ઇહેત્થ પ્રાગપાગુદગધરાક્સ વૈ પૃથુ લીયતે
અહીં પૂર્વ, પશ્ચિમ અને ઉત્તર તરફ મોઢું કરીને પહોળું થાળ મૂકાયું છે.
ઇહેત્થ પ્રાગપાગુદગધરાગાસ્તે લાહણિ લીશાથી
અહીં પૂર્વ, પશ્ચિમ અને ઉત્તર તરફ મોઢું કરીને વાસણમાં કાવડ મૂકવામાં આવી છે.
ઇહેત્થ પ્રાગપાગુદગધરાગક્ષ્લિલી પુછિલીયતે
અહીં પૂર્વ, પશ્ચિમ અને ઉત્તર તરફ મોઢું કરીને ટપકતી ચમચી મૂકવામાં આવી છે.
ભુગિત્યભિગતઃ શલિત્યપક્રાન્તઃ ફલિત્યભિષ્ઠિતઃ । દુન્દુભિમાહનનાભ્યાં જરિતરોથામો દૈવ
ખોરાક માટે આવ્યો, ચોખા માટે ગયો, ફળ માટે ઊભો રહ્યો, ગાયક ઢોલ વગાડી દેવી શક્તિને બોલાવે છે.
કોશબિલે રજનિ ગ્રન્થેર્ધાનમુપાનહિ પાદમ્ । ઉત્તમાં જનિમાં જન્યાનુત્તમાં જનીન્ વર્ત્મન્યાત્
વાસણની અંદર, રાત્રે, ગાંઠ અને પગ મૂક; શ્રેષ્ઠ જન્મ થાય અને નાનો જન્મ પોતાના રસ્તે જાય.
અલાબૂનિ પૃષાતકાન્યશ્વત્થપલાશમ્ । પિપીલિકાવતશ્વસો વિદ્યુત્સ્વાપર્ણશફો ગોશફો જરિતરોથામો દૈવ
દૂધી, જંગલી કાકડી, પીપળ અને પલાશના પાંદડા; વીરાન ટીલાની હવા, ઘોડાની ખુર, ગાયની ખુર—ગાયક દેવી શક્તિને બોલાવે છે.
વીમે દેવા અક્રંસતાધ્વર્યો ક્ષિપ્રં પ્રચર । સુસત્યમિદ્ગવામસ્યસિ પ્રખુદસિ
અહીં દેવતાઓએ ઉછાળો માર્યો છે, યજમાન, તું ઝડપથી આગળ વધ; તું સાચો સારો છે, તું બળવાન અને ઉર્જાવાન બનશે.
પત્ની યદૃશ્યતે પત્ની યક્ષ્યમાણા જરિતરોથામો દૈવ । હોતા વિષ્ટીમેન જરિતરોથામો દૈવ
જ્યારે પત્ની દેખાય, જ્યારે પત્ની માટે યજ્ઞ થાય, ત્યારે ગાયક દેવી શક્તિને બોલાવે છે; યજમાન વિષ્ટીમાથી, ગાયક દેવી શક્તિને બોલાવે છે.
આદિત્યા હ જરિતરઙ્ગિરોભ્યો દક્ષિણામનયન્ । તાં હ જરિતઃ પ્રત્યાયંસ્તામુ હ જરિતઃ પ્રત્યાયન્
આદિત્યોએ અંગિરસ પાસેથી ગાયકોને દક્ષિણા આપી; ગાયક એ પાછી લાવ્યો, ગાયક એ પાછી લાવ્યો.
તાં હ જરિતર્નઃ પ્રત્યગૃભ્ણંસ્તામુ હ જરિતર્નઃ પ્રત્યગૃભ્ણઃ । અહાનેતરસં ન વિ ચેતનાનિ યજ્ઞાન્ એતરસં ન પુરોગવામઃ
એ ગાયક અમારા માટે લાવ્યો, એ ગાયક અમારા માટે લાવ્યો; બીજું અમને ખબર નથી, ન તો બીજું યજ્ઞમાં આગળ લઈ જઈએ છીએ.
ઉત શ્વેત આશુપત્વા ઉતો પદ્યાભિર્યવિષ્ઠઃ । ઉતેમાશુ માનં પિપર્તિ
સફેદ એક ઝડપથી દોડે છે, નાનો પગથી આગળ છે; આ ઝડપથી દોડનાર માપને સંભાળે છે.
