ಸ ವಾ ಋಗ್ಭ್ಯೋಽಜಾಯತ ತಸ್ಮಾದೃಚೋಽಜಾಯನ್ತ
ಅವನು ಋಕ್ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನಿಂದ ಋಕ್ಮಂತ್ರಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.
ಸ ವೈ ಯಜ್ಞಾದಜಾಯತ ತಸ್ಮಾದ್ಯಜ್ಞೋಽಜಾಯತ
ಅವನು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನಿಂದ ಯಜ್ಞವೂ ಹುಟ್ಟಿತು.
ಸ ಯಜ್ಞಸ್ತಸ್ಯ ಯಜ್ಞಃ ಸ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಶಿರಸ್ಕೃತಮ್
ಅವನೇ ಯಜ್ಞನು; ಆ ಯಜ್ಞ ಅವನದು, ಯಜ್ಞದ ತಲೆ ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ಅದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಸ ಸ್ತನಯತಿ ಸ ವಿ ದ್ಯೋತತೇ ಸ ಉ ಅಶ್ಮಾನಮಸ್ಯತಿ
ಅವನು ಗುಡುಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಮೆರುಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಕಲ್ಲನ್ನು ಎಸೆದು ಬೀಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪಾಪಾಯ ವಾ ಭದ್ರಾಯ ವಾ ಪುರುಷಾಯಾಸುರಾಯ ವಾ
ದುಷ್ಟಕ್ಕಾಗಲಿ, ಶುಭಕ್ಕಾಗಲಿ, ಮಾನವನಿಗಾಗಲಿ, ಅಸುರನಿಗಾಗಲಿ—
ಯದ್ವಾ ಕೃಣೋಷ್ಯೋಷಧೀರ್ಯದ್ವಾ ವರ್ಷಸಿ ಭದ್ರಯಾ ಯದ್ವಾ ಜನ್ಯಮವೀವೃಧಃ
ನೀನು ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಿದರೂ, ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕಾಗಿ ಏನು ಮಳೆಯನ್ನೂ ಸುರಿಸಿದರೂ, ಅಥವಾ ಸಂತಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೂ—
ತಾವಾಂಸ್ತೇ ಮಘವನ್ ಮಹಿಮೋಪೋ ತೇ ತನ್ವಃ ಶತಮ್
ಮಘವನೇ, ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆ ನೂರು ರೂಪಗಳಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.
ಉಪೋ ತೇ ಬಧ್ವೇ ಬದ್ಧಾನಿ ಯದಿ ವಾಸಿ ನ್ಯರ್ಬುದಮ್
ನಿನ್ನ ಬಂಧನಗಳು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಲಕ್ಷ ಬಾರಿ ಕಟ್ಟಿದರೂ ಅವು ಬಿಗಿಯಾಗಿವೆ.
13.೮(೧೩.೪) ಭೂಯಾನ್ ಇನ್ದ್ರೋ ನಮುರಾದ್ಭೂಯಾನ್ ಇನ್ದ್ರಾಸಿ ಮೃತ್ಯುಭ್ಯಃ
ಇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ಶತ್ರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ, ಮರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿರಲಿ.
ಭೂಯಾನ್ ಅರಾತ್ಯಾಃ ಶಚ್ಯಾಃ ಪತಿಸ್ತ್ವಮಿನ್ದ್ರಾಸಿ ವಿಭೂಃ ಪ್ರಭೂರಿತಿ ತ್ವೋಪಾಸ್ಮಹೇ ವಯಮ್
ನೀನು ದ್ವೇಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲು, ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾಮಿಯೂ ಆಗಿರುವೆ. ಇಂದ್ರನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವೆ, ಸರ್ವಶಕ್ತನಾಗಿರುವೆ — ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ.
ನಮಸ್ತೇ ಅಸ್ತು ಪಶ್ಯತ ಪಶ್ಯ ಮಾ ಪಶ್ಯತ
ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನನ್ನೆಡೆ ನೋಡು, ನನ್ನನ್ನು ಗಮನಿಸು, ದಯವಿಟ್ಟು ದೂರವಿರಬೇಡ.
ಅನ್ನಾದ್ಯೇನ ಯಶಸಾ ತೇಜಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವರ್ಚಸೇನ
ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ, ಪಾನದೊಂದಿಗೆ, ಕೀರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಕಾಶದೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ತೇಜಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ,
ಅಮ್ಭೋ ಅಮೋ ಮಹಃ ಸಹ ಇತಿ ತ್ವೋಪಾಸ್ಮಹೇ ವಯಮ್
ನೀರು, ಬಲ, ಮಹಿಮೆ — ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಅಮ್ಭೋ ಅರುಣಂ ರಜತಂ ರಜಃ ಸಹ ಇತಿ ತ್ವೋಪಾಸ್ಮಹೇ ವಯಮ್
ನೀರು, ಕೆಂಪು ಬೆಳಕು, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಲೋಕ, ಬಲ — ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ.
13.೮(೧೩.೪) ಉರುಃ ಪೃಥುಃ ಸುಭೂರ್ಭುವ ಇತಿ ತ್ವೋಪಾಸ್ಮಹೇ ವಯಮ್
ವಿಶಾಲ, ಅಗಾಧ, ಸುಸ್ಥಿರವಾದವನೆಂದು ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಪ್ರಥೋ ವರೋ ವ್ಯಚೋ ಲೋಕ ಇತಿ ತ್ವೋಪಾಸ್ಮಹೇ ವಯಮ್
ವಿಸ್ತಾರವಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಲೋಕವೆಂದು ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಭವದ್ವಸುರಿದದ್ವಸುಃ ಸಂಯದ್ವಸುರಾಯದ್ವಸುರಿತಿ ತ್ವೋಪಾಸ್ಮಹೇ ವಯಮ್
ನೀನು ಒಳ್ಳೆಯ ಆತ್ಮ, ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನವನು, ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲನಾಗಿರಲಿ — ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ.
ನಮಸ್ತೇ ಅಸ್ತು ಪಶ್ಯತ ಪಶ್ಯ ಮಾ ಪಶ್ಯತ
ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನನ್ನೆಡೆ ನೋಡು, ನನ್ನನ್ನು ಗಮನಿಸು, ದಯವಿಟ್ಟು ದೂರವಿರಬೇಡ.
ಅನ್ನಾದ್ಯೇನ ಯಶಸಾ ತೇಜಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವರ್ಚಸೇನ
ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ, ಪಾನದೊಂದಿಗೆ, ಕೀರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಕಾಶದೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ತೇಜಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ,
ಸತ್ಯೇನೋತ್ತಭಿತಾ ಭೂಮಿಃ ಸೂರ್ಯೇಣೋತ್ತಭಿತಾ ದ್ಯೌಃ । ಋತೇನಾದಿತ್ಯಾಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ದಿವಿ ಸೋಮೋ ಅಧಿ ಶ್ರಿತಃ
ಭೂಮಿ ಸತ್ಯದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಆಕಾಶ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದಿತ್ಯರು ಧರ್ಮದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ, ಸೋಮನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಸೋಮೇನಾದಿತ್ಯಾ ಬಲಿನಃ ಸೋಮೇನ ಪೃಥಿವೀ ಮಹೀ । ಅಥೋ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಾಮೇಷಾಮುಪಸ್ಥೇ ಸೋಮ ಆಹಿತಃ
ಸೋಮದಿಂದ ಆದಿತ್ಯರು ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಸೋಮದಿಂದ ಭೂಮಿ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸೋಮನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವನು.
ಸೋಮಂ ಮನ್ಯತೇ ಪಪಿವಾನ್ ಯತ್ಸಂಪಿಂಷನ್ತ್ಯೋಷಧಿಮ್ । ಸೋಮಂ ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣೋ ವಿದುರ್ನ ತಸ್ಯಾಶ್ನಾತಿ ಪಾರ್ಥಿವಃ
ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಕುಡಿದವನು ಸೋಮವನ್ನು ಕುಡಿದೆನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಿಳಿದಿರುವ ಸೋಮವನ್ನು ಯಾರೂ ಭೂಮಿಯವರು ತಿನ್ನಲಾರರು.
ಯತ್ತ್ವಾ ಸೋಮ ಪ್ರಪಿಬನ್ತಿ ತತ ಆ ಪ್ಯಾಯಸೇ ಪುನಃ । ವಾಯುಃ ಸೋಮಸ್ಯ ರಕ್ಷಿತಾ ಸಮಾನಾಂ ಮಾಸ ಆಕೃತಿಃ
ಸೋಮನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕುಡಿಯುವಾಗ ನೀನು ಮತ್ತೆ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯೆ. ವಾಯು ಸೋಮನ ರಕ್ಷಕನು, ತಿಂಗಳುಗಳು ಅವನ ರೂಪ.
ಆಚ್ಛದ್ವಿಧಾನೈರ್ಗುಪಿತೋ ಬಾರ್ಹತೈಃ ಸೋಮ ರಕ್ಷಿತಃ । ಗ್ರಾವ್ಣಾಮಿಚ್ಛೃಣ್ವನ್ ತಿಷ್ಠಸಿ ನ ತೇ ಅಶ್ನಾತಿ ಪಾರ್ಥಿವಃ
ಆವರಣಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದ ಸೋಮನು ಬರ್ಹಿಷರಿಂದ ಕಾಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕಲ್ಲುಗಳ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತ ನಿಂತಿರುವೆ, ಭೂಮಿಯವರು ನಿನ್ನನ್ನು ತಿನ್ನಲಾರರು.
ಚಿತ್ತಿರಾ ಉಪಬರ್ಹಣಂ ಚಕ್ಷುರಾ ಅಭ್ಯಞ್ಜನಮ್ । ದ್ಯೌರ್ಭೂಮಿಃ ಕೋಶ ಆಸೀದ್ಯದಯಾತ್ಸೂರ್ಯಾ ಪತಿಮ್
ಅದ್ಭುತವಾದ ಹಾಸಿಗೆ, ಕಣ್ಣು ಹಚ್ಚುವ ತೈಲ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಹೊದಿಕೆಗಳಾಗಿ ಇದ್ದವು; ಸೂರ್ಯಾ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ.
ರೈಭ್ಯಾಸೀದನುದೇಯೀ ನಾರಾಶಂಸೀ ನ್ಯೋಚನೀ । ಸೂರ್ಯಾಯಾ ಭದ್ರಮಿದ್ವಾಸೋ ಗಾಥಯೈತಿ ಪರಿಷ್ಕೃತಾ
ರೈಭ್ಯನು ಸೇವಕನಾಗಿ, ನಾರಾಶಂಸಿಯು ಆಸನವನ್ನು ಹಾಸಿದವಳಾಗಿ ಇದ್ದಳು; ಹಾಡಿನಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಸೂರ್ಯೆಯ ಶುಭವಸ್ತ್ರ ಹೊರಟಿತು.
ಸ್ತೋಮಾ ಆಸನ್ ಪ್ರತಿಧಯಃ ಕುರೀರಂ ಛನ್ದ ಓಪಶಃ । ಸೂರ್ಯಾಯಾ ಅಶ್ವಿನಾ ವರಾಗ್ನಿರಾಸೀತ್ಪುರೋಗವಃ
ಹಾಡುಗಳು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಾಗಿ, ಕುರೀರಾ ಮಂಟಪವಾಗಿ, ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಮುಸುಕುಗಳಾಗಿ ಇದ್ದವು; ಸೂರ್ಯೆಗೆ ಅಶ್ವಿನಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಅಗ್ನಿ ಮುಂಚಾಳಿಯಾಗಿದ್ದನು.
ಸೋಮೋ ವಧೂಯುರಭವದಶ್ವಿನಾಸ್ತಾಮುಭಾ ವರಾ । ಸೂರ್ಯಾಂ ಯತ್ಪತ್ಯೇ ಶಂಸನ್ತೀಂ ಮನಸಾ ಸವಿತಾದದಾತ್
ಸೋಮನು ವರನಾಗಿ ಬಂದನು, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು ಇಬ್ಬರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಸೂರ್ಯೆಯನ್ನು ಪತಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವಾಗ ಸವಿತಾ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದನು.
ಮನೋ ಅಸ್ಯಾ ಅನ ಆಸೀದ್ದ್ಯೌರಾಸೀದುತ ಚ್ಛದಿಃ । ಶುಕ್ರಾವನಡ್ವಾಹಾವಾಸ್ತಾಂ ಯದಯಾತ್ಸೂರ್ಯಾ ಪತಿಮ್
ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ರಥದ ಅಕ್ಷವಾಗಿ, ಆಕಾಶ ಹೊದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು; ಎರಡು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎತ್ತುಗಳು ಸೂರ್ಯೆ ಪತಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಅವಳನ್ನು ಎಳೆದವು.
{೧} ಋಕ್ಸಾಮಾಭ್ಯಾಮಭಿಹಿತೌ ಗಾವೌ ತೇ ಸಾಮನಾವೈತಾಮ್ । ಶ್ರೋತ್ರೇ ತೇ ಚಕ್ರೇ ಆಸ್ತಾಂ ದಿವಿ ಪನ್ಥಾಶ್ಚರಾಚರಃ
ಋಕ್ ಮತ್ತು ಸಾಮದಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಎರಡು ಹಸುಗಳು ನಿನ್ನ ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಬಂದವು; ನಿನ್ನ ಕಿವಿಗಳು ಚಕ್ರಗಳಾಗಿ, ಆಕಾಶದ ಮಾರ್ಗ ಚಲಿಸುವುದೂ ನಿಲ್ಲುವುದೂ ಆಗಿತ್ತು.