ಅಥರ್ವವೇದದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶದವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜಸೂಯ, ವಾಜಪೇಯ, ಅಗ್ನಿಷ್ಠೋಮ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಯಜ್ಞಗಳು, ಅರ್ಕ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಕೂಡ, ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಬರ್ಹಿಸ್ಗಳಂತೆ, ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾದವುಗಳಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆ, ದೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿತ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು, ಕಳೆದುಹೋಗಿರುವ ಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ಅವಧಿಗಳು—all these are gathered in the remainder, the remnant. ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ವಷಟ್-ಹ್ವಾನ, ವ್ರತ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು, ದಕ್ಷಿಣ ಅರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯ ಕಾರ್ಯ—all these too are contained in the remainder. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಎರಡು ರಾತ್ರಿ, ತಕ್ಷಣ ನಡೆಯುವ, ಪುನಃ ಪುನಃ ನಡೆಯುವ, ಉಕ್ತ್ಯ ಯಜ್ಞಗಳು; ನೆಯ್ದ ಮತ್ತು ಇಡಲ್ಪಟ್ಟ ಯಜ್ಞಗಳು—ಯಜ್ಞದ ಅಣುಗಳು ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಾಲ್ಕು, ಐದು, ಆರು ರಾತ್ರಿಗಳ ಯಜ್ಞಗಳು, ಹದಿನಾರು ಮತ್ತು ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳ ಯಜ್ಞಗಳು—all are born from the remainder, those sacrifices established in immortality. ಪ್ರತಿಹಾರ, ಸಮಾಪ್ತಿ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಜೇತ ಯಜ್ಞಗಳು; ಸಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಅತಿರಾತ್ರ, ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳ ಯಜ್ಞ—all are in the remainder, and in me. ಸತ್ಯ, ವಿನಯ, ರಕ್ಷಣೆ, ಅರ್ಪಣೆ, ಅಮೃತತ್ವ, ಬಲ—ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳು ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಒಂಬತ್ತು ಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಸೂರ್ಯನು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಿನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ. ಅರ್ಪಣೆಗಳು, ಸಮಾನ, ಮತ್ತು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟ ಯಜ್ಞಗಳು—all are carried by the bearer, the remainder, the father of creation. ತಂದೆ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಉಳಿದ ಭಾಗ, ಉಸಿರು, ಮೊಮ್ಮಗ, ತಾತ—ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಭೂಮಿಯ ಎತ್ತಾಗಿ, ಜಯಿಸಲಾಗದವನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಕ್ರಮ, ಸತ್ಯ, ತಪಸ್ಸು, ಅಧಿಪತ್ಯ, ಪ್ರಯತ್ನ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ; ಹಳೆಯದು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದು, ಉಳಿದ ಭಾಗ, ಉತ್ಸಾಹ, ಭಾಗ್ಯ, ಬಲ—all these are contained in the remnant. ಪೂರ್ಣತೆ, ಪ್ರಕಾಶ, ಸಂಕಲ್ಪ, ಅಧಿಕಾರ, ಅಧಿಪತ್ಯ, ಆರು ಋತುಗಳು; ವರ್ಷ, ಉಳಿದ ಭಾಗ, ಇಡಾ, ಆಜ್ಞೆ, ಯಜ್ಞದ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಅರ್ಪಣೆ—all are in the remainder. ನಾಲ್ಕು ಪುರೋಹಿತರು, ಹೋಮದಾರ, ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಯಜ್ಞಗಳು, ಘೋಷಣೆಗಳು; ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಗಳು, ಪುರೋಹಿತ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಂಧನೆ, ಇಚ್ಛಿತ ಅರ್ಪಣೆ—all are gathered. ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳುಗಳು ಮತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳು, ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಋತುಗಳ ಅವಧಿಗಳು; ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಗುಂಜಿಸುವ ನೀರುಗಳು, ಗುಡುಗು, ಶ್ರವಣ, ಭೂಮಿ—all are contained. ಜಗದ ಕಲ್ಲು, ಮರಳು, ಶಿಲೆಗಳು, ಔಷಧಿ ಗಿಡಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಳು; ಮೋಡಗಳು, ಮೆಗ್ಗು, ಮಳೆ—all are gathered in the remnant. ಯಶಸ್ಸು, ಸಾಧನೆ, ಪೂರ್ಣತೆ, ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಮಹತ್ವ, ವೃದ್ಧಿ; ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧನೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಇಡಲ್ಪಟ್ಟದು, ನಿಕ್ಷಿಪ್ತವಾದದು, ಹಿತವಾದದು—all are contained. ಯಾವುದೇ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಉಸಿರಾಡುವದು, ಯಾವುದು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವದು—all are born from the remnant; ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವರು. ಋಗ್ವೇದದ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಸಾಮವೇದದ ಗಾಯನಗಳು, ಛಂದಸ್ಸುಗಳು, ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನ, ಯಜುಸ್ಸುಗಳೊಂದಿಗೆ—all are born from the remnant; gods abiding in heaven. ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟ, ದೃಷ್ಟಿ, ಶ್ರವಣ, ನಾಶವಾಗದ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವ—all are born from the remnant; gods in heaven. ಸಂತೋಷ, ಆನಂದ, ಸ್ತುತಿ, ಪರಮ ಆನಂದ, ಸುಖ—all are born from the remnant; gods in heaven. ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಮಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು—all are born from the remnant; gods in heaven. ಅಂತು, ಒಂದು ದಿನ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಇಚ್ಛೆಯ ಮನೆಯಿಂದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹೊರತರಲಾಯಿತು; ಆ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಯಾರು ಸಂತಾನರಾದರು? ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದರು? ಯಾರು ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದರು? ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ ಇದ್ದವು; ಅವು ಸಂತಾನ, ಅವು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದನು. ಹತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು, ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೇ; ಅವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವವರು, ಇವತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಬಹುದು. ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟ, ದೃಷ್ಟಿ, ಶ್ರವಣ, ನಾಶವಾಗದ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವ, ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಉಸಿರು, ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು—all brought forth intention. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಋತುಗಳು ಜನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ; ನಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ, ಅಶ್ವಿನಗಳು—ಅವರು ಯಾರನ್ನು ಹಿರಿಯ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಿದರು? ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ ಇದ್ದವು; ತಪಸ್ಸು ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಜನಿಸಿತು, ಅದನ್ನು ಅವರು ಹಿರಿಯ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಪೂರ್ವದ ಭೂಮಿ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ತಿಳಿದವು; ಅದನ್ನು ಯಾರು ಹೆಸರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಪುರಾತನ ವಿಷಯಗಳ ಜ್ಞಾನದಾರರಾಗಲಿ. ಇಂದ್ರ ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ? ಸೋಮ ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ? ಅಗ್ನಿ ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ? ತ್ವಷ್ಟ್ರು ಎಲ್ಲಿ ಬಂದನು? ಧಾತೃ ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ? ಇಂದ್ರದಿಂದ ಇಂದ್ರ, ಸೋಮದಿಂದ ಸೋಮ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅಗ್ನಿ; ತ್ವಷ್ಟ್ರು ತ್ವಷ್ಟ್ರುಗಳಿಂದ, ಧಾತೃ ಧಾತೃಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದರು. ಆ ಹತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ಲೋಕವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರರಿಗೆ ನೀಡಿದರು, ಈಗ ಯಾವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಅವನು ಕೂದಲು, ಎಲುಬು, ನರ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮಜ್ಜೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಕಾಲುಗಳಿರುವ ದೇಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಾಗ, ಯಾವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು? ಅವನು ಕೂದಲು, ನರ, ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು? ಅಂಗಗಳು, ಸಂಧಿಗಳು, ಮಜ್ಜೆ, ಮಾಂಸವನ್ನು ಯಾರು ತಂದರು? ಸಂಚಿಕ ದೇವತೆಗಳು, ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು; ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ತೊಡೆ, ಕಾಲುಗಳು, ಎಲುಬುಗಳು, ತಲೆ, ಕೈಗಳು, ಬಾಯಿ, ಬೆನ್ನು, ಪಂಜು, ತುದಿಗಳು—ಯಾರು ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು, ಹೋತರು? ತಲೆ, ಕೈಗಳು, ಬಾಯಿ, ನಾಲಿಗೆ, ಗಡ, ದವಡೆಗಳು—ಎಲ್ಲವನ್ನು ಚರ್ಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ಭೂಮಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಸಂಧಿಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಆ ದೇಹ, ದೊಡ್ಡ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಈಗ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ; ಯಾರು ಅದಕ್ಕೆ ವರ್ಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು? ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಅದನ್ನು ಹುಡುಕಿದರು; ವಧು, ಜ್ಞಾನವಂತಳಾಗಿ, ತಿಳಿದಳು. ಅವಳು, ಶಕ್ತಿಯ ಅಧಿಪತಿಯ ಪತ್ನಿ, ವರ್ಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ತ್ವಷ್ಟ್ರು ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ, ತ್ವಷ್ಟ್ರುವಿನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ನಂತರ ಬಂದವರು—ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ನಿದ್ರೆ, ಜಡತೆ, ಕ್ಷಯ, ದುಷ್ಟ—all these are deities' names; ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ತಲೆಬಾಲ, ಬೂದು—all entered the body. ಈ ರೀತಿ, ಉಳಿದ ಭಾಗದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದೆ; ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು, ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ—all are born from the divine remnant, and ಈ ಶಕ್ತಿಯೊಳಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ನೆಲೆಸಿದೆ.