ಸಾಮಾನಿ ಯಸ್ಯ ಲೋಮಾನಿ ಯಜುರ್ಹೃದಯಮುಚ್ಯತೇ ಪರಿಸ್ತರಣಮಿದ್ಧವಿಃ
ಯಾರ ದೇಹದ ರೋಮಗಳು ಸಾಮಗಾನಗಳು, ಹೃದಯ ಯಜುರ್ವೇದ, ಹೊರಹಾಕುವ ಹೂವು ಅಗ್ನಿಯೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಯದ್ವಾ ಅತಿಥಿಪತಿರತಿಥೀನ್ ಪ್ರತಿಪಶ್ಯತಿ ದೇವಯಜನಂ ಪ್ರೇಕ್ಷತೇ
ಅಥವಾ ಆತಿಥ್ಯದ ಒಡೆಯನು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಯದಭಿವದತಿ ದೀಕ್ಷಾಮುಪೈತಿ ಯದುದಕಂ ಯಾಚತ್ಯಪಃ ಪ್ರ ಣಯತಿ
ಅವನು ಮಾತಾಡುವಾಗ, ದೀಕ್ಷೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ, ನೀರನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ ಅಥವಾ ನೀರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವಾಗ.
ಯಾ ಏವ ಯಜ್ಞ ಆಪಃ ಪ್ರಣೀಯನ್ತೇ ತಾ ಏವ ತಾಃ
ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವ ನೀರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆವೋ, ಅವುಗಳೇ ಆ ನೀರುಗಳು.
ಯತ್ತರ್ಪಣಮಾಹರನ್ತಿ ಯ ಏವಾಗ್ನೀಷೋಮೀಯಃ ಪಶುರ್ಬಧ್ಯತೇ ಸ ಏವ ಸಃ
ಯಾವ ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾರೋ, ಯಾವ ಅಗ್ನಿಷೋಮೀಯ ಪಶುವನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ಅದು.
ಯದಾವಸಥಾನ್ ಕಲ್ಪಯನ್ತಿ ಸದೋಹವಿರ್ಧಾನಾನ್ಯೇವ ತತ್ಕಲ್ಪಯನ್ತಿ
ಯಾವಾಗ ಅವರು ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆಗ ಅವರು ಹೋಮದ ಆಸನಗಳನ್ನೂ ಬಲಿಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯದುಪಸ್ತೃಣನ್ತಿ ಬರ್ಹಿರೇವ ತತ್
ಯಾವ ಹಸಿರು ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸುತ್ತಾರೆವೋ, ಅದೇ ಅದು.
ಯದುಪರಿಶಯನಮಾಹರನ್ತಿ ಸ್ವರ್ಗಮೇವ ತೇನ ಲೋಕಮವ ರುನ್ದ್ಧೇ
ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆಂದರೆ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯತ್ಕಶಿಪೂಪಬರ್ಹಣಮಾಹರನ್ತಿ ಪರಿಧಯ ಏವ ತೇ
ಯಾವ ಕುರ್ಚಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾರೋ, ಅವುಗಳೇ ಆ ಪರಿಧಿಗಳು.
ಯದಾಞ್ಜನಾಭ್ಯಞ್ಜನಮಾಹರನ್ತ್ಯಾಜ್ಯಮೇವ ತತ್
ಯಾವ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಲೇಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ತುಪ್ಪ.
ಯತ್ಪುರಾ ಪರಿವೇಷಾತ್ಸ್ವಾದಮಾಹರನ್ತಿ ಪುರೋಡಾಶಾವೇವ ತೌ
ಭೋಜನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ರುಚಿಗೆ ತರುತ್ತದೆಂಬುದೇ ಪುರೋಡಾಶ ಎಂಬ ಹವನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಯದಶನಕೃತಂ ಹ್ವಯನ್ತಿ ಹವಿಷ್ಕೃತಮೇವ ತದ್ಧ್ವಯನ್ತಿ
ಊಟಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಸಿದುದನ್ನು ಕರೆಯುವಾಗ, ಅದು ಹವನಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಸಿದುದನ್ನೇ ಕರೆಯುವುದು.
