ઇન્દ્રો વૃત્રમવૃણોચ્છર્ધનીતિઃ પ્ર માયિનામમિનાદ્વર્પણીતિઃ । અહન્ વ્યંસમુશધગ્વનેષ્વાવિર્ધેના અકૃણોદ્રામ્યાણામ્
ઇન્દ્રે વૃત્રને મારી નાખ્યો, તેની ચાલાકી તોડી નાખી; તેણે દૂષિતોને પોતાની શક્તિથી નાશ કર્યા. ગુફા ફાડી, ગાયો મુક્ત કરી, છુપાયેલી વસ્તુઓ પ્રગટ કરી.
ઇન્દ્રઃ સ્વર્ષા જનયન્ન્ અહાનિ જિગાયોશિગ્ભિઃ પૃતના અભિષ્ટિઃ । પ્રારોચયન્ મનવે [https://vedastudy.yolasite.com/ketu1.php કેતુ ઉપરિ ટિપ્પણી], [http://puranastudy.000space.com/pur_index15/nachiketa.htm આરુણકેતુક ઉપરિ ટિપ્પણી]। બૃહદ્દૈવજ્ઞરઞ્જને [https://sa.wikisource.org/s/2xff ૩૨.૬] કથનમસ્તિ યત્ કેતુગ્રહસ્ય પૂર્ણરૂપઃ મીનાવતારઃ અસ્તિ - કેતોર્મીનાવતારશ્ચ યે ચાન્યે તેપિ ખેટજાઃ । પુરાણેષુ મત્સ્યાવતારસ્ય એકં વૈશિષ્ટ્યં જલપ્રલયતઃ મનોઃ રક્ષણમસ્તિ। કેતુમહ્નામવિન્દજ્જ્યોતિર્બૃહતે રણાય
ઇન્દ્રે પ્રકાશ લાવ્યો, દિવસો સર્જ્યા, પોતાના શસ્ત્રોથી દુશ્મનોને જીત્યા; તેણે મનુ માટે ચિહ્ન બનાવ્યું, મહાન યુદ્ધ માટે જ્યોતિ શોધી.
ઇન્દ્રસ્તુજો બર્હણા આ વિવેશ નૃવદ્દધાનો નર્યા પુરૂણિ । અચેતયદ્ધિય ઇમા જરિત્રે પ્રેમં વર્ણમતિરચ્છુક્રમાસામ્
ઇન્દ્ર, સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈ, બળના સ્થાનમાં પ્રવેશ્યો, પુરુષાર્થ અને અનેક દાન આપ્યા; તેણે ગાયક માટે આ વિચારો જગાડ્યા, તેમને તેજસ્વી અને શુદ્ધ બુદ્ધિ આપી.
મહો મહાનિ પનયન્ત્યસ્યેન્દ્રસ્ય કર્મ સુકૃતા પુરૂણિ । વૃજનેન વૃજિનાન્ત્સં પિપેષ માયાભિર્દસ્યૂંરભિભૂત્યોજાઃ
મહાન ઇન્દ્રના મહાન કાર્યો અનેક અને પ્રસિદ્ધ છે; તેણે પોતાની શક્તિથી દુષ્ટોને દબાવી દીધા, દસ્યોને પોતાની શક્તિ અને માયાથી હરાવ્યા.
યુધેન્દ્રો મહ્ના વરિવશ્ચકાર દેવેભ્યઃ સત્પતિશ્ચર્ષણિપ્રાઃ । વિવસ્વતઃ સદને અસ્ય તાનિ વિપ્રા ઉક્થેભિઃ કવયો ગૃણન્તિ
યુદ્ધમાં, ઇન્દ્રે દેવો માટે વિશાળ માર્ગ બનાવ્યો, સાચો સ્વામી અને મનુષ્યોનો રક્ષક; વિવસ્વતના ગૃહમાં, વિદ્વાનો આ કાર્યોને પોતાના સ્તુતિથી ગાય છે.
સત્રાસાહં વરેણ્યં સહોદાં સસવાંસં સ્વરપશ્ચ દેવીઃ । સસાન યઃ પૃથિવીં દ્યામુતેમામિન્દ્રં મદન્ત્યનુ ધીરણાસઃ
સર્વવિજયી, શ્રેષ્ઠ, બળવાન ઇન્દ્ર, બળ આપનાર અને તેજસ્વી દેવીઓ—એણે ધરતી અને આ આકાશ સ્થાપ્યા; વિદ્વાન લોકો ઇન્દ્રમાં આનંદ પામે છે.
સસાનાત્યામુત સૂર્યં સસાનેન્દ્રઃ સસાન પુરુભોજસં ગામ્ । હિરણ્યયમુત ભોગં સસાન હત્વી દસ્યૂન્ પ્રાર્યં વર્ણમાવત્
એણે જળ, સૂર્ય અને ધરતી સ્થાપી; ઇન્દ્રે પુષ્કળ ગાય, સોનાનું ધન મેળવ્યું, દસ્યોને મારીને આર્ય વર્ણને પ્રગટ કર્યો.
ઇન્દ્ર ઓષધીરસનોદહાનિ વનસ્પતીંરસનોદન્તરિક્ષમ્ । બિભેદ બલં નુનુદે વિવાચોઽથાભવદ્દમિતાભિક્રતૂનામ્
ઇન્દ્રે ઔષધિઓ, જળ, વૃક્ષો અને આકાશને ગતિ આપી; દુશ્મનોની શક્તિ તોડી, તેમના અવાજો શાંત કર્યા અને અહંકારીઓને વશમાં કર્યા.
શુનં હુવેમ મઘવાનમિન્દ્રમસ્મિન્ ભરે નૃતમં વાજસાતૌ । શૃણ્વન્તમુગ્રમૂતયે સમત્સુ ઘ્નન્તં વૃત્રાણિ સંજિતં ધનાનામ્
ચાલો, આપણે ઉદાર દાતા ઇન્દ્રને આ સ્પર્ધામાં બોલાવીએ, જે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ છે અને અમને વિજય અને બળ આપે છે. યુદ્ધમાં અમારા બોલાવાને સાંભળનાર અને દુશ્મનોને હરાવનાર, ધન-સંપત્તિમાં વિજયી એવા ઇન્દ્રને આપણે પોકારીએ.
ઉદુ બ્રહ્માણ્યૈરત શ્રવસ્યેન્દ્રં સમર્યે મહયા વસિષ્ઠ । આ યો વિશ્વાનિ શવસા તતાનોપશ્રોતા મ ઈવતો વચાંસિ
વેદમંત્રોનું ગાન મહિમા માટે ઊભું થયું છે. વસિષ્ઠ, સભામાં ઇન્દ્રની સ્તુતિ કર, જે પોતાની શક્તિથી બધામાં વ્યાપી ગયો છે અને અમારા વચનો સાંભળે છે, અમારા બોલાવાને આતુર છે.
અયામિ ઘોષ ઇન્દ્ર દેવજામિરિરજ્યન્ત યચ્છુરુધો વિવાચિ । નહિ સ્વમાયુશ્ચિકિતે જનેષુ તાનીદંહાંસ્યતિ પર્ષ્યસ્માન્
હું આ ધ્વનિ સાથે, દેવોથી જન્મેલા ઇન્દ્ર, તારી પાસે આવું છું, જેમ બુદ્ધિશાળી લોકો ઉંચે ગાય છે. લોકોમાં કોઈ પોતાનું આયુષ્ય જાણતું નથી—તુ અમને આ સંકટોમાંથી પાર પાડી દે.
યુજે રથં ગવેષણં હરિભ્યામુપ બ્રહ્માણિ જુજુષાણમસ્થુઃ । વિ બાધિષ્ટ સ્ય રોદસી મહિત્વેન્દ્રો વૃત્રાણ્યપ્રતી જઘન્વાન્
ઇન્દ્રે પોતાના બે ઘોડાં જોડીને શોધક રથ હાંકી, અને સ્તુતિઓની નજીક આવીને આનંદ માણ્યો. મહાન ઇન્દ્રે આકાશ અને ધરતીને વિભાજિત કરી, બધા વિઘ્નો પર વિજય મેળવ્યો છે અને કોઈ તેને હરાવી શકતો નથી.
આપશ્ચિત્પિપ્યુ સ્તર્યો ન ગાવો નક્ષન્ન્ ઋતં જરિતારસ્ત ઇન્દ્ર । યાહિ વાયુર્ન નિયુતો નો અચ્છા ત્વં હિ ધીભિર્દયસે વિ વાજાન્
પાણીયાં પણ ગાયોની જેમ પૂરાઈ ગઈ છે, અને સત્યમાંથી ક્યારેય વિમુખ થતી નથી, જેમ ગાયકોએ તારી સ્તુતિ કરી છે, ઇન્દ્ર. તું પવનની જેમ અમારે તરફ આવી જા, કેમ કે તારી બુદ્ધિથી તું અમને અનેક ઇનામો આપે છે.
તે ત્વા મદા ઇન્દ્ર માદયન્તુ શુષ્મિણં તુવિરાધસં જરિત્રે । એકો દેવત્રા દયસે હિ મર્તાન્ અસ્મિન્ છૂર સવને માદયસ્વ
ઈન્દ્ર, એ આનંદદાયક પાનીઓ તને આનંદ આપે—તુ શક્તિશાળી છે અને ગાયક માટે વિશાળ દાતા છે. દેવોમાં તું એકલો જ મનુષ્યો પર કૃપા કરે છે—આ સમારોહમાં, વીર, તું આનંદ માણ.
એવેદિન્દ્રં વૃષણં વજ્રબાહું વસિષ્ઠાસો અભ્યર્ચન્ત્યર્કૈઃ । સ ન સ્તુતો વીરવદ્ધાતુ ગોમદ્યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
વસિષ્ઠોએ પોતાના સ્તુતિગાનથી વજ્રધારી, શક્તિશાળી ઇન્દ્રની પૂજા કરી છે. એ ઇન્દ્ર, અમારી સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈ, અમને વીરતા અને ગાયો આપે અને હંમેશા આશીર્વાદથી અમારી રક્ષા કરે.
ઋજીષી વજ્રી વૃષભસ્તુરાષાટ્છુષ્મી રાજા વૃત્રહા સોમપાવા । યુક્ત્વા હરિભ્યામુપ યાસદર્વાઙ્માધ્યંદિને સવને મત્સદિન્દ્રઃ
ઝડપદાર, વજ્રધારી, વાઘા જેવો બળવાન, રાજા, વિઘ્નહર્તા અને સોમપાન કરનાર ઇન્દ્ર—એણે બે ઘોડાં જોડીને, મધ્યાહ્નના હવનમાં અહીં આવી આનંદ માણે.
ઉદુ બ્રહ્માણ્યૈરત શ્રવસ્યેન્દ્રં સમર્યે મહયા વસિષ્ઠ । આ યો વિશ્વાનિ શવસા તતાનોપશ્રોતા મ ઈવતો વચાંસિ
વેદમંત્રોનું ગાન મહિમા માટે ઊભું થયું છે. વસિષ્ઠ, સભામાં ઇન્દ્રની સ્તુતિ કર, જે પોતાની શક્તિથી બધામાં વ્યાપી ગયો છે અને અમારા વચનો સાંભળે છે, અમારા બોલાવાને આતુર છે.
અયામિ ઘોષ ઇન્દ્ર દેવજામિરિરજ્યન્ત યચ્છુરુધો વિવાચિ । નહિ સ્વમાયુશ્ચિકિતે જનેષુ તાનીદંહાંસ્યતિ પર્ષ્યસ્માન્
હું આ ધ્વનિ સાથે, દેવોથી જન્મેલા ઇન્દ્ર, તારી પાસે આવું છું, જેમ બુદ્ધિશાળી લોકો ઉંચે ગાય છે. લોકોમાં કોઈ પોતાનું આયુષ્ય જાણતું નથી—તુ અમને આ સંકટોમાંથી પાર પાડી દે.
યુજે રથં ગવેષણં હરિભ્યામુપ બ્રહ્માણિ જુજુષાણમસ્થુઃ । વિ બાધિષ્ટ સ્ય રોદસી મહિત્વેન્દ્રો વૃત્રાણ્યપ્રતી જઘન્વાન્
ઇન્દ્રે પોતાના બે ઘોડાં જોડીને શોધક રથ હાંકી, અને સ્તુતિઓની નજીક આવીને આનંદ માણ્યો. મહાન ઇન્દ્રે આકાશ અને ધરતીને વિભાજિત કરી, બધા વિઘ્નો પર વિજય મેળવ્યો છે અને કોઈ તેને હરાવી શકતો નથી.
આપશ્ચિત્પિપ્યુ સ્તર્યો ન ગાવો નક્ષન્ન્ ઋતં જરિતારસ્ત ઇન્દ્ર । યાહિ વાયુર્ન નિયુતો નો અછા ત્વં હિ ધીભિર્દયસે વિ વાજાન્
પાણીયાં પણ ગાયોની જેમ પૂરાઈ ગઈ છે, અને સત્યમાંથી ક્યારેય વિમુખ થતી નથી, જેમ ગાયકોએ તારી સ્તુતિ કરી છે, ઇન્દ્ર. તું પવનની જેમ અમારે તરફ આવી જા, કેમ કે તારી બુદ્ધિથી તું અમને અનેક ઇનામો આપે છે.
તે ત્વા મદા ઇન્દ્ર માદયન્તુ શુષ્મિણં તુવિરાધસં જરિત્રે । એકો દેવત્રા દયસે હિ મર્તાન્ અસ્મિન્ છૂર સવને માદયસ્વ
ઈન્દ્ર, એ આનંદદાયક પાનીઓ તને આનંદ આપે—તુ શક્તિશાળી છે અને ગાયક માટે વિશાળ દાતા છે. દેવોમાં તું એકલો જ મનુષ્યો પર કૃપા કરે છે—આ સમારોહમાં, વીર, તું આનંદ માણ.
એવેદિન્દ્રં વૃષણં વજ્રબાહું વસિષ્ઠાસો અભ્યર્ચન્ત્યર્કૈઃ । સ ન સ્તુતો વીરવદ્ધાતુ ગોમદ્યૂયં પાત સ્વસ્તિભિઃ સદા નઃ
વસિષ્ઠોએ પોતાના સ્તુતિગાનથી વજ્રધારી, શક્તિશાળી ઇન્દ્રની પૂજા કરી છે. એ ઇન્દ્ર, અમારી સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈ, અમને વીરતા અને ગાયો આપે અને હંમેશા આશીર્વાદથી અમારી રક્ષા કરે.
ઋજીષી વજ્રી વૃષભસ્તુરાષાટ્છુષ્મી રાજા વૃત્રહા સોમપાવા । યુક્ત્વા હરિભ્યામુપ યાસદર્વાઙ્માધ્યંદિને સવને મત્સદિન્દ્રઃ
ઝડપદાર, વજ્રધારી, વાઘા જેવો બળવાન, રાજા, વિઘ્નહર્તા અને સોમપાન કરનાર ઇન્દ્ર—એણે બે ઘોડાં જોડીને, મધ્યાહ્નના હવનમાં અહીં આવી આનંદ માણે.
વયમુ ત્વામપૂર્વ્ય સ્થૂરં ન કચ્ચિદ્ભરન્તોઽવસ્યવઃ । વાજે ચિત્રં હવામહે
અમે તને, અપૂર્વ અને વજનદાર આધાર તરીકે ધારણ કરીને, તને બોલાવીએ છીએ. ઇનામ માટેની સ્પર્ધામાં, અમે તને, અદ્ભુત ઇન્દ્રને, પોકારીએ છીએ.
ઉપ ત્વા કર્મન્ન્ ઊતયે સ નો યુવોગ્રશ્ચક્રામ યો ધૃષત્। ત્વામિદ્ધ્યવિતારં વવૃમહે સખાય ઇન્દ્ર સાનસિમ્
અમે અમારા કાર્યમાં મદદ માટે તારી પાસે આવીએ છીએ; એ શક્તિશાળી અને ભયાનક ઇન્દ્ર અમારે પાસે આવી જાય. અમે તને, ઇન્દ્ર, અમારો સહાયક અને મિત્ર, અડગ આધાર તરીકે પસંદ કર્યો છે.
યો ન ઇદમિદં પુરા પ્ર વસ્ય આનિનાય તમુ વ સ્તુષે । સખાય ઇન્દ્રમૂતયે
જે ઇન્દ્રે પહેલાં અમને અનેક સમૃદ્ધિ આપી, એ જને હું હવે પ્રસન્ન કરું છું; ઇન્દ્ર, અમારા મિત્ર, તારી મદદ માટે.
હર્યશ્વં સત્પતિં ચર્ષણીસહં સ હિ ષ્મા યો અમન્દત । આ તુ નઃ સ વયતિ ગવ્યમશ્વ્યં સ્તોતૃભ્યો મઘવા શતમ્
જે ઘોડાઓનો સ્વામી છે, સાચો માલિક છે, લોકોમાં બળવાન છે અને હંમેશા ઉત્સાહી રહે છે, એ આપણને ગાય અને ઘોડા આપે; અને મઘવાન ગાયકોએ માટે સો વસ્તુંઓ આપે.
પ્ર મંહિષ્ઠાય બૃહતે બૃહદ્રયે સત્યશુષ્માય તવસે મતિં ભરે । અપામિવ પ્રવણે યસ્ય દુર્ધરં રાધો વિશ્વાયુ શવસે અપાવૃતમ્
હું મારી ભાવના મહાન અને ધનવાન, સાચી તાકાત અને પ્રસિદ્ધ બળ ધરાવનારને અર્પણ કરું છું; જેમ પાણી ઢાળે એ રીતે, જેના ધનને કોઈ રોકી શકે નહીં, તે મહાન પુરુષે મહેનત કરનાર માટે ખુલ્લું રાખ્યું છે.
અધ તે વિશ્વમનુ હાસદિષ્ટય આપો નિમ્નેવ સવના હવિષ્મતઃ । યત્પર્વતે ન સમશીત હર્યત ઇન્દ્રસ્ય વજ્રઃ શ્નથિતા હિરણ્યયઃ
પછી, તારી માટે બધું જ ઇચ્છિત મળતું જાય છે, જેમ યજ્ઞ માટે પાણી નીચે વહી જાય છે; જ્યારે પર્વત પર ઇન્દ્રનો સોનાનો વજ્ર મુક્ત થયો અને જેને કોઈ વશ ન કરી શકે તે તોડી નાખ્યું.
અસ્મૈ ભીમાય નમસા સમધ્વર ઉષો ન શુભ્ર આ ભરા પનીયસે । યસ્ય ધામ શ્રવસે નામેન્દ્રિયં જ્યોતિરકારિ હરિતો નાયસે
આ ભયાનક દેવને અમે ભક્તિપૂર્વક વંદન કરીએ છીએ, જેમ ઉજળી ઉષા માર્ગ માટે પ્રકાશ લાવે છે; જેના રાજ્યનું નામ અને બળ પ્રસિદ્ધ છે, એણે હરિયાળી માટે તેજ પેદા કર્યું.