એવા મહાન્ બૃહદ્દિવો અથર્વાવોચત્સ્વાં તન્વમિન્દ્રમેવ । સ્વસારૌ માતરિભ્વરી અરિપ્રે હિન્વન્તિ ચૈને શવસા વર્ધયન્તિ ચ
આ રીતે મહાન બૃહદ્દિવના અથર્વણે, ઇન્દ્ર, તારી જ વાત કરી છે. માતરિશ્વાન અને ભવરી, બે બહેનો, તને પ્રેરણા આપે છે અને પોતાની શક્તિથી તને વધારતી જાય છે.
ચિત્રં દેવાનાં કેતુરનીકં જ્યોતિષ્માન્ પ્રદિશઃ સૂર્ય ઉદ્યન્ । દિવાકરોઽતિ દ્યુમ્નૈસ્તમાંસિ વિશ્વાતારીદ્દુરિતાનિ શુક્રઃ
દેવતાઓનું અદ્ભુત ચિહ્ન, તેજસ્વી સ્વરૂપ, એટલે ઉગતો સૂર્ય, સર્વ દિશામાં પ્રકાશ ફેલાવે છે. દિવસનો સર્જક, મહાન તેજથી, સર્વ અંધકાર દૂર કરે છે; તેજવંત સર્વ દુઃખ અને અશુભ દૂર કરે છે.
ચિત્રં દેવાનામુદગાદનીકં ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ । આપ્રાદ્દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ
દેવતાઓનું અદ્ભુત સ્વરૂપ ઉગ્યું છે, મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિની આંખ જેવું. સૂર્યે આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષને વ્યાપી લીધું છે; તે જ ચાલતા અને સ્થિર સર્વનું આત્મા છે.
સૂર્યો દેવીમુષસં રોચમાનાં મર્યો ન યોષામભ્યેતિ પશ્ચાત્। યત્રા નરો દેવયન્તો યુગાનિ વિતન્વતે પ્રતિ ભદ્રાય ભદ્રમ્
સૂર્ય, યુવાનની જેમ તેજસ્વી ઉષા પાછળ જાય છે, જેમ યુવાન યુવતી પાસે જાય. ત્યાં દેવભક્ત મનુષ્યો યુગો સુધી શુભ કાર્ય કરે છે અને શુભને શુભથી જવાબ આપે છે.
ત્વં ન ઇન્દ્રા ભરમોજો નૃમ્ણં શતક્રતો વિચર્ષણે । આ વીરં પૃતનાષહમ્
હે ઇન્દ્ર, તું અમારો બળ અને પુરુષાર્થ છે, શતશક્તિવાન, વિદ્વાન. અમને યુદ્ધવિજયી વીર આપ.
ત્વં હિ નઃ પિતા વસો ત્વં માતા શતક્રતો બભૂવિથ । અધા તે સુમ્નમીમહે
હે દયાળુ, તું અમારો પિતા છે; હે શતશક્તિવાન, તું અમારી માતા છે. તેથી અમે તારો આશીર્વાદ માગીએ છીએ.
ત્વાં શુષ્મિન્ પુરુહૂત વાજયન્તમુપ બ્રુવે શતક્રતો । સ નો રાસ્વ સુવીર્યમ્
હે બહુવાર પુકારવામાં આવનારા, શક્તિશાળી ઇન્દ્ર, હું તને બોલાવું છું, જે વિજય લાવે છે. અમને વીરત્વ આપ.
સ્વાદોરિત્થા વિષૂવતો મધ્વઃ પિબન્તિ ગૌર્યઃ । યા ઇન્દ્રેણ સયાવરીર્વૃષ્ણા મદન્તિ શોભસે વસ્વીરનુ સ્વરાજ્યમ્
મીઠાંપણે, એકઠા થવાના સ્થળે, ગાયો મધુર રસ પીવે છે. તે, ઇન્દ્ર સાથે, પરાક્રમી બની આનંદ કરે છે; તેજવંત, તેઓ રાજસત્તાનું પાલન કરે છે.
તા અસ્ય પૃશનાયુવઃ સોમં શ્રીણન્તિ પૃશ્નયઃ । પ્રિયા ઇન્દ્રસ્ય ધેનવો વજ્રં હિન્વન્તિ સાયકં વસ્વીરનુ સ્વરાજ્યમ્
આ ચિતરેલી ગાયો તેના માટે સોમ તૈયાર કરે છે; પૃષ્ણિ ગાયો, ઇન્દ્રને પ્રિય, વજ્ર અને બાણને પ્રેરણા આપે છે; તેજવંત, તેઓ રાજસત્તાનું પાલન કરે છે.