ಯೇ ವ್ರೀಹಯೋ ಯವಾ ನಿರುಪ್ಯನ್ತೇಽಂಶವ ಏವ ತೇ
ಅಳವಡಿಸುವ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಜೋಳವೇ ಹವನದ ಭಾಗಗಳು.
ಯಾನ್ಯುಲೂಖಲಮುಸಲಾನಿ ಗ್ರಾವಾಣ ಏವ ತೇ
ಉಲುಖಲ ಮತ್ತು ಮುಸಲಗಳು ಹವನದ ಕಲ್ಲುಗಳೇ ಆಗಿವೆ.
ಶೂರ್ಪಂ ಪವಿತ್ರಂ ತುಷಾ ಋಜೀಷಾಭಿಷವಣೀರಾಪಃ
ಚಳ್ಳಣಿಯೇ ಶುದ್ಧಿಕರಕ, ಹುರಳಿಯೇ ಕೆಂಡ, ಜಾಲಿಗಳು ನೀರಿನಂತೆ.
ಸ್ರುಗ್ದರ್ವಿರ್ನೇಕ್ಷಣಮಾಯವನಂ ದ್ರೋಣಕಲಶಾಃ ಕುಮ್ಭ್ಯೋ ವಾಯವ್ಯಾನಿ ಪಾತ್ರಾಣೀಯಮೇವ ಕೃಷ್ಣಾಜಿನಮ್
ಹವನದ ಚಮಚು, ಬಡಿಗೆಯು, ನೋಡಲು ಬಳಸುವ ಪಾತ್ರೆ, ಜಾಲಿ, ತಟ್ಟೆಗಳು, ಕುಂಭಗಳು, ಗಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಪ್ಪು ಕೃಷ್ಣಮೃಗ ಚರ್ಮದಂತೆ.
{೧೫} ಯಜಮಾನಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಏತದತಿಥಿಪತಿಃ ಕುರುತೇ ಯದಾಹಾರ್ಯಾಣಿ ಪ್ರೇಕ್ಷತ ಇದಂ ಭೂಯಾ೩ ಇದಾ೩ ಇತಿ
ಯಾವಾಗ ಆಹಾರವನ್ನು ನೋಡಿ 'ಇದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಗಲಿ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಆತಿಥೇಯನು ಯಜಮಾನನನ್ನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನೋ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಯದಾಹ ಭೂಯ ಉದ್ಧರೇತಿ ಪ್ರಾಣಮೇವ ತೇನ ವರ್ಷೀಯಾಂಸಂ ಕುರುತೇ
ಯಾವಾಗ 'ಇನ್ನಷ್ಟು ತಂದುಕೊಡು' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಆತನು ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಉಪ ಹರತಿ ಹವೀಂಷ್ಯಾ ಸಾದಯತಿ
ಹವನದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಂದು, ಅದನ್ನು ರುಚಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತೇಷಾಮಾಸನ್ನಾನಾಮತಿಥಿರಾತ್ಮನ್ ಜುಹೋತಿ
ಅಲ್ಲಿ ಇರುವವರ ಪೈಕಿ ಅತಿಥಿಯೇ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಹವನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ರುಚಾ ಹಸ್ತೇನ ಪ್ರಾಣೇ ಯೂಪೇ ಸ್ರುಕ್ಕಾರೇಣ ವಷಟ್ಕಾರೇಣ
ಚಮಚನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಪ್ರಾಣದೊಂದಿಗೆ, ಯೂಪದಲ್ಲಿ ಹವನದ ಸಾಧನದಿಂದ, 'ವಷಟ್' ಎಂಬ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಹವನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಏತೇ ವೈ ಪ್ರಿಯಾಶ್ಚಾಪ್ರಿಯಾಶ್ಚ ರ್ತ್ವಿಜಃ ಸ್ವರ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಗಮಯನ್ತಿ ಯದತಿಥಯಃ
ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಿಯರೂ, ಅಪ್ರಿಯರೂ ಆಗಿರುವ ಹೋಮಕರ್ತರು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಗ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.
ಸ ಯ ಏವಂ ವಿದ್ವಾನ್ ನ ದ್ವಿಷನ್ನ್ ಅಶ್ನೀಯಾನ್ ನ ದ್ವಿಷತೋಽನ್ನಮಶ್ನೀಯಾನ್ ನ ಮೀಮಾಂಸಿತಸ್ಯ ನ ಮೀಮಾಂಸಮಾನಸ್ಯ
ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ದ್ವೇಷದಿಂದ ಊಟ ಮಾಡಬಾರದು, ದ್ವೇಷಿಸುವವನ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನಬಾರದು, ಪರೀಕ್ಷಿಸದವನದು ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವವನದು ತಿನ್ನಬಾರದು.
ಸರ್ವೋ ವಾ ಏಷ ಜಗ್ಧಪಾಪ್ಮಾ ಯಸ್ಯಾನ್ನಮಶ್ನನ್ತಿ
ಯಾರ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಭೋಜನದ ಪಾಪವೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ಸರ್ವೋ ವಾ ಏಸೋಽಜಗ್ಧಪಾಪ್ಮಾ ಯಸ್ಯಾನ್ನಂ ನಾಶ್ನನ್ತಿ
ಯಾರ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಭೋಜನದ ಪಾಪವೇ ಇರದು.
ಸರ್ವದಾ ವಾ ಏಷ ಯುಕ್ತಗ್ರಾವಾರ್ದ್ರಪವಿತ್ರೋ ವಿತತಾಧ್ವರ ಆಹೃತಯಜ್ಞಕ್ರತುರ್ಯ ಉಪಹರತಿ
ಯಾವಾಗಲೂ ಹವನದ ಕಲ್ಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ತೇವಯುಕ್ತ ಶುದ್ಧಿಕರಕದಿಂದ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಯಜ್ಞದಿಂದ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದವನಿಗೆ ಹವನ ತರುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೋ ವಾ ಏತಸ್ಯ ಯಜ್ಞೋ ವಿತತೋ ಯ ಉಪಹರತಿ
ಹವನ ತರುವವನ ಯಜ್ಞವು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಲ್ಲಿಂದ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ.
ಪ್ರಜಾಪತೇರ್ವಾ ಏಷ ವಿಕ್ರಮಾನ್ ಅನುವಿಕ್ರಮತೇ ಯ ಉಪಹರತಿ
ಹವನ ತರುವವನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಹತ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಯೋಽತಿಥೀನಾಂ ಸ ಆಹವನೀಯೋ ಯೋ ವೇಶ್ಮನಿ ಸ ಗಾರ್ಹಪತ್ಯೋ ಯಸ್ಮಿನ್ ಪಚನ್ತಿ ಸ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿಃ
ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಇರುವವನು ಆಹವನೀಯ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಮನೆಗೆ ಇರುವವನು ಗೃಹಪತ್ಯ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವವನು ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿಯಂತೆ.
{೧೬} ಇಷ್ಟಂ ಚ ವಾ ಏಷ ಪೂರ್ತಂ ಚ ಗೃಹಾಣಾಮಶ್ನಾತಿ ಯಃ ಪೂರ್ವೋಽತಿಥೇರಶ್ನಾತಿ
ಯಾರಾದರೂ ಅತಿಥಿ ಊಟ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ತಾನೇ ಊಟ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಹೋಮದ ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ, ದಾನ ಕಾರ್ಯದ ಫಲವನ್ನೂ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ.