വേദാന്ത കാലത്തെ വിശുദ്ധമായ ആഥർവവേദത്തിൽ, ഒരു ദിവ്യമായ പശുവിന്റെ കഥ എളിമയോടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഈ പശു യജ്ഞത്തിന്റെ പാതയാണ്; അവൾക്ക് പാലിന്റെ പോലുള്ള കണ്ണുകളും സ്വധയാണ് ശ്വാസവും, മഹത്വത്തിൽ വസിക്കുന്നവളാണ്. പാർജന്യന്റെ ഭാര്യയായ ഈ പശു, ബ്രഹ്മണത്തോടൊപ്പം ദേവന്മാർക്ക് എത്തുന്നു. അഗ്നി അവളിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു; സോമയും അവളിൽ ഉള്ളിൽ നിലയാളുന്നു. പാർജന്യൻ അവളെ നല്ല ഉദ്ദരുമായി അനുഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇടിമിന്നൽ അവളുടെ മുലയാണ്. ആദ്യം ഈ പശു ജലങ്ങളെ പാൽകൊണ്ട് ദോഹിച്ചു, പിന്നെ ഉരവുള്ള ഭൂമിയെ; മൂന്നാമത്തേത്, ജനങ്ങളെ—അവളിൽ ഭക്ഷണവും പാലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ആദിത്യന്മാർ വിളിച്ചപ്പോൾ, അവൾ കാലങ്ങളോടൊപ്പം നിലകൊണ്ടു; ഇന്ദ്രൻ അവളെ ആയിരം പാത്രം സോമ പാനം ചെയ്യിച്ചു. അനൂചി, ഇൻദ്രമാ എന്നിവർ വിളിച്ചപ്പോൾ, കാളയെ വിളിച്ചു; അപ്പോൾ, വൃത്രൻ വധിച്ചവൻ, കോപത്തിൽ, അവളുടെ പാലെടുത്തു. സമ്പത്തിന്റെ അധിപൻ കോപത്തിൽ അവളുടെ പാലെടുത്തപ്പോൾ, അതിനെ ഇന്ന് ആകാശത്തിലെ മൂന്ന് പാത്രങ്ങളിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നു. ഈ ദിവ്യപശു ആ മൂന്ന് പാത്രങ്ങളിൽ സോമയെ എടുത്തു; അതിൽ, അഥർവൻ പൊൻപുല്ലിൽ ഉപവിഷ്ടനായി ഇരുന്നു. അവൾ സോമത്തോടൊപ്പം, എല്ലാ പാതകളോടും കൂടി എത്തുന്നു; പശു സമുദ്രത്തിനിടയിൽ ഗന്ധർവന്മാരും കലികളും കൂടെ നിലകൊള്ളുന്നു. അവൾ കാറ്റിനോടും, എല്ലാ പക്ഷികളോടും കൂടി സമുദ്രത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; ഋക്, സാമൻ ഹൃദയത്തിൽ വഹിച്ചുകൊണ്ട്. സൂര്യനോടും, എല്ലാ ദൃശ്യങ്ങളോടും കൂടി അവൾ സമുദ്രം താണ്ടുന്നു; ശുഭപ്രകാശങ്ങൾ വഹിച്ചുകൊണ്ട്. പൊന്നാൽ മൂടപ്പെട്ട്, അവൾ ക്രമത്തിനോടൊപ്പം നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, കുതിര സമുദ്രമായി മാറി അവളിൽ കയറി. അന്നവർഷം, ദിവ്യപശു, ദാനദായിനി, സ്വധാ—all blessed ones—അഥർവൻ പൊൻപുല്ലിൽ ഉപവിഷ്ടനായി ഇരുന്ന സ്ഥലത്ത് ഒന്നിച്ചു. പശു രാജാവിന്റെ മാതാവാണ്; സ്വധാ, പശുവാണ് നിന്റെ മാതാവ്; പശുവിൽ നിന്നാണ് യജ്ഞോപകരണങ്ങൾ ഉരുവായി, അതിൽ നിന്നാണ് മനസ്സ് ജനിച്ചു. ഉയരുന്ന തുള്ളി, ബ്രഹ്മന്റെ ഉച്ചത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെ നിന്നാണ് പശു ജനിച്ചത്, അവിടെ നിന്നാണ് ഹോതൃ ജനിച്ചത്. അവളിലേക്കുള്ള ഗീതങ്ങൾ ഉയർന്നു; ഉഷ്ണിഖ് ശ്ലോകങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ശക്തി, പജസയുടെ മുലയിൽ നിന്നാണ് യജ്ഞം, അവളുടെ മുലകളിൽ നിന്നാണ് കിരണങ്ങൾ. അവളുടെ തൊണ്ടയിൽ നിന്നാണ് ചലനം, അരയിൽ നിന്നാണ് ശക്തി; അവളുടെ കുടലിൽ നിന്ന് അത്രി ജനിച്ചു, വയറ്റിൽ നിന്നാണ് ഔഷധങ്ങൾ. വരുണന്റെ വയറ്റിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, അവളുടെ ശക്തിയാൽ, ബ്രഹ്മാ അവളെ വിളിച്ചു; അവളുടെ കണ്ണ് അറിയുന്നവൻ. ആകെയുള്ളവരും, ജനിക്കുന്നവനും, ജനിപ്പിക്കുന്നവനും ഗർഭത്തിൽ വിറച്ചു; അവൾ പ്രസവിച്ചു, അവർ അവളെ വശയെന്നു വിളിച്ചു, ബ്രഹ്മണന്മാർ ഒരുക്കിയതും, അവളുടെ ബന്ധുവായതും. ഒരാൾ മാത്രം യുദ്ധത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവൻ മാത്രം ഇവിടെ അധിപൻ; യജ്ഞങ്ങൾ അവന്റെ നക്ഷത്രങ്ങൾ, ശക്തരുടെ ദൃഷ്ടി വശയായി. വശ യജ്ഞം സ്വീകരിച്ചു, വശ സൂര്യനെ നിലനിർത്തി; വശയിൽ, ഹോമം ബ്രഹ്മണത്തോടൊപ്പം ശുദ്ധീകരിച്ചു. വശയെ അമൃതം എന്നോ, വശയെ മരണം എന്നോ വിളിക്കുന്നു; ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, അസുരർ, പിതൃകൾ, ഋഷികൾ—എല്ലാം വശയായി. ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവൻ വശയെ സ്വീകരിക്കണം; അങ്ങനെ യജ്ഞം എല്ലാ ഫലങ്ങളും ദാനദായിക്ക് നൽകുന്നു, ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടാതെ. വരുണന്റെ മൂന്ന് നാവുകൾ അതിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു; അവയിലൊന്നാണ് വശ, ആകാൻ പ്രയാസമുള്ളത്. വശയുടെ വിത്ത് നാലായി: ജലങ്ങൾ, നാലാമത് അമൃതം; നാലാമത് യജ്ഞം; നാലാമത് പശു. വശ സ്വർഗ്ഗമാണ്, ഭൂമിയാണ്, വിഷ്ണുവാണ്, പ്രജാപതിയാണ്; സധ്യകളും വസുവും വശയുടെ പാൽ കുടിച്ചു. വശയുടെ പാൽ കുടിച്ച ശേഷം, സധ്യകളും വസുവും ബ്രദ്ധ്നയുടെ ഭവനത്തിലെ പാൽ ആരാധിക്കുന്നു. ചിലർ അവളിൽ നിന്ന് സോമയെ ദോഹിക്കുന്നു, ചിലർ ഗൃതം ആരാധിക്കുന്നു; വശയെ അറിഞ്ഞവർക്കു വശ നൽകുന്നവർ മൂന്നാമത്തെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നു. വശയെ ബ്രഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകിയവർ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നേടുന്നു; സത്യം അവളിൽ സ്ഥാപിതമാണ്, ബ്രഹ്മണവും, തപസ്സും. ദേവന്മാർ വശയിൽ ജീവിക്കുന്നു, മനുഷ്യരും; സൂര്യൻ കാണുന്നിടത്തോളം എല്ലാം വശയായി. അഗ്നിയെ ജനിപ്പിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; ആദിതി അവന്റെ രക്ഷകനാണ്. അവൾ, സന്താനാർത്ഥികൾക്കായി ബ്രഹ്മപായസം പാകമാക്കുന്നു. ഏഴു ഋഷികൾ, സൃഷ്ടികൾക്ക് ജനകന്മാർ, അഗ്നിയെ ദേഹത്തോടും സന്താനത്തോടും churn ചെയ്യുന്നു. ശക്തനായ സുഹൃത്തുക്കൾ പുക ഉണ്ടാക്കട്ടെ, കപടമില്ലാതെ വാക്ക് ഉയർത്തട്ടെ; ഈ അഗ്നി, സൈന്യങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന, വീരനായവൻ; ദേവന്മാർ അസുരന്മാരെ ജയിച്ചവൻ. അഗ്നി, നീ മഹാശക്തിക്ക് ജനിച്ചതാണ്, ബ്രഹ്മപായസം പാകമാക്കാൻ; ജനനങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ; ഏഴു ഋഷികൾ, സൃഷ്ടികൾക്ക് ജനകന്മാർ, നിന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവളെ എല്ലാ ധനവും, വീരത്വവും നൽകുക, അവിടെ സ്ഥിരമാക്കുക. ഇന്ധനത്തിൽ അഗ്നിയെ ദയവായി ജ്വലിപ്പിക്കണം; അറിവോടെ, ആരാധ്യദേവന്മാർ ഇവിടെ വരട്ടെ. ഹോമം അവർക്കായി ഒഴിക്കുക, ജാതവേദാ, ഇവരെ ഉന്നതസ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഉയർത്തുക. മുമ്പ് നിനക്കായി മൂന്നായി വിഭജിച്ച ഭാഗം—ദേവന്മാർ, പിതൃകൾ, മനുഷ്യർ—അവയുടെ പങ്ക് അറിയുക; ഞാൻ അവ നിനക്കായി വിതരണം ചെയ്യുന്നു. ദേവന്മാരിൽ ഒരാൾ ഇവയെ വഹിക്കട്ടെ. ശക്തനായ, ജയിച്ച, അഗ്നി, ശത്രുക്കളെയും എതിരാളികളെയും അടിച്ചമർത്തുക, humbled ചെയ്യുക. ഈ അളവും, അതിന്റെ അതിരുകളും, സമാനവർ, ഹോമം സ്വീകരിക്കുന്നവരെ ശക്തിഹീനരാക്കട്ടെ. സമാനവർ, പോഷണത്തോടൊപ്പം, വലിയ ശക്തിക്ക് ചേക്കൂടുക. ഉന്നതസ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരുക, ആകാശലോകത്തിൽ. ഈ മഹാഭൂമി, ദേവി, ദയയോടെ ത്വക്ക് സ്വീകരിക്കട്ടെ; നല്ല മനസ്സോടെ. അപ്പോൾ നാം ധർമ്മലോകത്തിൽ എത്താം. ഈ രണ്ട് കല്ലുകൾ ത്വക്കിനായി ചേർക്കുക; യജ്ഞകർത്താവിന് തന്തികൾ തുളയ്ക്കുക. എതിരാളികളെ, സന്താനത്തെ ഉയർത്തുന്നവരെ, ഉയർത്തുന്നവരെ അടിച്ചുവീഴ്ത്തുക. രണ്ട് കല്ലുകൾ heroic കൈകൾ എടുത്തു; ദേവന്മാർ യജ്ഞം നിനക്കായി നേടി, ആരാധ്യവൻ. നീ മൂന്ന് വരങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു; ഞാൻ അവിടെ നിനക്കായി ആ സമ്പത്തുകൾ നിറവേറ്റുന്നു. ഇതാണ് നിന്റെ ചിന്ത, ഇതാണ് നിന്റെ ഉത്ഭവം; ആദിതി, വീരപുത്രൻ, നിന്നെ സ്വീകരിക്കട്ടെ. എതിരാളികളെ ശുദ്ധീകരിച്ച്, അവളെ എല്ലാ ധനവും, വീരത്വവും നൽകുക. ഇങ്ങനെ, ആഥർവവേദം ദിവ്യപശുവിന്റെ, വശയുടെ, അഗ്നിയുടെ, യജ്ഞത്തിന്റെ, ദേവതകളുടെ, ബ്രഹ്മണത്തിന്റെ, സത്യം, തപസ്സ് എന്നിവയുടെ മഹത്വം, സൃഷ്ടി, സമ്പത്ത്, ധർമ്മം, ഉന്നതലോകങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ദൈവിക കഥയായി പകലിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ വിളങ്ങുന്നു.