ബ്രഹസ്പതി വാതയ്ക്കും അശവയ്ക്കുമായി കെട്ടിയ രത്നം ഒരിക്കൽ ജലങ്ങൾ താങ്ങി വഹിച്ചു; അവ ശാശ്വതമായും, അനന്തമായും ഒഴുകി കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ആ ജലങ്ങളിൽ നിന്നാണ് അമൃതം ഉദ്ഭവിച്ചത്. ഈ അമൃതത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, നാളെയും എല്ലാ ദിവസവും, ശത്രുക്കളെ തകർക്കുവാൻ ഈ രത്നം ആവർത്തിച്ച് ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു. ആ രത്നം ബ്രഹസ്പതി വാതയ്ക്കും അശവയ്ക്കുമായി കെട്ടിയപ്പോൾ, രാജാവായ വരുണൻ അതിനെ മോചിപ്പിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് സത്യം ഉദിച്ചുവന്നു. ഈ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, നാളെയും എല്ലാ ദിവസവും, ശത്രുക്കളെ തകർക്കുവാൻ ഈ രത്നം ആവർത്തിച്ച് ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു. ദേവതകൾ ആ രത്നം ഏറ്റെടുത്തു, അതിന്റെ ശക്തിയാൽ അവർ എല്ലാ ലോകങ്ങളും യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചു. ആ രത്നത്തിൽ നിന്ന് അവർ വിജയത്തെ കരസ്ഥമാക്കി. അതിനാൽ, ഈ വിജയത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, നാളെയും എല്ലാ ദിവസവും, ശത്രുക്കളെ തകർക്കുവാൻ ഈ രത്നം ആവർത്തിച്ച് ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു. ദേവതകൾ ആ രത്നം മോചിപ്പിച്ചപ്പോൾ, അതിൽ നിന്ന് അവർ എല്ലാം തന്നെ കരസ്ഥമാക്കി. ഈ സമ്പൂർണ്ണതയുടെ ശക്തിയാൽ, നാളെയും എല്ലാ ദിവസവും, ശത്രുക്കളെ തകർക്കുവാൻ ഈ രത്നം ആവർത്തിച്ച് ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു. കാലങ്ങൾ അതിനെ കെട്ടി, കാലങ്ങളുടെ ദേവതകളും അതിനെ കെട്ടി. വർഷം അതിനെ കെട്ടി എല്ലാ ജീവികളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നു. അന്തരീക്ഷങ്ങൾ അതിനെ കെട്ടി, ദിശകളും അതിനെ കെട്ടി. പ്രജാപതി സൃഷ്ടിച്ച ആ രത്നം എന്റെ ശത്രുനാശിനിയായും സമൃദ്ധികരമായും മാറുന്നു. അഥർവന്മാർ അതിനെ കെട്ടി, അഥർവന്മാർ തന്നെ വീണ്ടും അതിനെ കെട്ടി. അതിന്റെ ശക്തിയാൽ അങ്കിരസുകൾ ദസ്യുക്കളുടെ കോട്ടകൾ തകർത്തു. ഈ ശക്തിയാൽ തന്നെ, ശത്രുക്കളെ തകർക്കുവാൻ ഈ രത്നം ആവർത്തിച്ച് ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു. സ്രഷ്ടാവ് അതിനെ മോചിപ്പിച്ചു; അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും ക്രമീകരിച്ചു. ഈ രത്നത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, ശത്രുക്കളെ തകർക്കുവാൻ ആവർത്തിച്ച് ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു. അസുരന്മാരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർക്ക് സംരക്ഷണമാകാൻ ബ്രഹസ്പതി കെട്ടിയ ആ രത്നം, അതിന്റെ മഹിമയോടും ശക്തിയോടും കൂടി എന്റെ അടുക്കൽ എത്തി. അസുരന്മാരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർക്ക് സംരക്ഷണമാകാൻ ബ്രഹസ്പതി കെട്ടിയ ആ രത്നം, പശുക്കളോടും ആടുകളോടും, ധാന്യത്തോടും സന്തതിയോടും കൂടി എന്റെ അടുക്കൽ എത്തി. അത് തന്നെ, അരിയും യവവും മഹത്വവും സമൃദ്ധിയും ചേർത്ത് ആ രത്നം എന്റെ അടുക്കൽ എത്തുന്നു. തേനുമാണ്, ഒഴുകുന്ന നെയ്യുമാണ്, അതിന്റെ സാരവും മഹാരത്നവും കൂടി ആ രത്നം എന്റെ അടുക്കൽ എത്തുന്നു. തയിരും പാൽ സമ്പത്തും സൗന്ദര്യവും ചേർന്ന് ആ രത്നം എന്റെ അടുക്കൽ എത്തുന്നു. പ്രഭയോടെ, തേജസ്സോടെ, പ്രശസ്തിയോടെ, കീർത്തിയോടെ ആ രത്നം എന്റെ അടുക്കൽ എത്തുന്നു. എല്ലാ ശക്തികളും ചേർന്ന് ആ രത്നം എന്റെ അടുക്കൽ എത്തുന്നു. ദേവതകൾ ഈ രത്നം എന്നെ പോഷിപ്പിക്കാനായി തരട്ടെ; ജയവും, അധികാര വർദ്ധനവും, ശത്രുക്കളെ തകർക്കുന്ന ശക്തിയും അതിനുണ്ട്. ബ്രഹ്മബലത്താലും തേജസ്സാലും ഞാൻ നല്ലതെല്ലാം സ്വന്തമാക്കുന്നു. എനിക്ക് എതിരാളികളില്ല; എനിക്കെതിരായവരെ ഞാൻ താഴ്ത്തുന്നു. ദേവന്മാരിൽ ജനിച്ച ഈ രത്നം എനിക്ക് ശത്രുക്കളിൽ ഉന്നതത നൽകട്ടെ. മൂന്ന് ലോകങ്ങളും അതിനെ സേവിക്കുന്നു. ഈ രത്നം എന്റെ തലയിൽ ഉയർന്ന് എനിക്ക് പരമാധികാരം നൽകട്ടെ. ദേവന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, മനുഷ്യർ എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നത് ഈ രത്നത്തിലൂടെയാണെങ്കിൽ, അതു എന്റെ തലയിൽ ഉയർന്ന് എനിക്ക് ശ്രേഷ്ഠത നൽകട്ടെ. വിളയുന്ന വിത്ത് പോലെ സന്തതിയും, പശുക്കളും, ധാന്യവും എന്നിൽ വർദ്ധിക്കട്ടെ. യജ്ഞം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഈ രത്നം ആരെ അനുഗ്രഹിച്ചുവോ, ശതഗുണമായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി അവനെ ഉന്നതനാക്കട്ടെ. അഗ്നേ, ഈ ഒരുക്കിയ ഇന്ധനത്തിൽ സന്തോഷം അനുഭവിച്ച്, ഹോമസമയത്ത് സ്വീകരിക്കണമേ. ജാതവേദാ, പുരോഹിതൻ പ്രജ്വലിപ്പിച്ച അഗ്നിയിൽ, ഞങ്ങൾക്കു ഭാഗ്യം, സന്തതി, ദർശനം, പശുക്കൾ എന്നിവ സ്ഥാപിക്കട്ടെ. അവന്റെയുടെ ഏത് ഭാഗത്ത് തപസ്സിന്റെ ചൂട് നിലകൊള്ളുന്നു? ഏത് ഭാഗത്ത് സത്യം സ്ഥാപിതമാണ്? ഏത് ഭാഗത്ത് ആചരണം, വിശ്വാസം, സത്യനിഷ്ഠ എന്നിവ നിലകൊള്ളുന്നു? ഏത് ഭാഗത്തുനിന്നാണ് അഗ്നി ജ്വലിക്കുന്നത്? ഏത് ഭാഗത്തുനിന്നാണ് മാതരിശ്വൻ ഉണർന്ന് വീശുന്നത്? ഏത് ഭാഗത്ത് നിന്നാണു ചന്ദ്രൻ അളക്കപ്പെടുന്നത്, സ്കംഭയുടെ വലിയ അവയവം അളക്കുന്നപോലെ? ഏത് ഭാഗത്താണ് ഭൂമി വിശ്രമിക്കുന്നത്? അന്തരീക്ഷം ഏത് ഭാഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു? ആകാശം ഏത് ഭാഗത്ത്? പരമാകാശം ഏത് ഭാഗത്ത്? ഏത് ഭാഗത്ത് ആഗ്രഹത്തോടെ അഗ്നി ഉയർന്ന് ജ്വലിക്കുന്നു? ഏത് ഭാഗത്ത് മാതരിശ്വൻ വീശുന്നു? ഏത് ഭാഗത്ത് നദികൾ ചേർന്ന് ഒഴുകുന്നു? ഈ സ്കംഭൻ ആരാണ് എന്നെ അറിയിക്കൂ. പക്ഷമാസങ്ങൾ, മാസങ്ങൾ വർഷത്തോടൊപ്പം എവിടേക്ക് പോകുന്നു? ഋതുക്കളും അവയുടെ കാലഘട്ടങ്ങളും എവിടേക്ക് പോകുന്നു? ഈ സ്കംഭൻ ആരാണ് എന്നെ അറിയിക്കൂ. രാത്രിയും പകലും വ്യത്യസ്തമായ ആ രണ്ടു യൗവനാവസ്ഥകൾ ഒരുമിച്ച് എവിടെ ചേർന്ന് ഓടുന്നു? ഒഴുകുന്ന ജലങ്ങൾ എവിടെ ഒന്നിക്കുന്നു? ഈ സ്കംഭൻ ആരാണ് എന്നെ അറിയിക്കൂ. ആർക്കിൽ സ്ഥിരമായിട്ടാണ് പ്രജാപതി എല്ലാ ലോകങ്ങളും നിലനിറുത്തിയത്? ഈ സ്കംഭൻ ആരാണ് എന്നെ അറിയിക്കൂ. ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതും മധ്യസ്ഥമായതും എല്ലാം പ്രജാപതി സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ, സ്കംഭന്റെ എത്ര ഭാഗം അതിൽ പ്രവേശിച്ചു? എത്ര ഭാഗം പുറത്തിരിക്കുന്നു? സ്കംഭൻ മുൻപ് ഉണ്ടായതിലും, വരാനിരിക്കുന്നതിലും എത്ര ഭാഗം പ്രവേശിച്ചു? ഒരു അവയവം ആയിരമാക്കി മാറ്റിയപ്പോൾ, എത്ര ഭാഗം അതിൽ പ്രവേശിച്ചു? ലോകങ്ങൾ, അവയുടെ ആവരണങ്ങൾ, ജലങ്ങൾ, ബ്രഹ്മം എന്നിവയെ മനുഷ്യർ അറിയുന്നിടത്ത്; സത്തും അസത്തും കൂടിയിടത്ത്—ആ സ്കംഭൻ ആരാണെന്ന് എന്നെ അറിയിക്കൂ. തപസ്സിന്റെ ചൂട് പരമാവധി എത്തിയിടത്ത് ആചരണം നിലനിൽക്കുന്നു; സത്യം, വിശ്വാസം, ജലങ്ങൾ, ബ്രഹ്മം ഒന്നിച്ചിടത്ത്—ആ സ്കംഭൻ ആരാണെന്ന് എന്നെ അറിയിക്കൂ. ആർക്കിൽ ഭൂമി, അന്തരീക്ഷം, ആകാശം നിലനിൽക്കുന്നു; അഗ്നി, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, വായു എന്നിവ സ്ഥാപിതമാണ്—ആ സ്കംഭൻ ആരാണെന്ന് എന്നെ അറിയിക്കൂ. അവന്റെ ഒരു അവയവത്തിൽ മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവതകളും ഏകോപിതരായിരിക്കുന്നു—ആ സ്കംഭൻ ആരാണെന്ന് എന്നെ അറിയിക്കൂ. ആദ്യജന്മരിഷികൾ, ഋക്, സാമൻ, യജുസ്, മഹാഭൂമി എന്നിവ സ്ഥാപിതമായിടത്ത്; ഏകമുനി അവിടെയുണ്ട്—ആ സ്കംഭൻ ആരാണെന്ന് എന്നെ അറിയിക്കൂ. അമൃതവും മരണവും ഒരാളിൽ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു; അവന്റെ നാഡികൾ സമുദ്രം പോലെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു—ആ സ്കംഭൻ ഏത് ദേവനാണ്? നാലുദിശകളും പ്രധാനമായ നാഡികളായി അവനിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; യജ്ഞം അവിടെയാണു പുരോഗമിച്ചത്—ആ സ്കംഭൻ ഏത് ദേവനാണ്? മനുഷ്യരിൽ ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവർ പരമേശ്വരനെയും അറിയുന്നു; പരമേശ്വരനെയും പ്രജാപതിയെയും അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണർ അതിവിശിഷ്ടരായ സ്കംഭനെ അറിയുന്നു. അവന്റെ തല വൈശ്വാനരനായി, കണ്ണുകൾ അങ്കിരസുകൾ ആയി, അവയവങ്ങൾ യാതവന്മാർ ആയി മാറി—ആ സ്കംഭൻ ഏത് ദേവനാണ്? ഇങ്ങനെ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ രഹസ്യവും, ദേവതകളുടെ ശക്തിയും, യജ്ഞത്തിന്റെ മഹത്വവും, ലോകങ്ങളുടെ ആധാരമായ ആ മഹാരത്നത്തിന്റെ മഹിമയും, അവയെല്ലാം ഈ കഥയിലൂടെ തെളിയുന്നു.