આદિત્યા રુદ્રા વસવસ્ત્વેનુ ત ઇદં રાધઃ પ્રતિ ગૃભ્ણીહ્યઙ્ગિરઃ । ઇદં રાધો વિભુ પ્રભુ ઇદં રાધો બૃહત્પૃથુ
આદિત્ય, રુદ્ર, વસુઓ, આ દાન સ્વીકારો, અંગિરસ; આ દાન સર્વત્ર વ્યાપક છે, મહાન છે, વિશાળ છે.
૦ દેવા દદત્વાસુરં તદ્વો અસ્તુ સુચેતનમ્ । યુષ્મામસ્તુ દિવેદિવે પ્રત્યેવ ગૃભાયત્
દેવતાઓ અસુરને આપે, એ જ તમારો સારો વિચાર બને; એ દરરોજ તમારો રહે, હંમેશા તમે તેને પકડી રાખો.
ત્વમિન્દ્ર શર્મરિણા હવ્યં પારાવતેભ્યઃ । વિપ્રાય સ્તુવતે વસુવનિં દુરશ્રવસે વહ
ઇન્દ્ર, તું રક્ષણથી હવન દૂર બેઠેલા સુધી પહોંચાડ; જે વિદ્વાન સ્તુતિ કરે તેને ધન આપ, જેનું નામ ખરાબ છે તેને દૂર હટાવ.
ત્વમિન્દ્ર કપોતાય છિન્નપક્ષાય વઞ્ચતે । શ્યામાકં પક્વં પીલુ ચ વારસ્મા અકૃણોર્બહુઃ
ઇન્દ્ર, તું તૂટેલા પાંખવાળા કબૂતર માટે, છેતરાયેલા માટે, દિવસે ઘણું પાકું શ્યામાક અને પીળુ ફળ બનાવ્યું.
અરંગરો વાવદીતિ ત્રેધા બદ્ધો વરત્રયા । ઇરામહ પ્રશંસત્યનિરામપ સેધતિ
જે અવાજ કરતો નથી તે 'વાવદિતિ' કહે છે, ત્રણ પટ્ટા વડે ત્રણ વખત બાંધેલો છે; જે અનાજની પ્રશંસા કરે છે, અનાજ વિનાનો તેને દૂર કરે છે.
યદસ્યા અંહુભેદ્યાઃ કૃધુ સ્થૂલમુપાતસત્। મુષ્કાવિદસ્યા એજતો ગોશફે શકુલાવિવ
જ્યારે એની ફાટવાની જે વસ્તુ છે, એ જાડા ભાગ પર અથડાય છે, ત્યારે એ ચંચળ થઈને ગાયના ખુરમાં પક્ષીના ઈંડા જેમ હલવા લાગે છે.
યદા સ્થૂલેન પસસાણૌ મુષ્કા ઉપાવધીત્। વિષ્વઞ્ચા વસ્યા વર્ધતઃ સિકતાસ્વેવ ગર્દભૌ
જ્યારે જાડા પથ્થર પર એ વસ્તુઓને અથડાવાય છે, ત્યારે એ અસ્થિર રીતે વધે છે, જેમ રેતી પર ગધેડાં ચાલે છે.
યદલ્પિકાસ્વલ્પિકા કર્કધૂકેવષદ્યતે । વાસન્તિકમિવ તેજનં યન્ત્યવાતાય વિત્પતિ
જ્યારે નાની વસ્તુઓ નાનામાં હલનચલન કરે છે, ત્યારે એ જાંબુડાની જેમ આગળ વધે છે, વસંતના મેળામાં જતા હોય એમ, અને પવન એને દૂર લઈ જાય છે.
યદ્દેવાસો લલામગું પ્રવિષ્ટીમિનમાવિષુઃ । સકુલા દેદિશ્યતે નારી સત્યસ્યાક્ષિભુવો યથા
જ્યારે દેવતાઓએ શોભા ધરાવતી વસ્તુમાં પ્રવેશ કર્યો, ત્યારે તેમણે આ સ્ત્રીને પ્રગટ કરી; એ પોતાની સહેલીઓ સાથે દર્શાવવામાં આવે છે, જેમ સત્યના નેત્રકૂપ દેખાય છે.
