—പശു, കുതിര, മനുഷ്യൻ, ആട്—ഇവയെല്ലാം വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ നാലു ദിശകളും, ആകാശവും, ഭൂമിയും ഈ ഭയാനകമായ അന്തരീക്ഷവും—ഇവയെല്ലാം നിങ്ങളുടെവയാണ്. ഭൂമിയിൽ ശ്വസിക്കുന്നതെല്ലാം നിങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്. ഭൂമി നിങ്ങളുടെ വിശാലമായ പാത്രമാണ്, അതിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും വസിക്കുന്നു. ജീവികളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളോടു ദയയുള്ളവനാകണം. ദൂരെയുള്ള ഹൂങ്കാരികൾ, ഉച്ചത്തിൽ കുരയ്ക്കുന്നവർ, ദൂരെ പോകുന്നവർ, കഠിനമായ രോമമുള്ളവർ—അവർ അകന്നു പോകട്ടെ. നിങ്ങൾക്ക് പച്ച നിറമുള്ള, പൊന്നുപോലുള്ള, ആയിരം പേരെ അട്ടിമറിക്കുന്ന, നൂറു പേരെ സംഹരിക്കുന്ന, കിരീടം ധരിച്ച ധനുസ്സുണ്ട്. ദൈവായുധമായ രുദ്രന്റെ അമ്പ്, അതും അതിന്റെ ലക്ഷ്യദിശയും ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും നിങ്ങളെ ദോഷപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചാൽ, അവൻ പിന്നിൽ നിന്ന് ബാധിക്കപ്പെടട്ടെ. ഭവയും രുദ്രനും ഒരുമിച്ച്, ശക്തിക്ക് വേണ്ടി സഞ്ചരിക്കുന്ന ഇരുവരെയും, അവരുടെ ആയുധം ലക്ഷ്യമിടുന്ന ദിശയെയും നമസ്കരിക്കുന്നു. മുന്നോട്ട് പോകുന്നവനും പിൻവാങ്ങുന്നവനും നമസ്കാരം. നില്ക്കുന്ന രുദ്രനും ഇരിക്കുന്നവനും നമസ്കാരം. വൈകുന്നേരത്തിലും, രാവിലെക്കും, രാത്രിയിലും, പകലിലും ഭവയ്ക്കും ശരവനുമുമാണ് നമസ്കാരം. അയിരം കണ്ണുള്ള, എല്ലാം കാണുന്ന രുദ്രൻ മുന്നിൽ നില്ക്കുന്നു. എന്റെ നാവു അവനോട് ദോഷം ചെയ്യരുത്. കറുത്ത കുതിര, കറുത്തവൻ, ദുർജ്ജയൻ, ഭയാനകമായ രഥം, രോമമുള്ളവൻ, ചവിട്ടുന്നവൻ, പുരാതനനും പാശ്ചാത്യനും—ഇവർക്കെല്ലാം നമസ്കാരം. ദൈവായുധം ഞങ്ങളെ ബാധിക്കരുത്; ജീവികളുടെ നാഥാ, നിങ്ങളുടെ കോപം ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് വരരുത്. ആകാശത്തിലെ നിങ്ങളുടെ ശാഖ എവിടെയെങ്കിലും മാറ്റുക. നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ ദോഷം ചെയ്യരുത്, ഞങ്ങളോട് സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുക, ഞങ്ങളെ ചുറ്റിനിൽക്കുക, കോപിക്കരുത്. ഞങ്ങൾ നിങ്ങളോട് എതിർപ്പില്ല. മൃഗങ്ങളിലോ മനുഷ്യരിലോ ആടുകളിലോ ചെമ്മരികളിലോ ഞങ്ങളെ ആഗ്രഹിക്കരുത്. ഭയാനകനായവനേ, ദോഷം ചെയ്യേണ്ടവർക്ക് മാത്രം ദോഷം വരുത്തുക. യാരുടെ ജ്വരം, ചുമ, ആയുധം, കുതിരയുടെ കത്തിപ്പോലുള്ള ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു—അവയെ അവൻ അകറ്റുന്നു; അവർക്കാണ് വന്ദനം. അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവൻ, യാഗം