ઓજસ્તદસ્ય તિત્વિષ ઉભે યત્સમવર્તયત્। ઇન્દ્રશ્ચર્મેવ રોદસી
જ્યારે એણે પોતાની તાકાત અને તેજ એક સાથે કર્યા, ત્યારે ઇન્દ્રે આકાશને ચામડીની જેમ ઢાંકી દીધું.
વિ ચિદ્વૃત્રસ્ય દોધતો વજ્રેણ શતપર્વણા । શિરો બિભેદ્વૃષ્ણિના
એણે સો ગાંઠવાળા વજ્રથી વિરોધી વૃત્રનું માથું ફાડી નાખ્યું.
તદિદાસ ભુવનેષુ જ્યેષ્ઠં યતો જજ્ઞ ઉગ્રસ્ત્વેષનૃમ્ણઃ । સદ્યો જજ્ઞાનો નિ રિણાતિ શત્રૂન્ અનુ યદેનં મદન્તિ વિશ્વ ઊમાઃ
એ સર્વ જીવોમાં શ્રેષ્ઠ છે, ભયાનક અને પરાક્રમી જન્મે છે; જન્મતાની સાથે જ દુશ્મનોને નાશ કરે છે અને સર્વ શક્તિઓ એમાં આનંદ પામે છે.
વાવૃધાનઃ શવસા ભૂર્યોજાઃ શત્રુર્દાસાય ભિયસં દધાતિ । અવ્યનચ્ચ વ્યનચ્ચ સસ્નિ સં તે નવન્ત પ્રભૃતા મદેષુ
શક્તિ અને બળમાં વધતો, એ દુશ્મનને ડર આપે છે અને દાસ માટે રક્ષા કરે છે; એ રક્ષે છે, અને તારા બધા દાન આનંદમાં અર્પણ થાય છે.
ત્વે ક્રતુમપિ પૃઞ્ચન્તિ ભૂરિ દ્વિર્યદેતે ત્રિર્ભવન્ત્યૂમાઃ । સ્વાદોઃ સ્વાદીયઃ સ્વાદુના સૃજા સમદઃ સુ મધુ મધુનાભિ યોધીઃ
શક્તિઓ તને જ્ઞાનથી બે વાર અને વધુ ભરે છે, જ્યારે એ ત્રણ ભાગે થાય છે; તું સૌથી મીઠો છે, મીઠામાં પણ મીઠો, આનંદ વહાવ, હે આનંદદાતા, મધને મધ સાથે જોડ.
યદિ ચિન્ નુ ત્વા ધના જયન્તં રણેરણે અનુમદન્તિ વિપ્રાઃ । ઓજીયઃ શુષ્મિન્ત્સ્થિરમા તનુષ્વ મા ત્વા દભન્ દુરેવાસઃ કશોકાઃ
જ્યારે વિદ્વાનો તને યુદ્ધમાં વિજયી કહીને પ્રશંસા કરે છે, ત્યારે તું તારી દૃઢ કાયાને વધુ મજબૂત કર; દુષ્ટ કે દુઃખી તને ક્યારેય નુકસાન ન પહોંચાડે.
ત્વયા વયં શાશદ્મહે રણેષુ પ્રપશ્યન્તો યુધેન્યાનિ ભૂરિ । ચોદયામિ ત આયુધા વચોભિઃ સં તે શિશામિ બ્રહ્મણા વયાંસિ
તારી સાથે અમે યુદ્ધોમાં વિજય મેળવીએ છીએ, અનેક વિરોધો જોઈને; હું તારા શસ્ત્રોને વાણીથી પ્રેરિત કરું છું, અને પ્રાર્થનાથી તારી શક્તિ વધારે શક્તિશાળી કરું છું.
નિ તદ્દધિષેઽવરે પરે ચ યસ્મિન્ન્ આવિથાવસા દુરોણે । આ સ્થાપયત માતરં જિગત્નુમત ઇન્વત કર્વરાણિ ભૂરિ
તું એ વસ્તુને નીચલા અને ઉપરલા લોકમાં મૂકે છે, જેમાં તું ઘરમા વસે છે; માતાને, ચાલતી વસ્તુને સ્થિર કર અને અનેક ખજાનોને ઉદ્ભવ કર.
સ્તુષ્વ વર્ષ્મન્ પુરુવર્ત્માનં સમૃભ્વાણમિનતમમાપ્તમાપ્ત્યાનામ્ । આ દર્શતિ શવસા ભૂર્યોજાઃ પ્ર સક્ષતિ પ્રતિમાનં પૃથિવ્યાઃ
જે ઊંચા સ્થાને વસે છે, અનેક માર્ગે ચાલે છે, અને શક્તિશાળી છે, એવા સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ પરાક્રમીનું સ્તુતિ કરો. તેની શક્તિથી તે વિશાળ ઉર્જા પ્રગટ કરે છે અને પૃથ્વીનું માપ વધારે છે.
ઇમા બ્રહ્મ બૃહદ્દિવઃ કૃણવદિન્દ્રાય શૂષમગ્નિયઃ સ્વર્ષાઃ । મહો ગોત્રસ્ય ક્ષયતિ સ્વરાજા તુરશ્ચિદ્વિશ્વમર્ણવત્તપસ્વાન્
આ મહાન આકાશમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા આ સ્તોત્રો ઇન્દ્ર અને અગ્નિ માટે જયઘોષ કરે છે, જે પ્રકાશ લાવે છે. મહાન કુળના સ્વામી તેજથી શાસન કરે છે; અને ઝડપી, તપસ્વી સર્વને પોતાના બળથી અતિક્રમી જાય છે.
એવા મહાન્ બૃહદ્દિવો અથર્વાવોચત્સ્વાં તન્વમિન્દ્રમેવ । સ્વસારૌ માતરિભ્વરી અરિપ્રે હિન્વન્તિ ચૈને શવસા વર્ધયન્તિ ચ
આ રીતે મહાન બૃહદ્દિવના અથર્વણે, ઇન્દ્ર, તારી જ વાત કરી છે. માતરિશ્વાન અને ભવરી, બે બહેનો, તને પ્રેરણા આપે છે અને પોતાની શક્તિથી તને વધારતી જાય છે.
ચિત્રં દેવાનાં કેતુરનીકં જ્યોતિષ્માન્ પ્રદિશઃ સૂર્ય ઉદ્યન્ । દિવાકરોઽતિ દ્યુમ્નૈસ્તમાંસિ વિશ્વાતારીદ્દુરિતાનિ શુક્રઃ
દેવતાઓનું અદ્ભુત ચિહ્ન, તેજસ્વી સ્વરૂપ, એટલે ઉગતો સૂર્ય, સર્વ દિશામાં પ્રકાશ ફેલાવે છે. દિવસનો સર્જક, મહાન તેજથી, સર્વ અંધકાર દૂર કરે છે; તેજવંત સર્વ દુઃખ અને અશુભ દૂર કરે છે.
ચિત્રં દેવાનામુદગાદનીકં ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ । આપ્રાદ્દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ
દેવતાઓનું અદ્ભુત સ્વરૂપ ઉગ્યું છે, મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિની આંખ જેવું. સૂર્યે આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષને વ્યાપી લીધું છે; તે જ ચાલતા અને સ્થિર સર્વનું આત્મા છે.
સૂર્યો દેવીમુષસં રોચમાનાં મર્યો ન યોષામભ્યેતિ પશ્ચાત્। યત્રા નરો દેવયન્તો યુગાનિ વિતન્વતે પ્રતિ ભદ્રાય ભદ્રમ્
સૂર્ય, યુવાનની જેમ તેજસ્વી ઉષા પાછળ જાય છે, જેમ યુવાન યુવતી પાસે જાય. ત્યાં દેવભક્ત મનુષ્યો યુગો સુધી શુભ કાર્ય કરે છે અને શુભને શુભથી જવાબ આપે છે.
ત્વં ન ઇન્દ્રા ભરમોજો નૃમ્ણં શતક્રતો વિચર્ષણે । આ વીરં પૃતનાષહમ્
હે ઇન્દ્ર, તું અમારો બળ અને પુરુષાર્થ છે, શતશક્તિવાન, વિદ્વાન. અમને યુદ્ધવિજયી વીર આપ.
ત્વં હિ નઃ પિતા વસો ત્વં માતા શતક્રતો બભૂવિથ । અધા તે સુમ્નમીમહે
હે દયાળુ, તું અમારો પિતા છે; હે શતશક્તિવાન, તું અમારી માતા છે. તેથી અમે તારો આશીર્વાદ માગીએ છીએ.
ત્વાં શુષ્મિન્ પુરુહૂત વાજયન્તમુપ બ્રુવે શતક્રતો । સ નો રાસ્વ સુવીર્યમ્
હે બહુવાર પુકારવામાં આવનારા, શક્તિશાળી ઇન્દ્ર, હું તને બોલાવું છું, જે વિજય લાવે છે. અમને વીરત્વ આપ.
સ્વાદોરિત્થા વિષૂવતો મધ્વઃ પિબન્તિ ગૌર્યઃ । યા ઇન્દ્રેણ સયાવરીર્વૃષ્ણા મદન્તિ શોભસે વસ્વીરનુ સ્વરાજ્યમ્
મીઠાંપણે, એકઠા થવાના સ્થળે, ગાયો મધુર રસ પીવે છે. તે, ઇન્દ્ર સાથે, પરાક્રમી બની આનંદ કરે છે; તેજવંત, તેઓ રાજસત્તાનું પાલન કરે છે.
