યાન્ અસાવતિસરાંશ્ચકાર કૃણવચ્ચ યાન્ । ત્વં તાન્ ઇન્દ્ર વૃત્રહન્ પ્રતીચઃ પુનરા કૃધિ યથામું તૃણહાં જનમ્
હે ઇન્દ્ર, વૃત્રને હરાવનાર, જેમણે લોકો દૂર કરી દીધા છે અને જેમને દૂર કરશે, એ બધાને પાછા લાવો, જેમ તમે વિખેરાયેલા લોકોને ફરી એકઠા કરો છો.
યથેન્દ્ર ઉદ્વાચનં લબ્ધ્વા ચક્રે અધસ્પદમ્ । કૃણ્વેઽહમધરાન્ તથા અમૂઞ્છશ્વતીભ્યઃ સમાભ્યઃ
હે ઇન્દ્ર, જેમ તમે વાણી મેળવીને નીચું સ્થાન બનાવ્યું, તેમ હું પણ આ લોકોને હંમેશા રહેતા લોકોની નીચે રાખું છું.
અત્રૈનાન્ ઇન્દ્ર વૃત્રહન્ન્ ઉગ્રો મર્મણિ વિધ્ય । અત્રૈવૈનાન્ અભિ તિષ્ઠેન્દ્ર મેદ્યહં તવ । અનુ ત્વેન્દ્રા રભામહે સ્યામ સુમતૌ તવ
હે ઇન્દ્ર, વૃત્રને હરાવનાર, અહીં જ તેમને જોરથી તેમના નબળા સ્થળે ઘા કરો; અહીં જ તેમ પર ઊભા રહો, કેમ કે હું તમારો ભક્ત છું. હે ઇન્દ્ર, અમે તમને પકડીએ છીએ; તમારી કૃપા અમારી ઉપર રહે.
દિવે સ્વાહા
આકાશને સ્વાહા.
પૃથિવ્યૈ સ્વાહા
પૃથ્વીને સ્વાહા.
અન્તરિક્ષાય સ્વાહા
આકાશમધ્યને સ્વાહા.
અન્તરિક્ષાય સ્વાહા
આકાશમધ્યને સ્વાહા.
દિવે સ્વાહા
આકાશને સ્વાહા.
પૃથિવ્યૈ સ્વાહા
પૃથ્વીને સ્વાહા.
સૂર્યો મે ચક્ષુર્વાતઃ પ્રાણોઽન્તરિક્ષમાત્મા પૃથિવી શરીરમ્ । અસ્તૃતો નામાહમયમસ્મિ સ આત્માનં નિ દધે દ્યાવાપૃથિવીભ્યાં ગોપીથાય
સૂર્ય મારા નેત્ર છે, પવન મારા શ્વાસ છે, આકાશમધ્ય મારું સ્વરૂપ છે, પૃથ્વી મારું શરીર છે. મારું નામ અસ્તૃત છે; એ હું છું. તેણે પોતાને દ્યાવપૃથ્વી માટે રક્ષણરૂપે સ્થાપિત કર્યો છે.
ઉદાયુરુદ્બલમુત્કૃતમુત્કૃત્યામુન્ મનીષામુદિન્દ્રિયમ્ । આયુષ્કૃદાયુષ્પત્ની સ્વધાવન્તૌ ગોપા મે સ્તં ગોપાયતં મા । આત્મસદૌ મે સ્તં મા મા હિંસિષ્ટમ્
મારો જસ વધે, મારો બળ વધે, મારી બુદ્ધિ અને શક્તિ વધે; આયુષ્યદાતા અને તેની પત્ની, પોતાની શક્તિથી યુક્ત, મને રક્ષે. તમે બંને મારા સાથે રહો, મને દુઃખ ન આપો.
અશ્મવર્મ મેઽસિ યો મા પ્રાચ્યા દિશોઽઘાયુરભિદાસાત્। એતત્સ ઋચ્છાત્
પૂર્વ દિશાથી દુષ્કર્મી જે મને હાનિ પહોંચાડે છે, તેના સામે તું મારું પથ્થરનું કવચ છે; એ મને રક્ષે.
અશ્મવર્મ મેઽસિ યો મા દક્ષિણાયા દિશોઽઘાયુરભિદાસાત્। એતત્સ ઋચ્છાત્
દક્ષિણ દિશાથી દુષ્કર્મી જે મને હાનિ પહોંચાડે છે, તેના સામે તું મારું પથ્થરનું કવચ છે; એ મને રક્ષે.
અશ્મવર્મ મેઽસિ યો મા પ્રતીચ્યા દિશોઽઘાયુરભિદાસાત્। એતત્સ ઋચ્છાત્
પશ્ચિમ દિશાથી દુષ્કર્મી જે મને હાનિ પહોંચાડે છે, તેના સામે તું મારું પથ્થરનું કવચ છે; એ મને રક્ષે.
અશ્મવર્મ મેઽસિ યો મોદીચ્યા દિશોઽઘાયુરભિદાસાત્। એતત્સ ઋચ્છાત્
ઉત્તર દિશાથી દુષ્કર્મી જે મને હાનિ પહોંચાડે છે, તેના સામે તું મારું પથ્થરનું કવચ છે; એ મને રક્ષે.
અશ્મવર્મ મેઽસિ યો મા ધ્રુવાયા દિશોઽઘાયુરભિદાસાત્। એતત્સ ઋચ્છાત્
સ્થિર દિશાથી દુષ્કર્મી જે મને હાનિ પહોંચાડે છે, તેના સામે તું મારું પથ્થરનું કવચ છે; એ મને રક્ષે.
અશ્મવર્મ મેઽસિ યો મોર્ધ્વાયા દિશોઽઘાયુરભિદાસાત્। એતત્સ ઋચ્છાત્
ઉપરથી દુષ્કર્મી જે મને હાનિ પહોંચાડે છે, તેના સામે તું મારું પથ્થરનું કવચ છે; એ મને રક્ષે.
અશ્મવર્મ મેઽસિ યો મા દિશામન્તર્દેશેભ્યોઽઘાયુરભિદાસાત્। એતત્સ ઋચ્છાત્
મધ્ય દિશાઓમાંથી દુષ્કર્મી જે મને હાનિ પહોંચાડે છે, તેના સામે તું મારું પથ્થરનું કવચ છે; એ મને રક્ષે.
બૃહતા મન ઉપ હ્વયે માતરિશ્વના પ્રાણાપાનૌ । સૂર્યાચ્ચક્ષુરન્તરિક્ષાચ્છ્રોત્રં પૃથિવ્યાઃ શરીરમ્ । સરસ્વત્યા વાચમુપ હ્વયામહે મનોયુજા
મોટા મનથી હું માતરિશ્વાન, એટલે કે પ્રાણ અને અપાનને બોલાવી રહ્યો છું. સૂર્યમાંથી આંખ, આકાશમાંથી કાન અને પૃથ્વીમાંથી શરીર મળ્યું છે. સરસ્વતી પાસેથી, મન સાથે જોડાયેલી વાણીને પણ અમે બોલાવીએ છીએ.
કથં મહે અસુરાયાબ્રવીરિહ કથં પિત્રે હરયે ત્વેષનૃમ્ણઃ । પૃશ્નિં વરુણ દક્ષિણાં દદાવાન્ પુનર્મઘ ત્વં મનસાચિકિત્સીઃ
હે મહાન દેવ, અહીં અસુરને મેં કેવી રીતે વાત કરી? પિતા અને તેજસ્વી હરિને કેવી રીતે સંબોધ્યા? હે વરુણ, તું દક્ષિણ દિશા પૃશ્નિને આપી અને ફરી તું દયાળુ બની મનથી ઉપચાર કર્યો.
ન કામેન પુનર્મઘો ભવામિ સં ચક્ષે કં પૃશ્નિમેતામુપાજે । કેન નુ ત્વમથર્વન્ કાવ્યેન કેન જાતેનાસિ જાતવેદાઃ
હું ઈચ્છાથી ફરી દયાળુ બનતો નથી; હું વિચારો છું કે કોને મળવું, કોને જોડાવું. હે અથર્વન, કઈ બુદ્ધિથી, કયા જન્મથી તું સર્વજ્ઞ જાતવેદા બન્યો છે?
સત્યમહં ગભીરઃ કાવ્યેન સત્યં જાતેનાસ્મિ જાતવેદાઃ । ન મે દાસો નાર્યો મહિત્વા વ્રતં મીમાય યદહં ધરિષ્યે
હું સાચે જ બુદ્ધિથી ઊંડો છું; સાચે જ જન્મથી જાતવેદા છું. જે પ્રતિજ્ઞા હું પાળું છું, તેની મહાનતાને કોઈ દાસ કે સ્ત્રીએ કદી માપી નથી.
ન ત્વદન્યઃ કવિતરો ન મેધયા ધીરતરો વરુણ સ્વધાવન્ । ત્વં તા વિશ્વા ભુવનાનિ વેત્થ સ ચિન્ નુ ત્વજ્જનો માયી બિભાય
હે વરુણ, તારા સિવાય કોઈ વધુ કવિ નથી, કોઈ વધુ બુદ્ધિશાળી નથી. તું બધાં લોકોએ જાણે છે; તારો પોતાનો પણ તારી શક્તિથી ડરે છે.
ત્વં હ્યઙ્ગ વરુણ સ્વધાવન્ વિશ્વા વેત્થ જનિમ સુપ્રણીતે । કિં રજસ એના પરો અન્યદસ્ત્યેના કિં પરેણાવરમમુર
હે વરુણ, તું બધાં જન્મોને સારી રીતે જાણે છે. આ જગતની બહાર શું છે? શું એથી પણ ઊંચું કંઈ છે? નીચે શું છે, ઉપર શું છે, હે અમર દેવ?
એકં રજસ એના પરો અન્યદસ્ત્યેના પર એકેન દુર્ણશં ચિદર્વાક્। તત્તે વિદ્વાન્ વરુણ પ્ર બ્રવીમ્યધોવચસઃ પણયો ભવન્તુ નીચૈર્દાસા ઉપ સર્પન્તુ ભૂમિમ્
એક જગ્યા ઉપર છે, બીજી નીચે છે; એકથી તો દુષ્ટ પણ નીચે ઉતરી જાય છે. હે વરુણ, હું જાણીને તને કહું છું: દુષ્ટોના લાભ નીચે પડી જાય અને દાસો પૃથ્વી પાસે આવી જાય.
ત્વં હ્યઙ્ગ વરુણ બ્રવીષિ પુનર્મઘેષ્વવદ્યાનિ ભૂરિ । મો ષુ પણીંરભ્યેતાવતો ભૂન્ મા ત્વા વોચન્ન્ અરાધસં જનાસઃ
હે વરુણ, તું દયાળુઓને અનેક નિર્દોષ વાતો કહે છે; લોભી લોકો દાન પાસે ન આવે. લોકો તને કઠોર ન કહે, હે સ્વામી.
મા મા વોચન્ન્ અરાધસં જનાસઃ પુનસ્તે પૃશ્નિં જરિતર્દદામિ । સ્તોત્રં મે વિશ્વમા યાહિ શચીભિરન્તર્વિશ્વાસુ માનુષીષુ દિક્ષુ
લોકો મને કઠોર ન કહે; હું ફરીથી પૃશ્નિને દક્ષિણ દિશા આપું છું. મારી સ્તુતિ શક્તિઓ સાથે સર્વ માનવ દિશાઓમાં પ્રસરે.
આ તે સ્તોત્રાણ્યુદ્યતાનિ યન્ત્વન્તર્વિશ્વાસુ માનુષીષુ દિક્ષુ । દેહિ નુ મે યન્ મે અદત્તો અસિ યુજ્યો મે સપ્તપદઃ સખાસિ
તારી સ્તુતિઓ સર્વ માનવ દિશાઓમાં પ્રસરે. જે તું મને આપ્યું નથી, એ મને આપ. તું મારા સાત પગલાંના સાથી અને મિત્ર છે.
સમા નૌ બન્ધુર્વરુણ સમા જા વેદાહં તદ્યન્ નાવેષા સમા જા । દદામિ તદ્યત્તે અદત્તો અસ્મિ યુજ્યસ્તે સપ્તપદઃ સખાસ્મિ
હે વરુણ, આપણું બંધુત્વ એકરૂપ રહે; આપણો જન્મ પણ એક જ છે, એમ હું જાણું છું. હું તને જે તું આપ્યું નથી, એ આપું છું; તું મારા સાત પગલાંના સાથી અને મિત્ર છે.
દેવો દેવાય ગૃણતે વયોધા વિપ્રો વિપ્રાય સ્તુવતે સુમેધાઃ । અજીજનો હિ વરુણ સ્વધાવન્ન્ અથર્વાણં પિતરં દેવબન્ધુમ્ । તસ્મા ઉ રાધઃ કૃણુહિ સુપ્રશસ્તં સખા નો અસિ પરમં ચ બન્ધુઃ
દેવ દેવની સ્તુતિ કરે છે, બુદ્ધિશાળી બુદ્ધિશાળાની પ્રશંસા કરે છે; હે વરુણ, તું અથર્વનને, દેવોના પૂર્વજ મિત્રને જન્મ આપ્યો. તેથી અમને શુભ આશીર્વાદ આપ, તું અમારો મિત્ર અને સર્વોચ્ચ બંધુ છે.