મહાનગ્ન્યતૃપ્નદ્વિ મોક્રદદસ્થાનાસરન્ । શક્તિકાનના સ્વચમશકં સક્તુ પદ્યમ
મહાન અગ્નિએ લોભી વ્યક્તિને સંતોષ્યો નહીં; હાડકાં હલ્યાં નહીં; તીક્ષ્ણ દાંતવાળાઓ પોતાના મોઢાથી પગે કરીને લોટ ખાય છે.
મહાનગ્ન્યુલૂખલમતિક્રામન્ત્યબ્રવીત્। યથા તવ વનસ્પતે નિરઘ્નન્તિ તથૈવેતિ
મહાન અગ્નિએ, ઉખળને ઓળંગતાં કહ્યું: 'જેમ વૃક્ષને મારવામાં આવે છે, તેમ જ થાય.'
મહાનગ્ન્યુપ બ્રૂતે ભ્રષ્ટોથાપ્યભૂભુવઃ । યથૈવ તે વનસ્પતે પિપ્પતિ તથૈવેતિ
મહાન અગ્નિ, પડીને ફરી ઊભો થઈને કહે છે: 'જેમ તારા ફળો, હે વૃક્ષ, નીચે પડે છે, તેમ જ થાય.'
મહાનગ્ન્યુપ બ્રૂતે ભ્રષ્ટોથાપ્યભૂભુવઃ । યથા વયો વિદાહ્ય સ્વર્ગે નમવદહ્યતે
મહાન અગ્નિ, પડીને ફરી ઊભો થઈને કહે છે: 'જેમ આકાશમાં પક્ષીઓ સળી જાય છે, તેમ અહીં પણ સળી જાય.'
મહાનગ્ન્યુપ બ્રૂતે સ્વસાવેશિતં પસઃ । ઇત્થં ફલસ્ય વૃક્ષસ્ય શૂર્પે શૂર્પં ભજેમહિ
મહાન અગ્નિ દબાયેલા રસ વિશે કહે છે: 'આ રીતે, વૃક્ષના ફળમાંથી છાલને છટકણી વડે અલગ કરીએ.'
મહાનગ્ની કૃકવાકં શમ્યયા પરિ ધાવતિ । અયં ન વિદ્મ યો મૃગઃ શીર્ષ્ણા હરતિ ધાણિકામ્
મહાન અગ્નિ લાકડાની લાકડીથી કૂકડીને પીછે ધસડે છે; અમને ખબર નથી કે કયું પ્રાણી ધાનના શીર્ષથી દાણા લઈ જાય છે.
મહાનગ્ની મહાનગ્નં ધાવન્તમનુ ધાવતિ । ઇમાસ્તદસ્ય ગા રક્ષ યભ મામદ્ધ્યૌદનમ્
મહાન અગ્નિ, મહાન અગ્નિને દોડતો જોઈને પીછે દોડે છે; હે યભ, એના ગાયોને બચાવ, હે ઉદન, મને મારશો નહીં.
સુદેવસ્ત્વા મહાનગ્નીર્બબાધતે મહતઃ સાધુ ખોદનમ્ । કુસં પીવરો નવત્
સારા દેવ, મહાન અગ્નિ તને દબાવે છે; મહાનનું પીસવું સારું છે; કુશ ઘાસ તાજું અને ગાઢ છે.
વશા દગ્ધામિમાઙ્ગુરિં પ્રસૃજતોગ્રતં પરે । મહાન્ વૈ ભદ્રો યભ મામદ્ધ્યૌદનમ્
યજ્ઞમાં બળી ગયેલી ગાય આ આંગળી આગળ અને પાર છોડે છે; ખરેખર યભ મહાન અને શુભ છે, હે ઉદન, મને મારશો નહીં.
વિદેવસ્ત્વા મહાનગ્નીર્વિબાધતે મહતઃ સાધુ ખોદનમ્ । કુમારિકા પિઙ્ગલિકા કાર્દ ભસ્મા કુ ધાવતિ
વિદ્વાન દેવ, મહાન અગ્નિ તને દબાવે છે; મહાનનું પીસવું સારું છે; કુમારી, પીળાશ, કાળી, બધી ભસ્મ તરફ દોડે છે.