શિક્ષેયમિન્ મહયતે દિવેદિવે રાય આ કુહચિદ્વિદે । નહિ ત્વદન્યન્ મઘવન્ ન આપ્યં વસ્યો અસ્તિ પિતા ચન
હું એ શીખું કે જે તને રોજે રોજ મહાન માને છે, તેને જ્યાં ઇચ્છે ત્યાં ધન આપી શકું; હે દયાળુ, તારા સિવાય બીજું કોઈ—even પિતા પણ—એવું ધન આપનાર નથી.
યદિન્દ્ર યાવતસ્ત્વમેતાવદહમીશીય । સ્તોતારમિદ્દિધિષેય રદાવસો ન પાપત્વાય રાસીય
હે ઇન્દ્ર, જેટલો તું છે, એટલો હું પણ સ્વામી બની શકું; હે ધન આપનાર, હું સ્તુતિ કરનારને પ્રેમ કરું અને દુષ્ટને કશું ન આપું.
શિક્ષેયમિન્ મહયતે દિવેદિવે રાય આ કુહચિદ્વિદે । નહિ ત્વદન્યન્ મઘવન્ ન આપ્યં વસ્યો અસ્તિ પિતા ચન
હું એ શીખું કે જે તને રોજે રોજ મહાન માને છે, તેને જ્યાં ઇચ્છે ત્યાં ધન આપી શકું; હે દયાળુ, તારા સિવાય બીજું કોઈ—even પિતા પણ—એવું ધન આપનાર નથી.
ઇન્દ્રા યાહિ ચિત્રભાનો સુતા ઇમે ત્વાયવઃ । અણ્વીભિસ્તના પૂતાસઃ
હે ઇન્દ્ર, તેજસ્વી, આવો; આ પવિત્ર પાન તારા માટે જ છે, પાતળી ધારોમાં શુદ્ધ થયેલું છે.
ઇન્દ્રા યાહિ ધિયેષિતો વિપ્રજુતઃ સુતાવતઃ । ઉપ બ્રહ્માણિ વાઘતઃ
હે ઇન્દ્ર, પ્રાર્થનાથી પ્રેરિત થઈ, વિદ્વાનો સાથે, પિછાણેલા પાન અને ગાયકના સ્તુતિગીતો પાસે આવો.
ઇન્દ્રા યાહિ તૂતુજાન ઉપ બ્રહ્માણિ હરિવઃ । સુતે દધિષ્વ નશ્ચનઃ
હે ઇન્દ્ર, તુરંત આવો, હે પીળા, સ્તુતિગીતો પાસે; અમારા રક્ષણ માટે પિછાણેલા પાન પાસે બેસો.
મા ચિદન્યદ્વિ શંસત સખાયો મા રિષણ્યત । ઇન્દ્રમિત્સ્તોતા વૃષણં સચા સુતે મુહુરુક્થા ચ શંસત
મિત્રો, બીજું કંઈ ન બોલો અને દુઃખમાં ન પડો; બધા મળીને ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરો, પાન વખતે અને વારંવાર ગીતો ગાવો.
અવક્રક્ષિણં વૃષભં યથાજુરં ગાં ન ચર્ષણીસહમ્ । વિદ્વેષણં સંવનનોભયંકરં મંહિષ્ઠમુભયાવિનમ્
જેવી રીતે બળવાન વાછરડો, એ જ રીતે અપરાજિત, માણસોમાં ગાય જેવો મજબૂત, દુશ્મનોને હરાવનાર, સૌને જોડનાર, બંને બાજુનું કામ કરનાર, સૌથી મહાન અને બંને બાજુનો સ્વામી છે.
યચ્ચિદ્ધિ ત્વા જના ઇમે નાના હવન્ત ઊતયે । અસ્માકં બ્રહ્મેદમિન્દ્ર ભૂતુ તેઽહા વિશ્વા ચ વર્ધનમ્
લોકો તને જે પણ મદદ માટે બોલાવે છે, એ અમારી આ સ્તુતિ તારા માટે સ્વીકાર્ય બને; એ આજે અને હંમેશા અમારા વિકાસ માટે હોય.
વિ તર્તૂર્યન્તે મઘવન્ વિપશ્ચિતોઽર્યો વિપો જનાનામ્ । ઉપ ક્રમસ્વ પુરુરૂપમા ભર વાજં નેદિષ્ઠમૂતયે
હે દયાળુ, વિદ્વાનો વાણીમાં આગળ વધે છે, મહાન લોકો બધાને પાછળ પાડી દે છે; અનેક રૂપે આવો અને અમારે માટે વિજય નજીક લાવો.
બ્રહ્મણા તે બ્રહ્મયુજા યુનજ્મિ હરી સખાયા સધમાદ આશૂ । સ્થિરં રથં સુખમિન્દ્રાધિતિષ્ઠન્ પ્રજાનન્ વિદ્વામુપ યાહિ સોમમ્
પ્રાર્થનાથી, પ્રાર્થનાથી જોડાયેલી, હું તારા બે ઘોડા જોડું છું, હે મિત્ર, સૌ સાથે બેઠા; હે ઇન્દ્ર, મજબૂત રથને આરામથી સંભાળો અને સમજદારીથી સોમ પાસે આવો.
અધ્વર્યવોઽરુણં દુગ્ધમંશું જુહોતન વૃષભાય ક્ષિતીનામ્ । ગૌરાદ્વેદીયામવપાનમિન્દ્રો વિશ્વાહેદ્યાતિ સુતસોમમિચ્છન્
હે યજમાનો, લાલ રંગનું, દૂધથી દોઢાયેલું શુદ્ધ રસ વરિષ્ઠ પુરુષ માટે ચઢાવો; ઇન્દ્ર, પિછાણેલા સોમની ઇચ્છા રાખી, ગાયમાંથી, યજ્ઞપાત્રમાંથી બધું પીવા આવે છે.
યદ્દધિષે પ્રદિવિ ચાર્વન્નં દિવેદિવે પીતિમિદસ્ય વક્ષિ । ઉત હૃદોત મનસા જુષાણ ઉશન્ન્ ઇન્દ્ર પ્રસ્થિતાન્ પાહિ સોમાન્
તમે જે ઉત્તમ ભોજન સ્વર્ગમાં મૂક્યું છે, એ આનંદ રોજે રોજ લાવો; હૃદય અને મનથી સ્વીકારીને, હે તેજસ્વી ઇન્દ્ર, પિછાણેલા સોમ પીવો.
જજ્ઞાનઃ સોમં સહસે પપાથ પ્ર તે માતા મહિમાનમુવાચ । એન્દ્ર પપ્રાથોર્વન્તરિક્ષં યુધા દેવેભ્યો વરિવશ્ચકર્થ
શક્તિ માટે જન્મેલા, તું સોમ પીતો; તારી માતાએ તારી મહાનતાની ઘોષણા કરી; હે ઇન્દ્ર, તું વિશાળ આકાશ વિસ્તૃત કર્યું અને યુદ્ધ કરીને દેવો માટે માર્ગ બનાવ્યો.
યદ્યોધયા મહતો મન્યમાનાન્ સાક્ષામ તાન્ બાહુભિઃ શાશદાનાન્ । યદ્વા નૃભિર્વૃત ઇન્દ્રાભિયુધ્યાસ્તં ત્વયાજિં સૌશ્રવસં જયેમ
હે ઇન્દ્ર, જો અમારે એવાં લોકો સામે લડવું પડે, જે પોતાને બહુ શક્તિશાળી માને છે અને બાહુબળથી અડગ ઊભા છે, અથવા યુદ્ધ માટે ભેગા થયેલા વીર સામે લડવું પડે, તો તું અમારી બાજુએ રહે, અને એ પ્રસિદ્ધ વિજય અમને મળે.
પ્રેન્દ્રસ્ય વોચં પ્રથમા કૃતાનિ પ્ર નૂતના મઘવા યા ચકાર । યદેદદેવીરસહિષ્ટ માયા અથાભવત્કેવલઃ સોમો અસ્ય
હું ઇન્દ્રના પ્રાચીન મહાન કાર્યોનું વર્ણન કરું છું, અને હવે પણ, દયાળુ ઇન્દ્રે જે નવા કાર્યો કર્યા છે, તેનું પણ વર્ણન કરું છું; જ્યારે તેના દુશ્મનો તેની શક્તિ સામે ટકી શક્યા નહીં, ત્યારે સોમ માત્ર તેનો જ થયો.