ചെയ്യുന്നവരുടെ ഹോമം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ദേവന്മാർക്കുള്ള പാനീയത്തിന്റെ ഉപഭോക്താവ്—അവനോട് പത്ത് പ്രാർത്ഥനകളോടെ വന്ദനം. കാടിലെ കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, വനത്തിൽ സജ്ജീകരിച്ച മൃഗങ്ങൾ, ഹംസ, പരുന്ത്, പക്ഷികൾ, പറക്കുന്ന ജീവികൾ—ഇവയെല്ലാം നിങ്ങളുടെവയാണ്, പശുനാഥാ. നിങ്ങളുടെ അത്ഭുതകരമായ ശക്തിക്ക് ദൈവജലങ്ങൾ ജലത്തിനുള്ളിൽ ഒഴുകുന്നു, നിങ്ങളുടെ വർദ്ധനവിനായി. മീനുകൾ, കാളമുകൾ, കവർച്ചയുള്ള ശരീരമുള്ളവ, മത്സ്യങ്ങൾ, നിങ്ങൾ പൊടിയാൽ ബാധിക്കുന്നവ—നിങ്ങൾക്ക് ദൂരമോ അകലംമോ ഇല്ല; ഭൂമിയുടെ കിഴക്കൻ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രം വരെ എല്ലാം നിങ്ങൾ ഒരേ സമയം കാണുന്നു. രുദ്രാ, നിങ്ങൾ ജ്വരത്താൽ ഞങ്ങളെ ദോഷം ചെയ്യരുത്, വിഷംകൊണ്ടും ദൈവാഗ്നിയാൽ ഞങ്ങളെ ദുർബലരാക്കരുത്. നിങ്ങളുടെ മിന്നൽ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് വിടരുത്. നീ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഭവയായും, ഭൂമിയിൽ നാഥനായും, വിശാലമായ അന്തരീക്ഷം നിറച്ചവനുമായും നിലകൊള്ളുന്നു. നിങ്ങൾ എവിടെയുണ്ടായാലും, അവിടെ വന്ദനം. പശുക്കളുടെ രാജാവായ ഭവാ, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർക്കു ദയയുള്ളവനായിരിക്കുക. ദൈവങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവരുടെ ഇരുകാലികളെയും നാലുകാലികളെയും സംരക്ഷിക്കുക. ഞങ്ങളുടെ വലുതിനും കുഞ്ഞിനും, ഗർഭിണിയ്ക്ക്, ഗർഭം ധരിക്കാൻ പോകുന്നവർക്കും ദോഷം വരുത്തരുത്. അച്ഛനെയും അമ്മയെയും, നമ്മുടെ ശരീരത്തെയും ദോഷം ചെയ്യരുത്, രുദ്രാ. രുദ്രന്റെ ഹൂങ്കാരരൂപങ്ങൾക്കും, ഉച്ചരിക്കപ്പെടാത്ത സ്തുതികൾ ഭക്ഷിക്കുന്നവർക്കും, വലിയ വായുള്ളവർക്കും, നായ്ക്കൾക്കുമാണ് ഞങ്ങൾ വന്ദനം. ഉച്ചത്തിൽ ശബ്ദിക്കുന്നവർക്കും, ദീർഘമായ രോമമുള്ളവർക്കും, അഭിവാദ്യർക്കും, ഒരുമിച്ച് ഭക്ഷിക്കുന്നവർക്കും വന്ദനം. ദൈവസേനകൾക്കും വന്ദനം. ഞങ്ങൾക്ക് ക്ഷേമവും സുരക്ഷയും ഉണ്ടാകട്ടെ. ആ യാഗപായസം—അതിനുള്ള തല ബ്രഹസ്പതിയാണ്, വായ് ബ്രഹ്മണാണ്. ആ പായസത്തിന് ആകാശവും ഭൂമിയും ചെവികളാണ്, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും കണ്ണുകളാണ്, ഏഴു ഋഷികളും അതിന്റെ ശ്വാസവും ഉത്സ്വാസവും ആണ്. ഉലക്കാണ് അതിന്റെ കണ്ണ്, ആഗ്രഹമാണ് ഉരുളി. ഇങ്ങനെ, യജ്ഞികൻ ദൈവങ്ങളെയും പ്രകൃതിയെയും, ജീവജാലങ്ങളെയും, അഗ്നിയെയും, പിതാക്കളെയും, രുദ്രഭവാദികളെയും, യാഗപാചകത്തിന്റെയും സർവ്വതയും സ്തുതിച്ച്, സംരക്ഷണവും അനുഗ്രഹവും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.