તા અસ્ય પૃશનાયુવઃ સોમં શ્રીણન્તિ પૃશ્નયઃ । પ્રિયા ઇન્દ્રસ્ય ધેનવો વજ્રં હિન્વન્તિ સાયકં વસ્વીરનુ સ્વરાજ્યમ્
આ ચિતરેલી ગાયો તેના માટે સોમ તૈયાર કરે છે; પૃષ્ણિ ગાયો, ઇન્દ્રને પ્રિય, વજ્ર અને બાણને પ્રેરણા આપે છે; તેજવંત, તેઓ રાજસત્તાનું પાલન કરે છે.
તા અસ્ય નમસા સહઃ સપર્યન્તિ પ્રચેતસઃ । વ્રતાન્યસ્ય સશ્ચિરે પુરૂણિ પૂર્વચિત્તયે વસ્વીરનુ સ્વરાજ્યમ્
આ જ્ઞાની ગાયો ભક્તિ અને બળથી તેની સેવા કરે છે. તેઓએ તેની અનેક પ્રાચીન પ્રતિજ્ઞાઓનું પાલન કર્યું છે; તેજવંત, તેઓ રાજસત્તાનું પાલન કરે છે.
ઇન્દ્રાય મદૂને સુતં પરિ ષ્ટોભન્તુ નો ગિરઃ । અર્કમર્ચન્તુ કારવઃ
ઇન્દ્ર માટે, જેમણે માટે સોમ પિછડાયો છે, અમારી સ્તુતિઓ ગુંજે. કવિઓ તેને સ્તુતિથી વંદન કરે.
યસ્મિન્ વિશ્વા અધિ શ્રિયો રણન્તિ સપ્ત સંસદઃ । ઇન્દ્રં સુતે હવામહે
જેમાં સર્વે સંપત્તિઓ વસે છે, જ્યાં સાત સભાઓ આનંદ કરે છે— અમે સોમ પિછડાવતી વખતે ઇન્દ્રને બોલાવીએ છીએ.
ત્રિકદ્રુકેષુ ચેતનં દેવાસો યજ્ઞમત્નત । તમિદ્વર્ધન્તુ નો ગિરઃ
ત્રિકદ્રુક મહોત્સવમાં, દેવોએ જાગૃતને યજ્ઞથી સન્માન આપ્યો છે. અમારી સ્તુતિઓ તેને વધાવે.
યત્સોમમિન્દ્ર વિષ્ણવિ યદ્વા ઘ ત્રિત આપ્ત્યે । યદ્વા મરુત્સુ મન્દસે સમિન્દુભિઃ
હે ઇન્દ્ર, જે સોમ તું વિષ્ણુ સાથે, કે ત્રિત આપ્ત્ય સાથે, કે મારુતો સાથે પીધો છે—
યદ્વા શક્ર પરાવતિ સમુદ્રે અધિ મન્દસે । અસ્માકમિત્સુતે રણા સમિન્દુભિઃ
કે હે શક્તિમાન, જે તું દૂરના સમુદ્ર પર આનંદથી પીધો છે, એ જ આનંદ તું અમારી પિછડાયેલી સોમમાં મેળવે.
યદ્વાસિ સુન્વતો વૃધો યજમાનસ્ય સત્પતે । ઉક્થે વા યસ્ય રણ્યસિ સમિન્દુભિઃ
કે તું યજમાનના સોમ પિછડાવા સમયે, કે જ્યારે તું સ્તુતિમાં આનંદ પામે છે, એ બધું તું અમારી પિછડાયેલી સોમમાં મેળવે.
યદદ્ય કચ્ચ વૃત્રહન્ન્ ઉદગા અભિ સૂર્ય । સર્વં તદિન્દ્ર તે વશે
વૃત્રના વિનાશક ઇન્દ્ર, આજે જે કંઈ ઉગ્યું છે, આકાશમાં સૂર્ય પણ, એ બધું તારા વશમાં છે.
યદ્વા પ્રવૃદ્ધ સત્પતે ન મરા ઇતિ મન્યસે । ઉતો તત્સત્યમિત્તવ
હે સારા લોકોના સ્વામી, જો તારે એવું લાગે કે, 'મારે કોઈ હરાવી શકે નહીં,' તો એ ખરેખર સાચું છે, હે મહાબળવાન.
યે સોમાસઃ પરાવતિ યે અર્વાવતિ સુન્વિરે । સર્વાંસ્તામિન્દ્ર ગચ્છસિ
દૂર દૂરસુદૂર અને નજીક જ્યાં જ્યાં સોમ રસ પિરસાય છે, એ બધે તું, ઇન્દ્ર, પહોંચી જતો છે.
ઉભયં શૃણવચ્ચ ન ઇન્દ્રો અર્વાગિદં વચઃ । સત્રાચ્યા મઘવા સોમપીતયે ધિયા શવિષ્ઠ આ ગમત્
ઇન્દ્ર, બંને બાજુનું સાંભળ અને આ વાણી સાંભળવા નજીક આવ. હે દયાળુ, તું બુદ્ધિ સાથે અહીં સોમપાન માટે આવ.