તવેદં વિશ્વમભિતઃ પશવ્યં યત્પશ્યસિ ચક્ષસા સૂર્યસ્ય । ગવામસિ ગોપતિરેક ઇન્દ્ર ભક્ષીમહિ તે પ્રયતસ્ય વસ્વઃ
હે ઇન્દ્ર, તું જે સૂર્યની નજરે જુએ છે, એ આખું જગત તારો ચારો છે; તું ગાયોના એકમાત્ર રક્ષક અને માલિક છે. તું જે ધન પૂજાથી આપે છે, એ અમને પ્રાપ્ત થાય.
બૃહસ્પતે યુવમિન્દ્રશ્ચ વસ્વો દિવ્યસ્યેશાથે ઉત પાર્થિવસ્ય । ધત્તં રયિં સ્તુવતે કીરયે ચિદ્યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
હે બૃહસ્પતિ અને ઇન્દ્ર, તમે સ્વર્ગ અને પૃથ્વીના ધનના સ્વામી છો; જે તમારી સ્તુતિ કરે છે, તેને ધન આપો, કીર્તિ માટે પણ આપો; તમે બંને હંમેશા અમારો કલ્યાણથી રક્ષણ કરો.
યસ્તસ્તમ્ભ સહસા વિ જ્મો અન્તાન્ બૃહસ્પતિસ્ત્રિષધસ્થો રવેણ । તં પ્રત્નાસ ઋષયો દીધ્યાનાઃ પુરો વિપ્રા દધિરે મન્દ્રજિહ્વમ્
જે બૃહસ્પતિએ શક્તિથી પૃથ્વીના છેડા ઊંચા રાખ્યા, અને ત્રણ સ્થાન પર બેઠા રહીને ગર્જના કરી, તેમને પ્રાચીન ઋષિઓએ, જ્ઞાનથી તેજસ્વી, મૃદુ વાણીથી સ્થાપ્યા.
ધુનેતયઃ સુપ્રકેતં મદન્તો બૃહસ્પતે અભિ યે નસ્તતસ્રે । પૃષન્તં સૃપ્રમદબ્ધમૂર્વં બૃહસ્પતે રક્ષતાદસ્ય યોનિમ્
હે બૃહસ્પતિ, જે તેજસ્વી અને આનંદિત રક્ષકો છે, તેઓ તને ઘેરી લે; તું જે વિશાળ અને સતત વહેતી, દૂધ આપતી નદી છે, તેના મૂળને તું જ રક્ષા કર.
બૃહસ્પતે યા પરમા પરાવદત આ તે ઋતસ્પૃશો નિ ષેદુઃ । તુભ્યં ખાતા અવતા અદ્રિદુગ્ધા મધ્વ શ્ચોતન્ત્યભિતો વિરપ્શમ્
હે બૃહસ્પતિ, જે લોકો સૌથી ઊંચું અને દૂર બોલે છે, તે ધર્મનિષ્ઠો તારી પાસે બેઠા છે; તારા માટે, ખોદેલા, પર્વતમાંથી દૂધ કાઢેલા, સર્વત્ર મધ વહાવે છે.
બૃહસ્પતિઃ પ્રથમં જાયમાનો મહો જ્યોતિષઃ પરમે વ્યોમન્ । સપ્તાસ્યસ્તુવિજાતો રવેણ વિ સપ્તરશ્મિરધમત્તમાંસિ
બૃહસ્પતિ જ્યારે પ્રથમ જન્મ્યા, ત્યારે મહાન પ્રકાશના પરમ આકાશમાં હતા; સાત મુખવાળા, સ્તુતિથી જન્મેલા, ગર્જનાથી સાત કિરણોથી અંધકાર દૂર કર્યો.
સ સુષ્ટુભા સ ઋક્વતા ગણેન વલં રુરોજ ફલિગં રવેણ । બૃહસ્પતિરુસ્રિયા હવ્યસૂદઃ કનિક્રદદ્વાવશતીરુદાજત્
સુષ્ટુભ અને ઋક સ્તુતિઓથી, પોતાના સમૂહ સાથે, બૃહસ્પતિએ ગર્જના કરીને વલને તોડી નાખ્યો; હવન સ્વીકારનારા બૃહસ્પતિએ ગાયોના રંભાટ સાથે તેમને બહાર કાઢ્યા.
એવા પિત્રે વિશ્વદેવાય વૃષ્ણે યજ્ઞૈર્વિધેમ નમસા હવિર્ભિઃ । બૃહસ્પતે સુપ્રજા વીરવન્તો વયં સ્યામ પતયો રયીણામ્
આ રીતે, પિતા, સર્વદેવ અને પરાક્રમીને અમે યજ્ઞ, નમન અને હવનથી પૂજીએ; હે બૃહસ્પતિ, અમને સારા સંતાન, વીર અને ધનના માલિક બનાવ.
અસ્તેવ સુ પ્રતરં લાયમસ્યન્ ભૂષન્ન્ ઇવ પ્ર ભરા સ્તોમમસ્મૈ । વાચા વિપ્રાસ્તરત વાચમર્યો નિ રામય જરિતઃ સોમ ઇન્દ્રમ્
જેમ નિપુણ ધનુર્ધારી લક્ષ્ય પર તીર ચલાવે છે, અથવા શોભાયમાન થાય છે, તેમ તું તારી સ્તુતિ પ્રગટ કર; હે વિદ્વાનો, વાણીથી સ્તુતિ ગાઓ, ગાયક સોમ અને ઇન્દ્રને બોલાવે.
દોહેન ગામુપ શિક્ષા સખાયં પ્ર બોધય જરિતર્જારમિન્દ્રમ્ । કોશં ન પૂર્ણં વસુના ન્યૃષ્ટમા ચ્યાવય મઘદેયાય શૂરમ્
દૂધ દઈને ગાયને શોધ, મિત્રને શોધ; હે ગાયક, પ્રાચીન ઇન્દ્રને જાગૃત કર; ભરપૂર ધનથી ભરેલા પાત્રની જેમ, દાન માટે વીરને ઉદ્ગ્રાહિત કર.
કિમઙ્ગ ત્વા મઘવન્ ભોજમાહુઃ શિશીહિ મા શિશયં ત્વા શૃણોમિ । અપ્નસ્વતી મમ ધીરસ્તુ શક્ર વસુવિદં ભગમિન્દ્રા ભરા નઃ
હે દયાળુ, લોકો કહે છે કે તું શું ભોગવે છે? તું પોતાને સંયમમાં રાખ, કેમ કે હું સાંભળું છું કે તું અટકાવવાનો નથી; હે શક્ર, મારી પ્રાર્થના અમને ધનનો ભાગ આપે, હે ઇન્દ્ર, અમને ખજાનાના જ્ઞાનથી ભાગ આપ.
ત્વાં જના મમસત્યેષ્વિન્દ્ર સંતસ્થાના વિ હ્વયન્તે સમીકે । અત્રા યુજં કૃણુતે યો હવિષ્માન્ નાસુન્વતા સખ્યં વષ્ટિ શૂરઃ
હે ઇન્દ્ર, લોકો સચ્ચાઈમાં, સભામાં ઊભા રહીને તને બોલાવે છે; અહીં, જે યજ્ઞ કરે છે, તે તને મિત્ર બનાવે છે; જે સોમ પિડે છે એ વીર, યજ્ઞ વિના મિત્રતા ઇચ્છતો નથી.
ધનં ન સ્પન્દ્રં બહુલં યો અસ્મૈ તીવ્રાન્ત્સોમામાસુનોતિ પ્રયસ્વાન્ । તસ્મૈ શત્રૂન્ત્સુતુકાન્ પ્રાતરહ્નો નિ સ્વષ્ટ્રાન્ યુવતિ હન્તિ વૃત્રમ્
જે ઉત્સાહી, તીવ્ર અને શુદ્ધ સોમ તને અર્પણ કરે છે, તેને તું કદી ખૂટતું નથી એવું ધન આપે છે; તેના માટે તું દુશ્મન, સ્પર્ધક અને વૃત્રને સવારમાં જ નાશ કરે છે.
યસ્મિન્ વયં દધિમા શંસમિન્દ્રે યઃ શિશ્રાય મઘવા કામમસ્મે । આરાચ્ચિત્સન્ ભયતામસ્ય શત્રુર્ન્યસ્મૈ દ્યુમ્ના જન્યા નમન્તામ્
જેમાં અમે અમારી સ્તુતિ રાખી છે, એ ઇન્દ્રમાં—જે દયાળુ છે અને અમારે માટે ઇચ્છા બતાવે છે; દૂરથી પણ દુશ્મન તેને ડરે; બધું યશ અમારે માટે તેના આગળ નમે.