ಯಸ್ಮೈ ತ್ವಾ ಯಜ್ಞವರ್ಧನ ಮಣೇ ಪ್ರತ್ಯಮುಚಂ ಶಿವಮ್ । ತಂ ತ್ವಂ ಶತದಕ್ಷಿಣ ಮಣೇ ಶ್ರೈಷ್ಠ್ಯಾಯ ಜಿನ್ವತಾತ್
ಯಜ್ಞವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮಣಿಯೇ, ನೀನು ಯಾರಿಗೆ ಶುಭವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಯೋ, ಆ ಶತದಕ್ಷಿಣೆಯ ಮಣಿಯೇ, ಅವನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ದೊರಕಲಿ.
ಏತಮಿಧ್ಮಂ ಸಮಾಹಿತಂ ಜುಷಣೋ ಅಗ್ನೇ ಪ್ರತಿ ಹರ್ಯ ಹೋಮೈಃ । ತಸ್ಮಿನ್ ವಿಧೇಮ ಸುಮತಿಂ ಸ್ವಸ್ತಿ ಪ್ರಜಾಂ ಚಕ್ಷುಃ ಪಶೂನ್ತ್ಸಮಿದ್ಧೇ ಜಾತವೇದಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ
ಅಗ್ನಿಯೇ, ಈ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಇಂಧನವನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಜಾತವೇದಸನಾದ ನೀನು ಹೋಮದಿಂದ ಉರಿಯುವಾಗ, ಆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಶುಭ, ಸಂತಾನ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳು ದೊರಕಲಿ.
10.7 ಕಸ್ಮಿನ್ನ್ ಅಙ್ಗೇ ತಪೋ ಅಸ್ಯಾಧಿ ತಿಷ್ಠತಿ ಕಸ್ಮಿನ್ನ್ ಅಙ್ಗ ಋತಮಸ್ಯಾಧ್ಯಾಹಿತಮ್ । ಕ್ವ ವ್ರತಂ ಕ್ವ ಶ್ರದ್ಧಾಸ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ ಕಸ್ಮಿನ್ನ್ ಅಙ್ಗೇ ಸತ್ಯಮಸ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್
ಅವನ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ನೆಲಸಿದೆ? ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ? ವ್ರತವು ಎಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದೆ, ಭಕ್ತಿಯು ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ, ಅವನ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯತೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ?
ಕಸ್ಮಾದಙ್ಗಾದ್ದೀಪ್ಯತೇ ಅಗ್ನಿರಸ್ಯ ಕಸ್ಮಾದಙ್ಗಾತ್ಪವತೇ ಮಾತರಿಶ್ವ । ಕಸ್ಮಾದಙ್ಗಾದ್ವಿ ಮಿಮೀತೇಽಧಿ ಚನ್ದ್ರಮಾ ಮಹ ಸ್ಕಮ್ಭಸ್ಯ ಮಿಮಾನೋ ಅಙ್ಗಮ್
ಅವನ ಯಾವ ಭಾಗದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಭಾಗದಿಂದ ವಾಯು ಹಾಯುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಭಾಗದಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಅಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಮಹಾ ಅಂಗವನ್ನು ಅಳೆಯುವಂತೆ?
ಕಸ್ಮಿನ್ನ್ ಅಙ್ಗೇ ತಿಷ್ಠತಿ ಭೂಮಿರಸ್ಯ ಕಸ್ಮಿನ್ನ್ ಅಙ್ಗೇ ತಿಷ್ಠತ್ಯನ್ತರಿಕ್ಷಮ್ । ಕಸ್ಮಿನ್ನ್ ಅಙ್ಗೇ ತಿಷ್ಠತ್ಯಾಹಿತಾ ದ್ಯೌಃ ಕಸ್ಮಿನ್ನ್ ಅಙ್ಗೇ ತಿಷ್ಠತ್ಯುತ್ತರಂ ದಿವಃ
ಅವನ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ನೆಲಸಿದೆ? ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಿದ್ಯುತ್ ನಿಂತಿದೆ? ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ? ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಕಾಶ ನೆಲಸಿದೆ?
ಕ್ವ ಪ್ರೇಪ್ಸನ್ ದೀಪ್ಯತ ಊರ್ಧ್ವೋ ಅಗ್ನಿಃ ಕ್ವ ಪ್ರೇಪ್ಸನ್ ಪವತೇ ಮಾತರಿಶ್ವಾ । ಯತ್ರ ಪ್ರೇಪ್ಸನ್ತೀರಭಿಯನ್ತ್ಯಾವೃತಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಾವ ಕಡೆಗೆ ಹಾರಲು ಅಗ್ನಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಕಡೆಗೆ ಹಾರಲು ವಾಯು ಹರಿಯುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಕಡೆಗೆ ನದಿಗಳು ಸೇರಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ? ಆ ಸ್ಕಂಭನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು—ಯಾರು ಆ ದೇವರು?
