આદિત્યૈરિન્દ્રઃ સગણો મરુદ્ભિરસ્માકં ભૂત્વવિતા તનૂનામ્ । હત્વાય દેવા અસુરાન્ યદાયન્ દેવા દેવત્વમભિરક્ષમાણાઃ
ઇન્દ્ર, આદિત્યો અને મરુતો સાથે, અમારા શરીરોના રક્ષક બની રહે; જ્યારે દેવોએ અસુરોને મારીને દૂર હાંકી દીધા, ત્યારે દેવોએ દેવત્વને જાળવી રાખ્યું.
પ્રત્યઞ્ચમર્કમનયં છચીભિરાદિત્સ્વધામિષિરાં પર્યપશ્યન્ । અયા વાજં દેવહિતં સનેમ મદેમ શતહિમાઃ સુવીરાઃ
હું તારી શક્તિથી સ્તુતિ પાછી લાવ્યો છું, અને બુદ્ધિથી પોષણ આપતું અન્ન જોયું છે; આથી, અમે દેવોના આશીર્વાદથી વિજય મેળવીએ અને શત વર્ષ સુધી વીર પુત્રો સાથે આનંદ કરીએ.
અપેન્દ્ર પ્રાચો મઘવન્ન્ અમિત્રાન્ અપાપાચો અભિભૂતે નુદસ્વ । અપોદીચો અપ શૂરાધરાચ ઉરૌ યથા તવ શર્મન્ મદેમ
હે ઇન્દ્ર, દયાળુ દેવ, તું પૂર્વ તરફના, નીચેના અને ઉપરના દુશ્મનોને દૂર હાંકી દે. ઉત્તર અને દક્ષિણ તરફથી પણ દુશ્મનોને દૂર કરી દે, જેથી અમે તારી વિશાળ રક્ષામાં આનંદ માણી શકીએ.
કુવિદઙ્ગ યવમન્તો યવં ચિદ્યથા દાન્ત્યનુપૂર્વં વિયૂય । ઇહેહૈષાં કૃણુહિ ભોજનાનિ યે બર્હિષો નમોવૃક્તિં ન જગ્મુઃ
કદાચ જેઓ પાસે જવાર છે, અથવા જવાર પોતે પણ, એક પછી એક વશ થઈ જાય. અહીં, જેઓ યજ્ઞસ્થળે ભક્તિપૂર્વક આવ્યા નથી, એમના માટે તું ભોજન તૈયાર કર.
નહિ સ્થૂર્યૃતુથા યાતમસ્તિ નોત શ્રવો વિવિદે સંગમેષુ । ગવ્યન્ત ઇન્દ્રં સખ્યાય વિપ્રા અશ્વાયન્તો વૃષણં વાજયન્તઃ
કોઈ યાત્રા વ્યર્થ નથી જતી, અને સભામાં ખ્યાતિ પણ સહેલાઈથી મળતી નથી. જ્ઞાની લોકો ગાય અને ઘોડા માટે, અને બળ માટે ઇન્દ્રની મિત્રતા શોધે છે.
યુવં સુરામમશ્વિના નમુચાવાસુરે સચા । વિપિપાના શુભસ્પતી ઇન્દ્રં કર્મસ્વાવતમ્
તમે બંને, અશ્વિનીકુમારોએ, અને નમુચિ અસુર સાથે મળીને મદિરા પીધી છે. તમે તેજસ્વી સ્વામી, ઇન્દ્ર સાથે મળીને મહાન કાર્યો કરો છો.
પુત્રમિવ પિતરાવશ્વિનોભેન્દ્રાવથુઃ કાવ્યૈર્દંસનાભિઃ । યત્સુરામં વ્યપિબઃ શચીભિઃ સરસ્વતી ત્વા મઘવન્ન્ અભિષ્ણક્
જેમ માતા-પિતા પુત્રની રક્ષા કરે છે, તેમ અશ્વિનીકુમારો, તમે અને ઇન્દ્રે કાવ્ય અને દાંતથી તેની રક્ષા કરી. જ્યારે તમે શચીદેવી સાથે મદિરા પીધી, ત્યારે સરસ્વતી, દયાળુ ઇન્દ્ર, તારી સ્તુતિ કરી.
ઇન્દ્રઃ સુત્રામા સ્વવામવોભિઃ સુમૃડીકો ભવતુ વિશ્વવેદાઃ । બાધતાં દ્વેષો અભયં નઃ કૃણોતુ સુવીર્યસ્ય પતયઃ સ્યામ
ઇન્દ્ર, સર્વજ્ઞ, સારા દાન આપનાર અને દયાળુ, તે દ્વેષ દૂર કરે અને અમને નિર્ભયતા આપે. અમે બલવાન બનીએ અને વિજયના સ્વામી બનીએ.
સ સુત્રામા સ્વવામિન્દ્રો અસ્મદારાચ્ચિદ્દ્વેષઃ સનુતર્યુયોતુ । તસ્ય વયં સુમતૌ યજ્ઞિયસ્યાપિ ભદ્રે સૌમનસે સ્યામ
એવો બુદ્ધિશાળી અને દયાળુ ઇન્દ્ર અમારામાંથી પણ દ્વેષ દૂર કરે. અમે એ પુજનીય ઇન્દ્રની કૃપા અને આનંદમાં રહીએ.
20.126 વિ હિ સોતોરસૃક્ષત નેન્દ્રં દેવમમંસત । યત્રામદદ્વૃષાકપિરર્યઃ પુષ્ટેષુ મત્સખા વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
સોમરસ વહેવા લાગ્યો છે અને સૌએ ઇન્દ્રને દેવ તરીકે માન આપ્યો છે. જ્યાં વળી વાનરએ પાન કર્યું, ત્યાં મારા મિત્ર ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
પરા હીન્દ્ર ધાવસિ વૃષાકપેરતિ વ્યથિઃ । નો અહ પ્ર વિન્દસ્યન્યત્ર સોમપીતયે વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
ઇન્દ્ર, તું વાનરથી ડરીને દૂર ભાગે છે; તને બીજે ક્યાંય સોમરસ પીવા મળતો નથી. ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
કિમયં ત્વાં વૃષાકપિશ્ચકાર હરિતો મૃગઃ । યસ્મા ઇરસ્યસીદુ ન્વર્યો વા પુષ્ટિમદ્વસુ વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
આ વાનરે તને શું કર્યું છે, હલદી રંગના પ્રાણી? તું ધન માટે કેમ ગુસ્સે થાય છે, હે મહાન? ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
યમિમં ત્વં વૃષાકપિં પ્રિયમિન્દ્રાભિરક્ષસિ । શ્વા ન્વસ્ય જમ્ભિષદપિ કર્ણે વરાહયુર્વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
જે વાનર તારો પ્રિય છે અને તું, ઇન્દ્ર, તેની રક્ષા કરે છે, તેને કૂતરો દાંત ચભાવે છે અને વરાહ તેના કાનમાં ઘૂંઘાટ કરે છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
પ્રિયા તષ્ટાનિ મે કપિર્વ્યક્તા વ્યદૂદુષત્। શિરો ન્વસ્ય રાવિષં ન સુગં દુષ્કૃતે ભુવં વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
વાનરે મારા પ્રિય વસ્તુઓ ખુલ્લી કરી નાખી અને દુષ્કર્મ કર્યું; મેં તેના માથા પર માર્યો, એ પણ સહેલાઈથી નહીં, કારણ કે તેણે ખોટું કર્યું; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
ન મત્સ્ત્રી સુભસત્તરા ન સુયાશુતરા ભુવત્। ન મત્પ્રતિચ્યવીયસી ન સક્થ્યુદ્યમીયસી વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
મારી સ્ત્રી સૌથી સુંદર નથી, કે સૌથી મીઠી પણ નથી; એ સહેલાઈથી હલતી પણ નથી, કે સૌથી જલદી ચાલતી નથી; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
ઉવે અમ્બ સુલાભિકે યથેવાઙ્ગં ભવિષ્યતિ । ભસન્ મે અમ્બ સક્થિ મે શિરો મે વીવ હૃષ્યતિ વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
માતા, તું સહેલાઈથી મળતી, જે થાય એ જ થશે; માતા, મારા પગ, માથું, બધું આનંદિત થાય છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
કિં સુબાહો સ્વઙ્ગુરે પૃથુષ્ટો પૃથુજાઘને । કિં શૂરપત્નિ નસ્ત્વમભ્યમીષિ વૃષાકપિં વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
હે મજબૂત હાથવાળી, સુંદર નખવાળી, પહોળા ખભાવાળી અને પહોળા જાંઘવાળી, હે વીરપત્ની, તને વાનર પાસેથી શું ઇચ્છા છે? ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
અવીરામિવ મામયં શરારુરભિ મન્યતે । ઉતાહમસ્મિ વીરિણીન્દ્રપત્ની મરુત્સખા વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
જેમ પતિ વિના સ્ત્રી, તેમ આ વાનર મને ઓછી ગણતો હોય છે; છતાં હું બલવાન છું, ઇન્દ્રપત્ની છું, અને મારુતોની સાથી છું; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
સંહોત્રં સ્મ પુરા નારી સમનં વાવ ગચ્છતિ । વેધા ઋતસ્ય વીરિણીન્દ્રપત્ની મહીયતે વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
પહેલાં સ્ત્રીઓ યજ્ઞમાં સાથે જતી; સર્જનહાર, ઇન્દ્રપત્ની, સત્ય માટે માન પામે છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
ઇન્દ્રાણીમાસુ નારિષુ સુભગામહમશ્રવમ્ । નહ્યસ્યા અપરં ચન જરસા મરતે પતિર્વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
આ સ્ત્રીઓમાં, હું પોતે સુખી કહેવાઈ છું, હે ઇન્દ્રાણી; એ માટે, કોઈ બીજો પતિ વૃદ્ધાવસ્થામાં મરે જ નહીં; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
નાહમિન્દ્રાણિ રારણ સખ્યુર્વૃષાકપેર્ઋતે । યસ્યેદમપ્યં હવિઃ પ્રિયં દેવેષુ ગચ્છતિ વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
હે ઇન્દ્રાણી, હું વૃષાકપિ સાથેની મિત્રતામાં આનંદ પામતી નથી, જેના દ્વારા દેવતાઓને પણ પ્રિય એવા આ હવન પહોંચે છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
વૃષાકપાયિ રેવતિ સુપુત્ર આદુ સુસ્નુષે । ઘસત્ત ઇન્દ્ર ઉક્ષણઃ પ્રિયં કાચિત્કરં હવિર્વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
હે રેવતી, વૃષાકપિની પત્ની, તારા સારા પુત્રો અને સારા વહુઓ છે; ઇન્દ્ર, વાછરડો, કોઈ પ્રિય અને સુંદર હવન ભોગવે છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
ઉક્ષ્ણો હિ મે પઞ્ચદશ સાકં પચન્તિ વિંસતિમ્ । ઉતાહમદ્મિ પીવ ઇદુભા કુક્ષી પૃણન્તિ મે વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
મારા પંદર વાછરડા અને વીસ સાથે એકસાથે રસોઈમાં છે; અને હું તૃપ્ત થઈને બંને ખાધા છે, મારા બે પેટ ભરાઈ ગયા છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
વૃષભો ન તિગ્મશૃઙ્ગોઽન્તર્યૂથેષુ રોરુવત્। મન્થસ્ત ઇન્દ્ર શં હૃદે યં તે સુનોતિ ભાવયુર્વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
જેમ તીક્ષ્ણ શિંગાવાળો વાછરડો ઝુંડમાં ગર્જના કરે છે, તેમ ઇન્દ્ર, મથનાર, જેના માટે પ્રેરિત વ્યક્તિ હવન તૈયાર કરે છે, તે હૃદયમાં આનંદ લાવે છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
ન સેશે યસ્ય રમ્બતેઽન્તરા સક્થ્યા કપૃત્। સેદીશે યસ્ય રોમશં નિષેદુષો વિજૃમ્ભતે વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
જેના જાંઘ અંદરથી ધ્રૂજતી હોય છે, તે કદી સુતો નથી; અને જે બેઠો હોય ત્યારે તેની વાળવાળી જગ્યા ખેંચાય છે, તે સુતો રહે છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
ન સેશે યસ્ય રોમશં નિષેદુષો વિજૃમ્ભતે । સેદીશે યસ્ય રમ્બતેઽન્તરા સક્થ્યા કપૃત્વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
જે બેઠો હોય ત્યારે તેની વાળવાળી જગ્યા ખેંચાય છે, તે સુતો નથી; અને જેના જાંઘ અંદરથી ધ્રૂજતી હોય છે, તે સુતો રહે છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
અયમિન્દ્ર વૃષાકપિઃ પરસ્વન્તં હતં વિદત્। અસિં સૂનાં નવં ચરુમાદેધસ્યાન આચિતં વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
આ ઇન્દ્ર, વૃષાકપિ, ધનવાન અને મારાયેલા વ્યક્તિને ઓળખે છે; તેણે નવી તીક્ષ્ણ છરી અને સમિધ પર મૂકાયેલ હવન ઉઠાવી લીધી છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
અયમેમિ વિચાકશદ્વિચિન્વન્ દાસમાર્યમ્ । પિબામિ પાકસુત્વનોઽભિ ધીરમચાકશં વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
આ વ્યક્તિ શોધે છે, જુએ છે, દાસ અને આર્યને શોધે છે; હું પકાવેલી સોમરસ પીઉં છું, સ્થિર અને અડગ પાસે જઈને; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
ધન્વ ચ યત્કૃન્તત્રં ચ કતિ સ્વિત્તા વિ યોજના । નેદીયસો વૃષાકપેઽસ્તમેહિ ગૃહામુપ વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
મારુ હોય કે જંગલ હોય, કેટલાય યોજન દૂર હોય; હે વૃષાકપિ, સાંજ પડતાં નજીક આવો, ઘરમાં પ્રવેશો; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
પુનરેહિ વૃષાકપે સુવિતા કલ્પયાવહૈ । ય એષ સ્વપ્નનંશનોઽસ્તમેષિ પથા પુનર્વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
પાછા આવો, વૃષાકપિ, આવો સારા ભાગ્યની તૈયારી કરીએ; જે સપના ખાય છે, તે આ રસ્તે ફરીથી ઘરે આવે છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.