તા અસ્ય નમસા સહઃ સપર્યન્તિ પ્રચેતસઃ । વ્રતાન્યસ્ય સશ્ચિરે પુરૂણિ પૂર્વચિત્તયે વસ્વીરનુ સ્વરાજ્યમ્
આ જ્ઞાની ગાયો ભક્તિ અને બળથી તેની સેવા કરે છે. તેઓએ તેની અનેક પ્રાચીન પ્રતિજ્ઞાઓનું પાલન કર્યું છે; તેજવંત, તેઓ રાજસત્તાનું પાલન કરે છે.
ઇન્દ્રાય મદૂને સુતં પરિ ષ્ટોભન્તુ નો ગિરઃ । અર્કમર્ચન્તુ કારવઃ
ઇન્દ્ર માટે, જેમણે માટે સોમ પિછડાયો છે, અમારી સ્તુતિઓ ગુંજે. કવિઓ તેને સ્તુતિથી વંદન કરે.
યસ્મિન્ વિશ્વા અધિ શ્રિયો રણન્તિ સપ્ત સંસદઃ । ઇન્દ્રં સુતે હવામહે
જેમાં સર્વે સંપત્તિઓ વસે છે, જ્યાં સાત સભાઓ આનંદ કરે છે— અમે સોમ પિછડાવતી વખતે ઇન્દ્રને બોલાવીએ છીએ.
ત્રિકદ્રુકેષુ ચેતનં દેવાસો યજ્ઞમત્નત । તમિદ્વર્ધન્તુ નો ગિરઃ
ત્રિકદ્રુક મહોત્સવમાં, દેવોએ જાગૃતને યજ્ઞથી સન્માન આપ્યો છે. અમારી સ્તુતિઓ તેને વધાવે.
યત્સોમમિન્દ્ર વિષ્ણવિ યદ્વા ઘ ત્રિત આપ્ત્યે । યદ્વા મરુત્સુ મન્દસે સમિન્દુભિઃ
હે ઇન્દ્ર, જે સોમ તું વિષ્ણુ સાથે, કે ત્રિત આપ્ત્ય સાથે, કે મારુતો સાથે પીધો છે—
યદ્વા શક્ર પરાવતિ સમુદ્રે અધિ મન્દસે । અસ્માકમિત્સુતે રણા સમિન્દુભિઃ
કે હે શક્તિમાન, જે તું દૂરના સમુદ્ર પર આનંદથી પીધો છે, એ જ આનંદ તું અમારી પિછડાયેલી સોમમાં મેળવે.
યદ્વાસિ સુન્વતો વૃધો યજમાનસ્ય સત્પતે । ઉક્થે વા યસ્ય રણ્યસિ સમિન્દુભિઃ
કે તું યજમાનના સોમ પિછડાવા સમયે, કે જ્યારે તું સ્તુતિમાં આનંદ પામે છે, એ બધું તું અમારી પિછડાયેલી સોમમાં મેળવે.
યદદ્ય કચ્ચ વૃત્રહન્ન્ ઉદગા અભિ સૂર્ય । સર્વં તદિન્દ્ર તે વશે
વૃત્રના વિનાશક ઇન્દ્ર, આજે જે કંઈ ઉગ્યું છે, આકાશમાં સૂર્ય પણ, એ બધું તારા વશમાં છે.
યદ્વા પ્રવૃદ્ધ સત્પતે ન મરા ઇતિ મન્યસે । ઉતો તત્સત્યમિત્તવ
હે સારા લોકોના સ્વામી, જો તારે એવું લાગે કે, 'મારે કોઈ હરાવી શકે નહીં,' તો એ ખરેખર સાચું છે, હે મહાબળવાન.
યે સોમાસઃ પરાવતિ યે અર્વાવતિ સુન્વિરે । સર્વાંસ્તામિન્દ્ર ગચ્છસિ
દૂર દૂરસુદૂર અને નજીક જ્યાં જ્યાં સોમ રસ પિરસાય છે, એ બધે તું, ઇન્દ્ર, પહોંચી જતો છે.
ઉભયં શૃણવચ્ચ ન ઇન્દ્રો અર્વાગિદં વચઃ । સત્રાચ્યા મઘવા સોમપીતયે ધિયા શવિષ્ઠ આ ગમત્
ઇન્દ્ર, બંને બાજુનું સાંભળ અને આ વાણી સાંભળવા નજીક આવ. હે દયાળુ, તું બુદ્ધિ સાથે અહીં સોમપાન માટે આવ.
તં હિ સ્વરાજં વૃષભં તમોજસે ધિષણે નિષ્ટતક્ષતુઃ । ઉતોપમાનાં પ્રથમો નિ ષીદસિ સોમકામં હિ તે મનઃ
તે તેજસ્વી, બળવાન માટે, બે દેવીોએ બળ માટે આસન તૈયાર કર્યું છે. અને તું, સર્વમાં શ્રેષ્ઠ, ત્યાં બેસ, કેમ કે તારા મનને સોમ રસની ઇચ્છા છે.
અભ્રાતૃવ્યોઽના ત્વમનાપિરિન્દ્ર જનુષા સનાદસિ । યુધેદાપિત્વમિચ્છસે
હે ઇન્દ્ર, તારો કોઈ ભાઈ કે સરખાવાળો નથી, તું જન્મથી જ અનન્ય છે; તારે હંમેશા યુદ્ધમાં જીતવાની ઇચ્છા રહે છે.
નકી રેવન્તં સખ્યાય વિન્દસે પીયન્તિ તે સુરાશ્વઃ । યદા કૃણોષિ નદનું સમૂહસ્યાદિત્પિતેવ હૂયસે
તું મિત્રતામાં ધનિક મિત્ર શોધી શકતો નથી; તારા સુંદર ઘોડા પીવે છે. જ્યારે તું મહાન કાર્ય કરે છે, ત્યારે સભામાં પિતા જેવો તારો સ્મરણ થાય છે.
અહમિદ્ધિ પિતુષ્પરિ મેધામૃતસ્ય જગ્રભ । અહં સૂર્ય ઇવાજનિ
હું પિતાજી પાસેથી અમર જ્ઞાન મેળવ્યું છે; હું સૂર્ય જેવો જન્મ્યો છું.
અહં પ્રત્નેન મન્મના ગિરઃ શુમ્ભામિ કણ્વવત્। યેનેન્દ્રઃ શુષ્મમિદ્દધે
હું પ્રાચીન વિચારથી, કણ્વો જેવું, ગીતોને શોભાવું છું, જેના દ્વારા ઇન્દ્રે પોતાનું બળ મેળવ્યું.
યે ત્વામિન્દ્ર ન તુષ્ટુવુર્ઋષયો યે ચ તુષ્ટુવુઃ । મમેદ્વર્ધસ્વ સુષ્ટુતઃ
જે ઋષિઓએ તારી સ્તુતિ કરી કે ન કરી, હે ઇન્દ્ર, તું મારા માટે, સારી રીતે સ્તુતિ પામેલો, વધતો રહે.
મા ભૂમ નિષ્ટ્યા ઇવેન્દ્ર ત્વદરણા ઇવ । વનાનિ નિ પ્રજહિતાન્યદ્રિવો દુરોષાસો અમન્મહિ
હે ઇન્દ્ર, આપણે કદી ત્યજી દેવાયેલા કે આશ્રય વિના ન બનીએ; હે દુશ્મનોના વિધ્વંસક, આપણે કદી તારી કૃપાથી દૂર ન રહીએ.
અમન્મહીદનાશવોઽનુગ્રાસશ્ચ વૃત્રહન્ । સુકૃત્સુ તે મહતા શૂર રાધસાનુ સ્તોમં મુદીમહિ
હે વૃત્રના વિનાશક, આપણે કદી બળહીન કે બીજા પર આધારિત ન રહીએ; હે મહાબળવાન, તારી મહાન દયાથી, સારા લોકોમાં, આનંદથી તારી સ્તુતિ કરીએ.
પિબા સોમમિન્દ્ર મન્દતુ ત્વા યં તે સુષાવ હર્યશ્વાદ્રિઃ । સોતુર્બાહુભ્યાં સુયતો નાર્વા
હે ઇન્દ્ર, સોમ રસ પી અને આનંદ પામ; તારા માટે પથ્થરે દબાવેલો, ઘોડા પ્રિય તારા માટે, સોતારે હાથથી દબાવેલો સોમ રસ પી.
યસ્તે મદો યુજસ્ચારુરસ્તિ યેન વૃત્રાણિ હર્યશ્વ હંસિ । સ ત્વામિન્દ્ર પ્રભૂવસો મમત્તુ
તારો જે આનંદદાયક અને જોડાયેલો ઉલ્લાસ છે, જેના દ્વારા, હે ઘોડા પ્રિય, તું વૃત્રોને મારે છે, એ જ, હે ધનવાન ઇન્દ્ર, તને મદમસ્ત કરે.