ಏಷ ವಾ ಅತಿಥಿರ್ಯಚ್ಛ್ರೋತ್ರಿಯಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಪೂರ್ವೋ ನಾಶ್ನೀಯಾತ್
ಈ ಅತಿಥಿ ವೇದಜ್ಞನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಊಟ ಮಾಡಬಾರದು.
ಅಶಿತಾವತ್ಯತಿಥಾವಶ್ನೀಯಾದ್ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಸಾತ್ಮತ್ವಾಯ ಯಜ್ಞಸ್ಯಾವಿಚ್ಛೇದಾಯ ತದ್ವ್ರತಮ್
ಅತಿಥಿಯೂಟವಾದ ಮೇಲೆ ತಿನ್ನಬೇಕು; ಯಜ್ಞದ ಪವಿತ್ರತೆಗೆ, ಯಜ್ಞದ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಇದು ವ್ರತವಾಗಿದೆ.
ಏತದ್ವಾ ಉ ಸ್ವಾದೀಯೋ ಯದಧಿಗವಂ ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಮಾಂಸಂ ವಾ ತದೇವ ನಾಶ್ನೀಯಾತ್
ಯಾವುದು ಅತ್ಯಂತ ರುಚಿಕರವಾಗಿದೆಯೋ, ಅದು ಮೊಸರು, ಹಾಲು ಅಥವಾ ಮಾಂಸವಾಗಿರಬಹುದು, ಅದನ್ನು ತಿನ್ನಬಾರದು.
ಸ ಯ ಏವಂ ವಿದ್ವಾನ್ ಕ್ಷೀರಮುಪಸಿಚ್ಯೋಪಹರತಿ । ಯಾವದಗ್ನಿಷ್ಟೋಮೇನೇಷ್ಟ್ವಾ ಸುಸಮೃದ್ಧೇನಾವರುನ್ದ್ಧೇ ತಾವದೇನೇನಾವ ರುನ್ದ್ಧೇ
ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು, ಹಾಲನ್ನು ಸುರಿದು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಸ ಯ ಏವಂ ವಿದ್ವಾನ್ತ್ಸರ್ಪಿರುಪಸಿಚ್ಯೋಪಹರತಿ । ಯಾವದತಿರಾತ್ರೇಣೇಷ್ಟ್ವಾ ಸುಸಮೃದ್ಧೇನಾವರುನ್ದ್ಧೇ ತಾವದೇನೇನಾವ ರುನ್ದ್ಧೇ
ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು, ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸುರಿದು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅತಿರಾತ್ರ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಸ ಯ ಏವಂ ವಿದ್ವಾನ್ ಮಧೂಪಸಿಚ್ಯೋಪಹರತಿ । ಯಾವದ್ಸತ್ತ್ರಸದ್ಯೇನೇಷ್ಟ್ವಾ ಸುಸಮೃದ್ಧೇನಾವರುನ್ದ್ಧೇ ತಾವದೇನೇನಾವ ರುನ್ದ್ಧೇ
ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು, ಜೇನನ್ನು ಸುರಿದು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸತ್ರಸತ್ಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಸ ಯ ಏವಂ ವಿದ್ವಾನ್ ಮಾಂಸಮುಪಸಿಚ್ಯೋಪಹರತಿ । ಯಾವದ್ದ್ವಾದಶಾಹೇನೇಷ್ಟ್ವಾ ಸುಸಮೃದ್ಧೇನಾವರುನ್ದ್ಧೇ ತಾವದೇನೇನಾವ ರುನ್ದ್ಧೇ
ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು, ಮಾಂಸವನ್ನು ಸುರಿದು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದ್ವಾದಶಾಹ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಸ ಯ ಏವಂ ವಿದ್ವಾನ್ ಉದಕಮುಪಸಿಚ್ಯೋಪಹರತಿ । ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪ್ರಜನನಾಯ ಗಚ್ಛತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಪ್ರಿಯಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವಿದ್ವಾನ್ ಉಪಸಿಚ್ಯೋಪಹರತಿ
ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು, ನೀರನ್ನು ಸುರಿದು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಸಂತಾನ ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ದೊರಕಿಸುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಅರ್ಪಿಸಿದವರಿಗೆ ಈ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಾ ಉಷಾ ಹಿಙ್ಕೃಣೋತಿ ಸವಿತಾ ಪ್ರ ಸ್ತೌತಿ । ಬೃಹಸ್ಪತಿರೂರ್ಜಯೋದ್ಗಾಯತಿ ತ್ವಷ್ಟಾ ಪುಷ್ಟ್ಯಾ ಪ್ರತಿ ಹರತಿ ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾ ನಿಧನಮ್
ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಷಾ ಹಿಂಗ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಸವಿತೃನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ, ತ್ವಷ್ಟೃ ಪೋಷಣೆಗೆ ತರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಿಧನಂ ಭೂತ್ಯಾಃ ಪ್ರಜಾಯಾಃ ಪಶೂನಾಂ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ
ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದಿರುವರೋ, ಅವರಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವು ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ಸ್ಥಳವಾಗುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಾ ಉದ್ಯನ್ತ್ಸೂರ್ಯೋ ಹಿಙ್ಕೃಣೋತಿ ಸಂಗವಃ ಪ್ರ ಸ್ತೌತಿ । ಮಧ್ಯನ್ದಿನ ಉದ್ಗಾಯತ್ಯಪರಾಹ್ಣಃ ಪ್ರತಿ ಹರತ್ಯಸ್ತಂಯನ್ ನಿಧನಮ್ । ನಿಧನಂ ಭೂತ್ಯಾಃ ಪ್ರಜಾಯಾಃ ಪಶೂನಾಂ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ
ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯವಾಗುವಾಗ ಹಿಂಗ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಸಂಗವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅಪರಾಹ್ನ ತರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಸ್ತಮಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವು ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ಸ್ಥಳವಾಗುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಾ ಅಭ್ರೋ ಭವನ್ ಹಿಙ್ಕೃಣೋತಿ ಸ್ತನಯನ್ ಪ್ರ ಸ್ತೌತಿ । ವಿದ್ಯೋತಮಾನಃ ಪ್ರತಿ ಹರತಿ ವರ್ಷನ್ನ್ ಉದ್ಗಾಯತ್ಯುದ್ಗೃಹ್ಣನ್ ನಿಧನಮ್ । ನಿಧನಂ ಭೂತ್ಯಾಃ ಪ್ರಜಾಯಾಃ ಪಶೂನಾಂ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ
ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೋಡವು ಹಿಂಗ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಗುಡುಗು ಮಾಡುತ್ತಾ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ, ಮೆರುಗು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತದೆ, ಸುರಿದು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವು ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ಸ್ಥಳವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅತಿಥೀನ್ ಪ್ರತಿ ಪಶ್ಯತಿ ಹಿಙ್ಕೃಣೋತ್ಯಭಿ ವದತಿ ಪ್ರ ಸ್ತೌತ್ಯುದಕಂ ಯಾಚತ್ಯುದ್ಗಾಯತಿ । ಉಪ ಹರತಿ ಪ್ರತಿ ಹರತ್ಯುಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ನಿಧನಮ್ । ನಿಧನಂ ಭೂತ್ಯಾಃ ಪ್ರಜಾಯಾಃ ಪಶೂನಾಂ ಭವತಿ ಯ ಏವಂ ವೇದ
ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಹಿಂಗ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ, ನೀರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ, ಹಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ತರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಉಳಿದಿರುವುದೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವು ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ಸ್ಥಳವಾಗುತ್ತದೆ.
9.7 ಪ್ರಜಾಪತಿಶ್ಚ ಪರಮೇಷ್ಠೀ ಚ ಶೃಙ್ಗೇ ಇನ್ದ್ರಃ ಶಿರೋ ಅಗ್ನಿರ್ಲಲಾಟಂ ಯಮಃ ಕೃಕಾಟಮ್
ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮತ್ತು ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಶೃಂಗಗಳು, ಇಂದ್ರನು ತಲೆ, ಅಗ್ನಿ ನೆತ್ತಿ, ಯಮನು ಹಿಂಭಾಗ.
ಸೋಮೋ ರಾಜಾ ಮಸ್ತಿಷ್ಕೋ ದ್ಯೌರುತ್ತರಹನುಃ ಪೃಥಿವ್ಯಧರಹನುಃ
ಸೋಮರಾಜನು ಮೆದುಳು, ಆಕಾಶ ಮೇಲದವಡು, ಭೂಮಿ ಕೆಳದವಡು.
ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವಾ ಮರುತೋ ದನ್ತಾ ರೇವತೀರ್ಗ್ರೀವಾಃ ಕೃತ್ತಿಕಾ ಸ್ಕನ್ಧಾ ಘರ್ಮೋ ವಹಃ
ಮಿಂಚು ನಾಲಿಗೆ, ಮರುತ್ಗಳು ಹಲ್ಲು, ರೇವತೀ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕುತ್ತಿಗೆ, ಕೃತ್ತಿಕೆಗಳು ಭುಜಗಳು, ಬಿಸಿ ಬೆನ್ನು.
ವಿಶ್ವಂ ವಾಯುಃ ಸ್ವರ್ಗೋ ಲೋಕಃ ಕೃಷ್ಣದ್ರಂ ವಿಧರಣೀ ನಿವೇಷ್ಯಃ
ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಗಾಳಿ ದೇಹ, ಸ್ವರ್ಗ ಲೋಕ, ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕಿ ಆಧಾರ, ನೆಲೆ.
ಶ್ಯೇನಃ ಕ್ರೋಡೋಽನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಪಾಜಸ್ಯಂ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ಕಕುದ್ಬೃಹತೀಃ ಕೀಕಸಾಃ
ಶ್ಯೇನ ಹಂಪು, ಮಧ್ಯಭಾಗ ಪಿಂಡ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ, ಬೃಹತೀ ಮತ್ತು ಕೀಕಸಾ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಕಣಸು.
ದೇವಾನಾಂ ಪತ್ನೀಃ ಪೃಷ್ಟಯ ಉಪಸದಃ ಪರ್ಶವಃ
ದೇವತೆಗಳ ಪತ್ನಿಗಳು ಬೆನ್ನು, ಉಪಸದ್ಗಳು ಬದಿಗಳು, ಪಕ್ಕಲು.
ಮಿತ್ರಶ್ಚ ವರುಣಶ್ಚಾಂಸೌ ತ್ವಷ್ಟಾ ಚಾರ್ಯಮಾ ಚ ದೋಷಣೀ ಮಹಾದೇವೋ ಬಾಹೂ
ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರुणನು ಭುಜಗಳು, ತ್ವಷ್ಟೃ ಮತ್ತು ಅರ್ಯಮನು ಕೂಡ, ದೋಷಣಿಗಳು ಕೈಗಳು, ಮಹಾದೇವನು ಕೈಗಳು.
ಇನ್ದ್ರಾಣೀ ಭಸದ್ವಾಯುಃ ಪುಚ್ಛಂ ಪವಮಾನೋ ಬಾಲಾಃ
ಇಂದ್ರಾಣಿಯು ಬೂದಿ, ವಾಯುವು ಬೂಚಲು, ಪವಮಾನನು ಕಾಲುಮಕ್ಕಳು.
ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ಕ್ಷತ್ರಂ ಚ ಶ್ರೋಣೀ ಬಲಮೂರೂ
ಬ್ರಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರ ಬೊಟ್ಟೆ, ಶಕ್ತಿ ತುಂಡುಗಳು.
ಧಾತಾ ಚ ಸವಿತಾ ಚಾಷ್ಠೀವನ್ತೌ ಜಙ್ಘಾ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಅಪ್ಸರಸಃ ಕುಷ್ಠಿಕಾ ಅದಿತಿಃ ಶಫಾಃ
ಧಾತಾ ಮತ್ತು ಸವಿತಾ ಕಾಲುಗಳ ಕೆಳಭಾಗ, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ಕುಷ್ಟಿಕರು ಮತ್ತು ಅದಿತಿ ಹೋಳುಗಳು.
ಚೇತೋ ಹೃದಯಂ ಯಕೃನ್ ಮೇಧಾ ವ್ರತಂ ಪುರೀತತ್
ಚೇತನ ಹೃದಯ, ಯಕೃತ್ ಬುದ್ಧಿ, ವ್ರತವು ಮೊಟ್ಟೆ.
ಕ್ಷುತ್ಕುಕ್ಷಿರಿರಾ ವನಿಷ್ಠುಃ ಪರ್ವತಾಃ ಪ್ಲಾಶಯಃ
ಹಸಿವು ಹೊಟ್ಟೆ, ಇರಾ ಅಂತರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಪಕ್ಕಲು.
ಕ್ರೋಧೋ ವೃಕ್ಕೌ ಮನ್ಯುರಾಣ್ಡೌ ಪ್ರಜಾ ಶೇಪಃ
ಕೋಪವು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳು, ಕ್ರೋಧವು ವೃಷಣಗಳು, ಸಂತಾನವು ಲಿಂಗ.
ನದೀ ಸೂತ್ರೀ ವರ್ಷಸ್ಯ ಪತಯ ಸ್ತನಾ ಸ್ತನಯಿತ್ನುರೂಧಃ
ನದಿಗಳು ನರಗಳು, ವರ್ಷಪತಿಯರು ಸ್ತನಗಳು, ಗುಡುಗು ಹಾಲುಮೂತು.
ವಿಶ್ವವ್ಯಚಾಶ್ಚರ್ಮೌಷಧಯೋ ಲೋಮಾನಿ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ರೂಪಮ್
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುವ ಚರ್ಮ, ಔಷಧಿಗಳು ಕೂದಲು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ರೂಪ.
ದೇವಜನಾ ಗುದಾ ಮನುಷ್ಯಾ ಆನ್ತ್ರಾಣ್ಯತ್ರಾ ಉದರಮ್
ದೇವತೆಗಳು ಗುದ, ಮಾನವರು ಅಂತರಗಳು, ಇಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆ.
ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಲೋಹಿತಮಿತರಜನಾ ಊಬಧ್ಯಮ್
ರಾಕ್ಷಸರೇ ರಕ್ತ, ಇತರ ಜೀವಿಗಳು ಕೊಬ್ಬು.