ಕ್ವಾರ್ಧಮಾಸಾಃ ಕ್ವ ಯನ್ತಿ ಮಾಸಾಃ ಸಂವತ್ಸರೇಣ ಸಹ ಸಂವಿದಾನಾಃ । ಯತ್ರ ಯನ್ತ್ಯೃತವೋ ಯತ್ರಾರ್ತವಾಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳುಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ತಿಂಗಳುಗಳು ವರ್ಷವೊಂದರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ? ಋತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅವಧಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ? ಆ ಸ್ಕಂಭನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು—ಯಾರು ಆ ದೇವರು?
ಕ್ವ ಪ್ರೇಪ್ಸನ್ತೀ ಯುವತೀ ವಿರೂಪೇ ಅಹೋರಾತ್ರೇ ದ್ರವತಃ ಸಂವಿದಾನೇ । ಯತ್ರ ಪ್ರೇಪ್ಸನ್ತೀರಭಿಯನ್ತ್ಯಾಪಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯುವತಿಯಂತೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಒಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತವೆ? ಹರಿಯುವ ನೀರುಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ? ಆ ಸ್ಕಂಭನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು—ಯಾರು ಆ ದೇವರು?
ಯಸ್ಮಿನ್ತ್ಸ್ತಬ್ಧ್ವಾ ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ಲೋಕಾನ್ತ್ಸರ್ವಾಮಧಾರಯತ್। ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಾರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಆ ಸ್ಕಂಭನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು—ಯಾರು ಆ ದೇವರು?
ಯತ್ಪರಮಮವಮಂ ಯಚ್ಚ ಮಧ್ಯಮಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಸಸೃಜೇ ವಿಶ್ವರೂಪಮ್ । ಕಿಯತಾ ಸ್ಕಮ್ಭಃ ಪ್ರ ವಿವೇಶ ತತ್ರ ಯನ್ ನ ಪ್ರಾವಿಶತ್ಕಿಯತ್ತದ್ಬಭೂವ
ಪ್ರಜಾಪತಿ ಉನ್ನತ, ಅಧಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮವಾದ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಆ ಎಲ್ಲದೊಳಗೆ ಸ್ಕಂಭನು ಎಷ್ಟು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು? ಹೊರಗೆ ಉಳಿದದ್ದು ಎಷ್ಟು?
ಕಿಯತಾ ಸ್ಕಮ್ಭಃ ಪ್ರ ವಿವೇಶ ಭೂತಂ ಕಿಯದ್ಭವಿಷ್ಯದನ್ವಾಶಯೇಽಸ್ಯ । ಏಕಂ ಯದಙ್ಗಮಕೃಣೋತ್ಸಹಸ್ರಧಾ ಕಿಯತಾ ಸ್ಕಮ್ಭಃ ಪ್ರ ವಿವೇಶ ತತ್ರ
ಸ್ಕಂಭನು ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು? ಅವನು ಒಂದು ಅಂಗವನ್ನು ಸಾವಿರ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂಭನು ಎಷ್ಟು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು?
ಯತ್ರ ಲೋಕಾಮ್ಶ್ಚ ಕೋಶಾಂಶ್ಚಾಪೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಜನಾ ವಿದುಃ । ಅಸಚ್ಚ ಯತ್ರ ಸಚ್ಚಾನ್ತ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಲೋಕಗಳನ್ನು, ಆವರಣಗಳನ್ನು, ನೀರನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅನಸ್ತಿತ್ವವು ಎಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು—ಯಾರು ಆ ದೇವರು?
{೨೨} ಯತ್ರ ತಪಃ ಪರಾಕ್ರಮ್ಯ ವ್ರತಂ ಧಾರಯತ್ಯುತ್ತರಮ್ । ಋತಂ ಚ ಯತ್ರ ಶ್ರದ್ಧಾ ಚಾಪೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಹಿತಾಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ತಲುಪಿ ವ್ರತವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ; ಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ, ಭಕ್ತಿ, ನೀರುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೆಲಸಿವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು—ಯಾರು ಆ ದೇವರು?
ಯಸ್ಮಿನ್ ಭೂಮಿರನ್ತರಿಕ್ಷಂ ದ್ಯೌರ್ಯಸ್ಮಿನ್ನ್ ಅಧ್ಯಾಹಿತಾ । ಯತ್ರಾಗ್ನಿಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಸೂರ್ಯೋ ವಾತಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯಾರ್ಪಿತಾಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಾರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ, ಆಕಾಶ, ದ್ಯೌಸ್ಸು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು—ಯಾರು ಆ ದೇವರು?
ಯಸ್ಯ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ದೇವಾ ಅಙ್ಗೇ ಸರ್ವೇ ಸಮಾಹಿತಾಃ । ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಾರ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು—ಯಾರು ಆ ದೇವರು?
ಯತ್ರ ಋಷಯಃ ಪ್ರಥಮಜಾ ಋಚಃ ಸಾಮ ಯಜುರ್ಮಹೀ । ಏಕರ್ಷಿರ್ಯಸ್ಮಿನ್ನ್ ಆರ್ಪಿತಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಜನ್ಮದ ಋಷಿಗಳು, ಋಕ್, ಸಾಮ, ಯಜುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಭೂಮಿ ನೆಲಸಿವೆ; ಒಬ್ಬ ಋಷಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು—ಯಾರು ಆ ದೇವರು?
ಯತ್ರಾಮೃತಂ ಚ ಮೃತ್ಯುಶ್ಚ ಪುರುಷೇಽಧಿ ಸಮಾಹಿತೇ । ಸಮುದ್ರೋ ಯಸ್ಯ ನಾಡ್ಯಃ ಪುರುಷೇಽಧಿ ಸಮಾಹಿತಾಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಾವ ಪುರುಷನೊಳಗೆ ಅಮೃತವೂ, ಮರಣವೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಅವನ ನಾಡಿಗಳು ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಹರಡಿವೆ—ಆ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿದೆ. ಆ ಸ್ಕಂಭನು ಯಾವ ದೇವರು ಎಂದು ಹೇಳು.
ಯಸ್ಯ ಚತಸ್ರಃ ಪ್ರದಿಶೋ ನಾಡ್ಯಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಪ್ರಥಮಾಃ । ಯಜ್ಞೋ ಯತ್ರ ಪರಾಕ್ರಾನ್ತಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಾರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮೊದಲ ನಾಡಿಗಳಂತೆ ನಿಂತಿವೆ, ಯಜ್ಞವೂ ಅಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನು ಯಾವ ದೇವರು ಎಂದು ಹೇಳು.
ಯೇ ಪುರುಷೇ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿದುಸ್ತೇ ವಿದುಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಮ್ । ಯೋ ವೇದ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಂ ಯಶ್ಚ ವೇದ ಪ್ರಜಾಪತಿಮ್ । ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಿದುಸ್ತೇ ಸ್ಕಮ್ಭಮನುಸಂವಿದುಃ
ಯಾರು ಪುರುಷನೊಳಗಿನ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು, ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ, ಹಿರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅರಿತವರು ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿತವರು.
ಯಸ್ಯ ಶಿರೋ ವೈಶ್ವಾನರಶ್ಚಕ್ಷುರಙ್ಗಿರಸೋಽಭವನ್ । ಅಙ್ಗಾನಿ ಯಸ್ಯ ಯಾತವಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಾರ ತಲೆ ವೈಶ್ವಾನರನಾಯಿತು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಂಗಿರಸರಾದವು, ಅಂಗಗಳು ಯಾತವರಾದವು—ಆ ಸ್ಕಂಭನು ಯಾವ ದೇವರು ಎಂದು ಹೇಳು.
ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಖಮಾಹುರ್ಜಿಹ್ವಾಂ ಮಧುಕಶಾಮುತ । ವಿರಾಜಮೂಧೋ ಯಸ್ಯಾಹುಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಾರ ಬಾಯಿಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ನಾಲಿಗೆ ಮಧುರವಾದುದು, ಬುದ್ಧಿ ವಿರಾಜ್ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನು ಯಾವ ದೇವರು ಎಂದು ಹೇಳು.
ಯಸ್ಮಾದೃಚೋ ಅಪಾತಕ್ಷನ್ ಯಜುರ್ಯಸ್ಮಾದಪಾಕಷನ್ । ಸಾಮಾನಿ ಯಸ್ಯ ಲೋಮಾನ್ಯಥರ್ವಾಙ್ಗಿರಸೋ ಮುಖಂ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಾರಿಂದ ಋಕ್ಸೂಕ್ತಗಳು ಹೊರಬಂದವು, ಯಾರಿಂದ ಯಜುಸ್ಸುಗಳು ಹೊರಬಂದವು, ಯಾರು ಸಾಮಗಾನಗಳಂತೆ ಕೂದಲುಗಳಾದವರು, ಅವರ ಬಾಯಿ ಅಥರ್ವಣ್ ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸರು—ಆ ಸ್ಕಂಭನು ಯಾವ ದೇವರು ಎಂದು ಹೇಳು.
{೨೩} ಅಸಚ್ಶಾಖಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠನ್ತೀಂ ಪರಮಮಿವ ಜನಾ ವಿದುಃ । ಉತೋ ಸನ್ಮನ್ಯನ್ತೇಽವರೇ ಯೇ ತೇ ಶಾಖಾಮುಪಾಸತೇ
ಜನರು ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಅತ್ಯುನ್ನತವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು, ಅದು ಸತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಆ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯತ್ರಾದಿತ್ಯಾಶ್ಚ ರುದ್ರಾಶ್ಚ ವಸವಶ್ಚ ಸಮಾಹಿತಾಃ । ಭೂತಂ ಚ ಯತ್ರ ಭವ್ಯಂ ಚ ಸರ್ವೇ ಲೋಕಾಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ ಸ್ಕಮ್ಭಂ ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕತಮಃ ಸ್ವಿದೇವ ಸಃ
ಯಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯರು, ರುದ್ರರು, ವಸುಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಭೂತವೂ ಭವ್ಯವೂ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನು ಯಾವ ದೇವರು ಎಂದು ಹೇಳು.
ಯಸ್ಯ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ದೇವಾ ನಿಧಿಂ ರಕ್ಷನ್ತಿ ಸರ್ವದಾ । ನಿಧಿಂ ತಮದ್ಯ ಕೋ ವೇದ ಯಂ ದೇವಾ ಅಭಿರಕ್ಷಥ
ಯಾವನ ಧನವನ್ನು ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ಸದಾ ಕಾಯುತ್ತಿವೆ—ಈ ದಿನ ಆ ಧನವನ್ನು ಯಾರು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ, ದೇವತೆಗಳು ಯಾವ ಧನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀರಿ?
ಯತ್ರ ದೇವಾ ಬ್ರಹ್ಮವಿದೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಯೇಷ್ಠಮುಪಾಸತೇ । ಯೋ ವೈ ತಾನ್ ವಿದ್ಯಾತ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಸ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವೇದಿತಾ ಸ್ಯಾತ್
ಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತ ದೇವತೆಗಳು ಹಿರಿಯ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ—ಯಾರು ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅರಿತಾರೆ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವರು.
ಬೃಹನ್ತೋ ನಾಮ ತೇ ದೇವಾ ಯೇಽಸತಃ ಪರಿ ಜಜ್ಞಿರೇ । ಏಕಂ ತದಙ್ಗಂ ಸ್ಕಮ್ಭಸ್ಯಾಸದಾಹುಃ ಪರೋ ಜನಾಃ
ಬೃಹಂತರು ಎಂಬ ದೇವತೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದುದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು; ಜನರು ಸ್ಕಂಭನ ಒಂದು ಅಂಗವನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದುದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಯತ್ರ ಸ್ಕಮ್ಭಃ ಪ್ರಜನಯನ್ ಪುರಾಣಂ ವ್ಯವರ್ತಯತ್। ಏಕಂ ತದಙ್ಗಂ ಸ್ಕಮ್ಭಸ್ಯ ಪುರಾಣಮನುಸಂವಿದುಃ
ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂಭನು ಸಂತಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಪುರಾತನವನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದನು—ಜನರು ಸ್ಕಂಭನ ಒಂದು ಅಂಗವನ್ನು ಪುರಾತನವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಯಸ್ಯ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ದೇವಾ ಅಙ್ಗೇ ಗಾತ್ರಾ ವಿಭೇಜಿರೇ । ತಾನ್ ವೈ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ದೇವಾನ್ ಏಕೇ ಬ್ರಹಮವಿದೋ ವಿದುಃ
ಯಾವನ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು—ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತ ಕೆಲವರು ಆ ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಂ ಪರಮಮನತ್ಯುದ್ಯಂ ಜನಾ ವಿದುಃ । ಸ್ಕಮ್ಭಸ್ತದಗ್ರೇ ಪ್ರಾಸಿಞ್ಚದ್ಧಿರಣ್ಯಂ ಲೋಕೇ ಅನ್ತರಾ
ಜನರು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನನ್ನು ಅತ್ಯುನ್ನತ, ತಲುಪಲಾಗದವನೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಸ್ಕಂಭನು ಮೊದಲಿಗೆ ಆ ಹಿರಣ್ಯವನ್ನು ಲೋಕದೊಳಗೆ ಹರಡಿದನು.