ન ત્વાવામન્યો દિવ્યો ન પાર્થિવો ન જાતો ન જનિષ્યતે । અશ્વાયન્તો મઘવન્ન્ ઇન્દ્ર વાજિનો ગવ્યન્તસ્ત્વા હવામહે
આકાશમાં કે ધરતી પર, જન્મેલા કે જન્મવાના કોઈ પણ તારો સમો નથી. હે દયાળુ ઇન્દ્ર, અમે તને ઘોડાવાળા અને ગાયોની ઇચ્છા રાખીને બોલાવીએ છીએ.
રેવતીર્નઃ સધમાદ ઇન્દ્રે સન્તુ તુવિવાજાઃ । ક્ષુમન્તો યાભિર્મદેમ
ઇન્દ્ર સાથેની અમારી સભાઓ સમૃદ્ધ અને ઇનામોથી ભરપૂર હોય, જેથી અમે આનંદ કરી શકીએ.
આ ઘ ત્વાવાન્ ત્મનાપ્ત સ્તોતૃભ્યો ધૃષ્ણવિયાનઃ । ઋણોરક્ષં ન ચક્રયોઃ
હે પરાક્રમી, તું પોતાની શક્તિથી, અડગ અને અપરાજિત બનીને, ગાયકો પાસે આવજે—જેમ રથના પૈડાનું ધુરું ક્યારેય તૂટતું નથી.
આ યદ્દુવઃ શતક્રતવા કામં જરિતૄણામ્ । ઋણોરક્ષં ન શચીભિઃ
હે શતશક્તિમાન, જ્યારે પણ તું ગાયકોની ઇચ્છા પૂરી કરે છે, ત્યારે તારી શક્તિથી એ રથના ધુરા જેવો અડગ સહારો આપે છે.
તત્સૂર્યસ્ય દેવત્વં તન્ મહિત્વં મધ્યા કર્તોર્વિતતં સં જભાર । યદેદયુક્ત હરિતઃ સધસ્થાદાદ્રાત્રી વાસસ્તનુતે સિમસ્મૈ
સૂર્યનું એ જ દેવત્વ છે, એ જ મહાનતા છે, જે આકાશના મધ્યમાં ફેલાયેલી છે; જ્યારે તે પોતાના લીલા ઘોડાઓને જોડે છે, ત્યારે રાત તેના માટે પોતાનું આવરણ પાથરે છે.
તન્ મિત્રસ્ય વરુણસ્યાભિચક્ષે સૂર્યો રૂપં કૃણુતે દ્યોરુપસ્થે । અનન્તમન્યદ્રુશદસ્ય પાજઃ કૃષ્ણમન્યદ્ધરિતઃ સં ભરન્તિ
મિત્ર અને વરુણનું એ રૂપ, સૂર્ય આકાશના ગર્ભમાં પ્રગટ કરે છે; તેજસ્વીનું એક અનંત બળ છે, બીજું અંધકારમય, જે લીલાઓ સાથે વહે છે.
કયા નશ્ચિત્ર આ ભુવદૂતી સદાવૃધઃ સખા । કયા શચિષ્ઠયા વૃતા
કઈ અજાયબીથી એ હંમેશાં વધતો મિત્ર અમારી પાસે આવે છે? કઈ શક્તિશાળી સહાયથી એ પસંદ થાય છે?
કસ્ત્વા સત્યો મદાનાં મંહિષ્ઠો મત્સદન્ધસઃ । દૃલ્હા ચિદારુજે વસુ
તારા સાચા આનંદોમાંથી કયો સૌથી મહાન છે? કોણ સોમરસમાં આનંદ પામે છે? હે દાતા, તું તો દૃઢને પણ તોડી નાખે છે.
અભી ષુ નઃ સખીનામવિતા જરિતૄણામ્ । શતં ભવાસ્યૂતિભિઃ
તું અમારા મિત્રો અને ગાયકોનો રક્ષક બની રહે, તારી સહાયથી તું અમને શતગણો આશ્રય આપ.
ઇમા નુ કં ભુવના સીષધામેન્દ્રશ્ચ વિશ્વે ચ દેવાઃ । યજ્ઞં ચ નસ્તન્વં ચ પ્રજાં ચાદિત્યૈરિન્દ્રઃ સહ ચીકૢપાતિ
આમાંથી કયા લોકને અમે પ્રાપ્ત કરી શકીશું—ઇન્દ્ર અને બધા દેવતાઓ સાથે? ઇન્દ્ર, આદિત્યો સાથે, અમારી યજ્ઞ, શરીર અને સંતાનને સુવ્યવસ્થિત કરે.
આદિત્યૈરિન્દ્રઃ સગણો મરુદ્ભિરસ્માકં ભૂત્વવિતા તનૂનામ્ । હત્વાય દેવા અસુરાન્ યદાયન્ દેવા દેવત્વમભિરક્ષમાણાઃ
ઇન્દ્ર, આદિત્યો અને મરુતો સાથે, અમારા શરીરોના રક્ષક બની રહે; જ્યારે દેવોએ અસુરોને મારીને દૂર હાંકી દીધા, ત્યારે દેવોએ દેવત્વને જાળવી રાખ્યું.
પ્રત્યઞ્ચમર્કમનયં છચીભિરાદિત્સ્વધામિષિરાં પર્યપશ્યન્ । અયા વાજં દેવહિતં સનેમ મદેમ શતહિમાઃ સુવીરાઃ
હું તારી શક્તિથી સ્તુતિ પાછી લાવ્યો છું, અને બુદ્ધિથી પોષણ આપતું અન્ન જોયું છે; આથી, અમે દેવોના આશીર્વાદથી વિજય મેળવીએ અને શત વર્ષ સુધી વીર પુત્રો સાથે આનંદ કરીએ.
અપેન્દ્ર પ્રાચો મઘવન્ન્ અમિત્રાન્ અપાપાચો અભિભૂતે નુદસ્વ । અપોદીચો અપ શૂરાધરાચ ઉરૌ યથા તવ શર્મન્ મદેમ
હે ઇન્દ્ર, દયાળુ દેવ, તું પૂર્વ તરફના, નીચેના અને ઉપરના દુશ્મનોને દૂર હાંકી દે. ઉત્તર અને દક્ષિણ તરફથી પણ દુશ્મનોને દૂર કરી દે, જેથી અમે તારી વિશાળ રક્ષામાં આનંદ માણી શકીએ.
કુવિદઙ્ગ યવમન્તો યવં ચિદ્યથા દાન્ત્યનુપૂર્વં વિયૂય । ઇહેહૈષાં કૃણુહિ ભોજનાનિ યે બર્હિષો નમોવૃક્તિં ન જગ્મુઃ
કદાચ જેઓ પાસે જવાર છે, અથવા જવાર પોતે પણ, એક પછી એક વશ થઈ જાય. અહીં, જેઓ યજ્ઞસ્થળે ભક્તિપૂર્વક આવ્યા નથી, એમના માટે તું ભોજન તૈયાર કર.
નહિ સ્થૂર્યૃતુથા યાતમસ્તિ નોત શ્રવો વિવિદે સંગમેષુ । ગવ્યન્ત ઇન્દ્રં સખ્યાય વિપ્રા અશ્વાયન્તો વૃષણં વાજયન્તઃ
કોઈ યાત્રા વ્યર્થ નથી જતી, અને સભામાં ખ્યાતિ પણ સહેલાઈથી મળતી નથી. જ્ઞાની લોકો ગાય અને ઘોડા માટે, અને બળ માટે ઇન્દ્રની મિત્રતા શોધે છે.
યુવં સુરામમશ્વિના નમુચાવાસુરે સચા । વિપિપાના શુભસ્પતી ઇન્દ્રં કર્મસ્વાવતમ્
તમે બંને, અશ્વિનીકુમારોએ, અને નમુચિ અસુર સાથે મળીને મદિરા પીધી છે. તમે તેજસ્વી સ્વામી, ઇન્દ્ર સાથે મળીને મહાન કાર્યો કરો છો.
પુત્રમિવ પિતરાવશ્વિનોભેન્દ્રાવથુઃ કાવ્યૈર્દંસનાભિઃ । યત્સુરામં વ્યપિબઃ શચીભિઃ સરસ્વતી ત્વા મઘવન્ન્ અભિષ્ણક્
જેમ માતા-પિતા પુત્રની રક્ષા કરે છે, તેમ અશ્વિનીકુમારો, તમે અને ઇન્દ્રે કાવ્ય અને દાંતથી તેની રક્ષા કરી. જ્યારે તમે શચીદેવી સાથે મદિરા પીધી, ત્યારે સરસ્વતી, દયાળુ ઇન્દ્ર, તારી સ્તુતિ કરી.
ઇન્દ્રઃ સુત્રામા સ્વવામવોભિઃ સુમૃડીકો ભવતુ વિશ્વવેદાઃ । બાધતાં દ્વેષો અભયં નઃ કૃણોતુ સુવીર્યસ્ય પતયઃ સ્યામ
ઇન્દ્ર, સર્વજ્ઞ, સારા દાન આપનાર અને દયાળુ, તે દ્વેષ દૂર કરે અને અમને નિર્ભયતા આપે. અમે બલવાન બનીએ અને વિજયના સ્વામી બનીએ.
સ સુત્રામા સ્વવામિન્દ્રો અસ્મદારાચ્ચિદ્દ્વેષઃ સનુતર્યુયોતુ । તસ્ય વયં સુમતૌ યજ્ઞિયસ્યાપિ ભદ્રે સૌમનસે સ્યામ
એવો બુદ્ધિશાળી અને દયાળુ ઇન્દ્ર અમારામાંથી પણ દ્વેષ દૂર કરે. અમે એ પુજનીય ઇન્દ્રની કૃપા અને આનંદમાં રહીએ.
20.126 વિ હિ સોતોરસૃક્ષત નેન્દ્રં દેવમમંસત । યત્રામદદ્વૃષાકપિરર્યઃ પુષ્ટેષુ મત્સખા વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
સોમરસ વહેવા લાગ્યો છે અને સૌએ ઇન્દ્રને દેવ તરીકે માન આપ્યો છે. જ્યાં વળી વાનરએ પાન કર્યું, ત્યાં મારા મિત્ર ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
પરા હીન્દ્ર ધાવસિ વૃષાકપેરતિ વ્યથિઃ । નો અહ પ્ર વિન્દસ્યન્યત્ર સોમપીતયે વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
ઇન્દ્ર, તું વાનરથી ડરીને દૂર ભાગે છે; તને બીજે ક્યાંય સોમરસ પીવા મળતો નથી. ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
કિમયં ત્વાં વૃષાકપિશ્ચકાર હરિતો મૃગઃ । યસ્મા ઇરસ્યસીદુ ન્વર્યો વા પુષ્ટિમદ્વસુ વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
આ વાનરે તને શું કર્યું છે, હલદી રંગના પ્રાણી? તું ધન માટે કેમ ગુસ્સે થાય છે, હે મહાન? ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
યમિમં ત્વં વૃષાકપિં પ્રિયમિન્દ્રાભિરક્ષસિ । શ્વા ન્વસ્ય જમ્ભિષદપિ કર્ણે વરાહયુર્વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
જે વાનર તારો પ્રિય છે અને તું, ઇન્દ્ર, તેની રક્ષા કરે છે, તેને કૂતરો દાંત ચભાવે છે અને વરાહ તેના કાનમાં ઘૂંઘાટ કરે છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
પ્રિયા તષ્ટાનિ મે કપિર્વ્યક્તા વ્યદૂદુષત્। શિરો ન્વસ્ય રાવિષં ન સુગં દુષ્કૃતે ભુવં વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
વાનરે મારા પ્રિય વસ્તુઓ ખુલ્લી કરી નાખી અને દુષ્કર્મ કર્યું; મેં તેના માથા પર માર્યો, એ પણ સહેલાઈથી નહીં, કારણ કે તેણે ખોટું કર્યું; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
ન મત્સ્ત્રી સુભસત્તરા ન સુયાશુતરા ભુવત્। ન મત્પ્રતિચ્યવીયસી ન સક્થ્યુદ્યમીયસી વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
મારી સ્ત્રી સૌથી સુંદર નથી, કે સૌથી મીઠી પણ નથી; એ સહેલાઈથી હલતી પણ નથી, કે સૌથી જલદી ચાલતી નથી; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
ઉવે અમ્બ સુલાભિકે યથેવાઙ્ગં ભવિષ્યતિ । ભસન્ મે અમ્બ સક્થિ મે શિરો મે વીવ હૃષ્યતિ વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
માતા, તું સહેલાઈથી મળતી, જે થાય એ જ થશે; માતા, મારા પગ, માથું, બધું આનંદિત થાય છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
કિં સુબાહો સ્વઙ્ગુરે પૃથુષ્ટો પૃથુજાઘને । કિં શૂરપત્નિ નસ્ત્વમભ્યમીષિ વૃષાકપિં વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
હે મજબૂત હાથવાળી, સુંદર નખવાળી, પહોળા ખભાવાળી અને પહોળા જાંઘવાળી, હે વીરપત્ની, તને વાનર પાસેથી શું ઇચ્છા છે? ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
અવીરામિવ મામયં શરારુરભિ મન્યતે । ઉતાહમસ્મિ વીરિણીન્દ્રપત્ની મરુત્સખા વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
જેમ પતિ વિના સ્ત્રી, તેમ આ વાનર મને ઓછી ગણતો હોય છે; છતાં હું બલવાન છું, ઇન્દ્રપત્ની છું, અને મારુતોની સાથી છું; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
સંહોત્રં સ્મ પુરા નારી સમનં વાવ ગચ્છતિ । વેધા ઋતસ્ય વીરિણીન્દ્રપત્ની મહીયતે વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
પહેલાં સ્ત્રીઓ યજ્ઞમાં સાથે જતી; સર્જનહાર, ઇન્દ્રપત્ની, સત્ય માટે માન પામે છે; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
ઇન્દ્રાણીમાસુ નારિષુ સુભગામહમશ્રવમ્ । નહ્યસ્યા અપરં ચન જરસા મરતે પતિર્વિશ્વસ્માદિન્દ્ર ઉત્તરઃ
આ સ્ત્રીઓમાં, હું પોતે સુખી કહેવાઈ છું, હે ઇન્દ્રાણી; એ માટે, કોઈ બીજો પતિ વૃદ્ધાવસ્થામાં મરે જ નહીં; ઇન્દ્ર બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.