ವಿವಸ್ವಾನ್, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿಯೂ, ದಾನಿಯಾಗಿಯೂ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನಾಗಿಯೂ, ಸಮೃದ್ಧಿಯ ದಾತೆಯಾಗಿಯೂ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೀರರು, ಧನ-ಧಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿರಲಿ; ಆಸ್ತಿಯು ನನ್ನೊಡನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಿತು. ವಿವಸ್ವಾನ್ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಮೃತತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ; ಮರಣವು ದೂರವಾಗಲಿ, ಅಮೃತತ್ವವು ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರವಾಗದಿರಲಿ; ಈ ಜನರನ್ನು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಕಾಪಾಡಲಿ, ಅವರ ಪ್ರಾಣವಾಯು ಯಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಕೆಯಾಯಿತು. ಯಮನು, ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮುನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಪಿತೃಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ವಂಶಜರೇ, ಅವನನ್ನು ಹೋಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸಿ; ಆ ಯಮನು ನಮಗೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನದ ಪಥವನ್ನು ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಋಷಿಗಳೇ, ಭಯಪಡದೆ, ಪರಮ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಏರಿ ಹೋಗಿರಿ; ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡಿದವರಿಗಾಗಿ ಈ ಹೋಮವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ; ನಾವು ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿಯ ದಡವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಗ್ನಿ ಮಹಾ ದೀಪ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವೆ ಎದ್ದು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆಕಾಶದ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಹಾ ಮಹಿಷನು ನೀರಿನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳವನಾದ ಪಕ್ಷಿ ಹಾರುವಾಗ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಡುಕುವವರು ಅವನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ವರಣನ ಚಿನ್ನದ ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳ ದೂತನು, ಯಮನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿರುವ ವೇಗದ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂದ್ರನು ತಂದೆಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ನಮಗೆ ಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಿ; ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬೋಧನೆ ನೀಡು, ಸದಾ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನೇ, ನಾವು ಜೀವಂತ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ತಲುಪೋಣ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ದೇವರುಗಳು ನಿನಗಾಗಿ ಇಟ್ಟಿರುವ, ಪಾಕವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾದ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಅವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿರಲಿ, ಮಧುರವಾಗಿರಲಿ, ತುಪ್ಪದಿಂದ ತುಂಬಿರಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸಲಾಯಿತು. ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ಹರಡುವ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಎಳ್ಳಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾದವು, ಪೂರ್ಣ ಹೋಮವುಳ್ಳವು, ಅವು ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿರಲಿ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿರಲಿ; ರಾಜ ಯಮನು ಅವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಮರವೇ, ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇರಿಸಲಾದುದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸು; ಯಮನ ಆಸನದಂತೆ ಅವನು ಕುಳಿತು, ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸಲಾಯಿತು. ಜಾತವೇದಾ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಹಿಡಿದುಕೋ, ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸು ಬಲವಾಗಿರಲಿ; ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಹಿಸು, ಅವನಿಗೆ ಧರ್ಮಾತ್ಮರ ಲೋಕವನ್ನು ನೀಡು ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ನಿನ್ನ ಪೂರ್ವಜರು, ಹೋದವರು ಹಾಗೂ ಬರುವವರು, ಅವರಿಗಾಗಿ ನೂರಾರು ಹರಿವುಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಪ್ಪದ ಧಾರೆಯು ಹರಿಯಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಏರಿ ಹೋಗು, ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲಿ; ಮಧ್ಯಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಡು, ಹಿಂದಿರುಗಬೇಡ; ಪಿತೃಗಳ ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪು, ಮೊದಲನೇಯವನಾಗಿದ್ದವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು ಎಂದು ಆಶಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾತವೇದಾ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಪಿತೃಗಳ ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಗೆ ಏರಿ ಹೋಗು; ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಏರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹೋಮದ ಮೂಲಕ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯು, ಯಜಮಾನನನ್ನು ಧರ್ಮಾತ್ಮರ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ದೇವರುಗಳು, ಹೋಮದ ಮೂಲಕ ಅಮೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಹೋಮ, ಪಾಕ, ಸುರುಳಿ, ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ದೈವಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗು, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದವರು ತಲುಪುವ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪು ಎಂದು ಹಾರೈಸಲಾಯಿತು. ಅಂಗಿರಸೇ, ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೋಡು, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸು; ಈ ಮಾರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪು, ಅಡಿತ್ಯರು ಆನಂದಿಸುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪು; ಮೂರನೇ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಏರಿ ಹೋಗು. ಮೂರು ಭವ್ಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರು, ಆಕಾಶದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ; ಆ ಪರಮಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಮೃತತ್ವ ತುಂಬಿದೆ; ಅವು ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಬಲವನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ನದಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಹರಿಯಲಿ, ಗಾಳಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಲಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕೂಡಲಿ; ಈ ಯಜ್ಞವು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಲಿ; ಹರಿವ ಹೋಮದೊಂದಿಗೆ, ನಾನು ಶಬ್ದದ ಮೂಲಕ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾವು ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸೋಣ, ಅದನ್ನು ಹರಿಸೋಣ; ಈ ಯಜ್ಞವು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಲಿ; ಹರಿವ ಹೋಮದೊಂದಿಗೆ, ನಾನು ಶಬ್ದದ ಮೂಲಕ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ರೂಪದಿಂದ ರೂಪಕ್ಕೆ, ಯುಗದಿಂದ ಯುಗಕ್ಕೆ, ಅವು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಲಿ; ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿ; ಹರಿವ ಹೋಮದೊಂದಿಗೆ, ನಾನು ಶಬ್ದದ ಮೂಲಕ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಹರಿವ ನೀರುಗಳು, ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಹರಿವ ನೀರುಗಳು, ನೆಲದಲ್ಲಿ ತಣಿಯುವ ನೀರುಗಳು, ಮಳೆ ನೀರುಗಳು—all these waters bring auspiciousness and well-being. ಮರುಭೂಮಿಯಿಂದ, ಜಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ, ತೋಡಿದ ನೀರುಗಳಿಂದ, ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ ನೀರುಗಳಿಂದ—all these waters bring well-being. ಮೇಘವಿಲ್ಲದ, ಆಳವಾದ, ಆಕರ್ಷಿತ ನೀರುಗಳು, ವೈದ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದವು; ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಆಹ್ವಾನಿಸೋಣ. ನಾವು ದಿವ್ಯ ಜಲವನ್ನು, ಹರಿವ ನದಿಗಳನ್ನು, ಸಮ್ಮೇಳನದ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿದಿದ್ದೇವೆ; ಅವು ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳಾಗಲಿ. ಈ ಜಲಗಳು ಶುಭಕರ, ರೋಗ ನಿವಾರಕ; ತೃಪ್ತಿ ಬಂದಂತೆ, ಅವು ನಮಗೆ ಔಷಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿ. ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ, ಮಧ್ಯಾಕಾಶ, ಮರಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ, ಅವನು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ, ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಅಗ್ನಿಯ ಮಹಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಔಷಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಒಳಜಲದಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗಿ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಾ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ದೇವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಮಹಿಮೆ ದೈವಿಕವಾದುದು; ಅವನ ರೂಪ ಪಿತೃಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ; ಅವನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ನಮಗೆ ಸಂಪತ್ತು ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸಲಾಯಿತು. ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ, ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತರಿಗೆ, ಕಿವಿಗೊಟ್ಟವರಿಗೆ, ನಾನು ವಚನದ ಮೂಲಕ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತೇನೆ; ಭಯ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಇರಲಿ; ಅಗ್ನಿಯೇ, ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸು, ಅಪಾಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡು. ಅಥರ್ವನು ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಹೋಮ, ಅವನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ, ಅಗ್ನಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಹವ್ಯಾಸ—ಅದೇ ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ನಾನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅಗ್ನಿಯೇ, ಇದರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ನಾನು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ದೈವಿಕ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಶುಭವಾಗಿರಲಿ, ದಯಾಳುವಾಗಿರಲಿ, ಚಿಂತನೆಯ ತಾಯಿಯಾಗಿರಲಿ; ಅದು ನಮಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲಿ; ನಾನು ಬಯಸುವ ಪ್ರೇರಣೆಯು ನನ್ನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸಲಾಯಿತು. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು, ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು; ಅವನು ನಮಗೆ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ, ದಯಾಪಾಲನಾಗಿರಲಿ. ಅಂಗಿರಸ ವಂಶದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿ; ಅವನ ದೈವಿಕತೆಗಳು ದೇವರಾಗಿದ್ದವು; ನಯವಾದ ಇಚ್ಛೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸಲಾಯಿತು. ಇಂದ್ರನು ಚಲಿಸುವ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಭಕ್ತನಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಕೊಂಡಾಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾನೆ. ಪುರುಷನು ಸಾವಿರ ಕೈಗಳು, ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸಾವಿರ ಕಾಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟಿರುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ಹತ್ತು ಬೆರಳಷ್ಟು ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಅವನು ಆಕಾಶವನ್ನು ಏರಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾನೆ; ಈ ರೀತಿ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದ್ದಾನೆ, ಭೋಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭೋಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ. ಅವನ ಮಹಿಮೆಗಳು ಇಷ್ಟು ಇದ್ದರೂ, ಪುರುಷನು ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಹಾನ್; ಅವನ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವೇ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಉಳಿದ ಮೂರು ಭಾಗಗಳು ಅಮೃತತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲವೂ—ಹೊಂದಿರುವದು, ಆಗಿರುವದು, ಆಗಬೇಕಿರುವದು—ಪುರುಷನೇ; ಅವನು ಅಮೃತತ್ವದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಪುರುಷನನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ, ಎಷ್ಟು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಲಾಯಿತು? ಅವನ ಬಾಯಿ ಏನು, ಅವನ ಕೈಗಳು ಏನು, ಅವನ ತೊಡೆಯೂ ಕಾಲುಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕೈಗಳಿಂದ ರಾಜನ್ಯ, ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ವೈಶ್ಯ, ಕಾಲಿನಿಂದ ಶೂದ್ರ ಜನ್ಮ ಪಡೆದರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿ, ಶ್ರದ್ಧಾ, ಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಜಲ, ಅಗ್ನಿ, ಇಂದ್ರ, ಪುರುಷನ ಮಹಿಮೆ—all these are revered, and the journey from ಮರಣದಿಂದ ಅಮೃತತ್ವದತ್ತ, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಪಥವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪವಿತ್ರ ಕಥನವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.