ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು, ಮಾನವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ರತ್ನ, ಬಂಗಾರದ ಕೊಂಬುಗಳಿರುವ ಎತ್ತು, ನೂರರಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ರತ್ನವು ಎಲ್ಲ ದುರ್ಭಾಗ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿ, ಅಸುರರನ್ನು ಜಯಿಸಿತು. ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರ ದುರ್ಭಾಗ್ಯಗಳು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವ ಅವಘಡಗಳು, ಇವುಗಳ ನೂರನ್ನು ಈ ಶಕ್ತಿಯು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಯಿತು. ಆಗ್ನಿದೇವರು ನೀಡಿದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆ, ಕೀರ್ತಿ, ಉತ್ಸಾಹ, ಜೀವಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಲವು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದವು. ಅಗ್ನಿದೇವರು ಮೂರು ತ್ರಿಂಶತ್ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಡೆಯಿತು. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ, ಬಲ, ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಜೀವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿಸಲಿ ಎಂದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಾಗಿ, ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ, ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ, ನೂರು ಹುನಿಮೆಯ ಜೀವಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಪೌಷ್ಠಿಕತೆ, ಬಲ, ಉತ್ಸಾಹ, ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಜಯ, ಜನರ ಮೇಲೆ ಆಳ್ವಿಕೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೂರು ಹುನಿಮೆಯ ಆಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಮಂತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಋತುಗಳಿಗೆ, ಋತುಭಾಗಗಳಿಗೆ, ತಿಂಗಳಿಗೆ, ವರ್ಷಗಳಿಗೆ, ಪೋಷಕನಿಗೆ, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನಿಗೆ, ಐಶ್ವರ್ಯಶಾಲಿಗೆ, ಭೂತಾಧಿಪತಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಧೂಪದಂತಹ ಸುಗಂಧ ಗುಗ್ಗುಳವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು ರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಶಾಪವೂ ಅವನನ್ನು ತಲುಪದು. ಗುಗ್ಗುಳ, ಶಿಲಾಸಾರ, ಸಮುದ್ರಲವಣ ಇವುಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ, ರೋಗಗಳು ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳು ಓಡುವಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವನು ಎರಡೂ ತುದಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದವನಂತೆ ಸುರಕ್ಷಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ದೇವಪ್ರತಾಪಿ ಕುಷ್ಟಹೌದು ಎಂಬ ಔಷಧಿ ಬರುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಡೆಯಿತು; ಇದು ಎಲ್ಲ ಜ್ವರಗಳನ್ನೂ, ಮಾಟಗಾರುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಿ ಎಂದು. ಈ ಕುಷ್ಟದ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳು—ನದೀಜ, ನದೀಪ್ರಿಯ, ನದೀಪುರುಷ. ಈ ಕುಷ್ಟವನ್ನು ಸಂಜೆ, ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನವೂ ಯಾರು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಔಷಧಿ. ಇದರ ತಾಯಿ "ಜೀವಂತಿಕೆ", ತಂದೆ "ಜೀವಂತರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮೃಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದಂತೆ. ಈ ಕುಷ್ಟವನ್ನು ದಿನದ ಮೂರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಔಷಧಿ. ಈ ಕುಷ್ಟವು ಮೂರು ಬಾರಿ ಶಂಭುಗಳಿಂದ, ಆಂಗಿರಸರಿಂದ, ಆದಿತ್ಯರಿಂದ, ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಸೋಮದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವೌಷಧಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಅಶ್ವತ್ಥವೃಕ್ಷ, ದೈವಿಕ ನಿವಾಸ, ಮೂರನೇ, ಅಪಾರ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅಮೃತಾಸನ, ಅಂದಿನಿಂದಲೇ ಕುಷ್ಟ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಬಂಗಾರದ ಹಡಗು, ಬಂಗಾರದ ಬಂಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅಮೃತಾಸನ, ಅಂದಿನಿಂದಲೇ ಕುಷ್ಟ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಹಡಗಿನ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲೂ, ಹಿಮಾಲಯದ ತುದಿಯಲ್ಲೂ ಅಮೃತಾಸನ ಇದೆ, ಅಂದಿನಿಂದಲೇ ಕುಷ್ಟ ಹುಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಕುಷ್ಟವನ್ನು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ವಸು, ಯಾರು ಬಳಸಿದ್ದಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಇದು ವಿಶ್ವೌಷಧಿ. ಮೂಡಿನ ನೋವು, ತೃತೀಯ, ಸದಂದಿರ, ಹಾಯನ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಜ್ವರವನ್ನು, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹರಡುವ, ಕೆಳಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಜ್ವರವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಯಿತು. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಕೊರತೆ, ಸರಸ್ವತಿಯು ಕೋಪದಿಂದ ತಲುಪಿದರೆ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಅದನ್ನು ತುಂಬಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಡೆಯಿತು. ಜಲಗಳು, ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಾರದು; ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ನೀನು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಹರಿದುಬಿಡು, ನಾನು ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಗೆ, ದೀಕ್ಷೆಗೆ, ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಾರದು; ನಮ್ಮ ಆಯುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಶುಭವಾಗಲಿ, ನಮ್ಮ ತಾಯಂದಿರಿಗೂ ಶುಭವಾಗಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಿತು. ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು ಬೆಳಕನ್ನು ತಂದು, ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದರು; ಅವರು ನಮಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇಲೆ, ಸದ್ಭಾವನೆ ಬಯಸಿದ ಋಷಿಗಳು, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಮೊದಲಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು. ಅದರಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಬಲ, ಉತ್ಸಾಹ ಉದಯವಾಯಿತು; ದೇವತೆಗಳು ಅವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಹೋತ್ರು, ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಯಜ್ಞ, ಬ್ರಹ್ಮಣಿಂದೇ ಮಂತ್ರಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಧ್ವರ್ಯು ಬ್ರಹ್ಮಣಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಹೋಮದ್ರವ್ಯವು ಬ್ರಹ್ಮಣಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಗಿದೆ. ತುಪ್ಪ ತುಂಬಿದ ಸಮಿಧಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನೇ; ವೇದಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಸಾರವೂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ; ಹೋಮದ್ರವ್ಯ ತಯಾರಿಸುವ ಪುರೋಹಿತರೂ ಬ್ರಹ್ಮನೇ. ಪಾಪವಿಮೋಚಕನಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ. ಪಾಪವಿಮೋಚಕ, ನನ್ನ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ; ಉತ್ತಮ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಂಧಿತನಾದವನಿಗೆ. ಇಂದ್ರನೇ, ಈ ಹೋಮದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಯಜಮಾನನ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಪಾಪವಿಮೋಚಕ, ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೊದಲನೆಯವನು, ನೀರುಗಳ ಸಂತಾನ, ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು; ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ, ಬಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ. ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳು ದೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೋಗುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಗ್ನಿ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ; ಅಗ್ನಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಸ್ವಾಹಾ. ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವಾಯು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ; ವಾಯು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಸ್ವಾಹಾ. ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ; ಸೂರ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಸ್ವಾಹಾ. ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ; ಚಂದ್ರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಸ್ವಾಹಾ. ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸೋಮ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ; ಸೋಮ ಪೌಷ್ಠಿಕತೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಸ್ವಾಹಾ. ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ; ಇಂದ್ರ ಬಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಸ್ವಾಹಾ. ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಲಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ; ಅಮೃತತ್ವ ನನ್ನೊಂದಿಗಿರಲಿ ಎಂದು ಸ್ವಾಹಾ. ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬ್ರಹ್ಮ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ; ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಎಂದು ಸ್ವಾಹಾ. ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಪಾರಾಗುವಿಕೆ, ಋಷಿಗಳ ಔಷಧಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಮಲಹಾರ, ನೀರಿಗೆ ಶಾಂತಿ ತರಲಿ, ನಮಗೆ ನಿರ್ಭಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಯಾವ ಹಳದಿ ಕಾಯಿಲೆಯು, ಯಾವ ಅಂಗವಿಕಲತೆ, ಯಾವ ಹರಡುವ ರೋಗವೋ, ಆ ಮಲಹಾರವು ಅವೆಲ್ಲವನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ದೂರಮಾಡಲಿ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಶುಭಕರವಾದ, ಮಾನವನ ಜೀವವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಮಲಹಾರವು ನಮಗೆ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ರಥಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ನೈಪುಣ್ಯ, ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಿ. ಪ್ರಾಣನೇ, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಜೀವಂತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸು. ನಿರೃತಿಯೇ, ನಾಶದ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸು. ನೀನು ನದಿಯ ಗರ್ಭ, ಮಿಂಚಿನ ಹೂವು; ಗಾಳಿ ಪ್ರಾಣ, ಸೂರ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ, ಆಕಾಶದ ಮಳೆ ಪೌಷ್ಠಿಕತೆ. ದೈವಿಕ ಮಲಹಾರ, ಮೂರು ಶಿಖರಗಳಿರುವದು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಬೆಟ್ಟಗಳ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಔಷಧಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಮೀರಬಾರದು. ಈ ಮಲಹಾರವು ಮಧ್ಯದಿಂದ, ಪಕ್ಕಗಳಿಂದ, ಮೇಲಿನಿಂದ ರೋಗವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲಿ; ಎಲ್ಲ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಲಿ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ, ರಾಜ ವರುಣನಿಗೆ, ಮನುಷ್ಯನು ಸುಳ್ಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾವಿರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವರುಣನೇ, ಎಲ್ಲ ದುರ್ಭಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ನಮಗೆ ವಿಮೋಚನೆ ನೀಡು ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಯಿತು. ಇಂತೆಯೇ, ದೇವತೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹ, ಔಷಧಿಗಳ ಶಕ್ತಿ, ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಿಮೆ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಗಳ ಪವಿತ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಮಾನವನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ.