શમ્યા હ નામ દધિષે મમ દિપ્સન્તિ યે ધના । રાત્રીહિ તાન્ અસુતપા ય સ્તેનો ન વિદ્યતે યત્પુનર્ન વિદ્યતે
તમે મારા માટે 'શાંતિદાયિ' નામ ધારણ કર્યું છે, જે મારા ધનની ઇચ્છા રાખે છે તેમના વિરુદ્ધ. હે રાત્રિ, એ લોકોને દૂર હાંકો, હે અવિરત જાગતી, જ્યાં ચોર મળી ન શકે, જ્યાં તે કદી ફરી ન મળે.
ભદ્રાસિ રાત્રિ ચમસો ન વિષ્ટો વિષ્વઙ્ગોરૂપં યુવતિર્બિભર્ષિ । ચક્ષુષ્મતી મે ઉશતી વપૂમ્ષિ પ્રતિ ત્વં દિવ્યા ન ક્ષામમુક્થાઃ
તું શુભ છે, હે રાત્રિ, જેમ કે ક્યારેય ઉલટાવાતો નથી એવો પ્યાલો; તું યુવાન સ્ત્રી છે, સર્વ પ્રકારના પશુઓના રૂપ ધારણ કરે છે. તેજસ્વી, દ્રષ્ટિવાળી, તું સુંદર રૂપો ધરાવે છે; તું આ ધરતીને ક્યારેય છોડતી નથી, જેમ આકાશ પણ નથી છોડતું.
યો અદ્ય સ્તેન આયત્યઘાયુર્મર્ત્યો રિપુઃ । રાત્રી તસ્ય પ્રતીત્ય પ્ર ગ્રીવાઃ પ્ર શિરો હનત્
જે આજે ચોર, દુષ્ટકર્મી કે દુશ્મન છે, રાત્રિ, તું તેને મળી, તેની ગળા અને માથું ચકનાચૂર કરી નાખ.
પ્ર પાદૌ ન યથાયતિ પ્ર હસ્તૌ ન યથાશિષત્। યો મલિમ્લુરુપાયતિ સ સંપિષ્ટો અપાયતિ । અપાયતિ સ્વપાયતિ શુષ્કે સ્થાણાવપાયતિ
તેના પગ યોગ્ય રીતે ચાલે નહીં, તેના હાથ ઇચ્છ્યા તેમ પહોંચે નહીં; જે ગંદકીમાં ફરતો હોય, તે પીસાઈને નાશ પામે; તે નાશ પામે, તે નાશ પામે, સુકા લાકડાં પર ઊભો રહીને પણ નાશ પામે.
અધ રાત્રિ તૃષ્ટધૂમમશીર્ષાણમહિં કૃણુ । અક્ષૌ વૃકસ્ય નિર્જહ્યાસ્તેન તં દ્રુપદે જહિ
હવે, હે રાત્રિ, ત્રિ-ધૂમવાળી, શિરવિહિન સાપને નિર્બળ બનાવી દે; વાઘના પાંસાં તોડી નાખ અને જંગલમાં છુપાયેલા ચોરને દંડ આપ.
યે તે રાત્ર્યનડ્વાહસ્તીક્ષ્ણશૃઙ્ગાઃ સ્વાશવઃ । તેભિર્નો અદ્ય પારયાતિ દુર્ગાણિ વિશ્વહા
હે રાત્રિ, તારા જે બળવાન, તીક્ષ્ણ શિંગાવાળા, મજબૂત દાંતવાળા બળદ છે, તેઓ દ્વારા આજે અમને સર્વ મુશ્કેલીઓમાંથી પાર પાડી દે, હે વિજયશાળી.
રાત્રિંરાત્રિમરિષ્યન્તસ્તરેમ તન્વા વયમ્ । ગમ્ભીરમપ્લવા ઇવ ન તરેયુરરાતયઃ
રાત્રિ પછી રાત્રિ, જીવતા રહીને, અમે આપણા શરીરથી સર્વ મુશ્કેલીઓ પાર કરી જઈએ; જેમ ઊંડા પાણીમાં ડૂબી ન શકાય તેમ, તેમ દુશ્મનો અમને વટાવી ન શકે.
યથા શામ્યાકઃ પ્રપતન્ન્ અપવાન્ નાનુવિદ્યતે । એવા રાત્રિ પ્ર પાતય યો અસ્મામભ્યઘાયતિ
જેમ સુકાઈ ગયેલો ડાંગરનો ડાંઠ પડતી વખતે પવન તેને અનુસરે નહીં, તેમ, હે રાત્રિ, જે અમને નુકસાન પહોંચાડવા ઈચ્છે છે, તેને તું નીચે પાડી દે.
અપ સ્તેનં વાસયો ગોઅજમુત તસ્કરમ્ । અથો યો અર્વતઃ શિરોઽભિધાય નિનીષતિ
ચોર, ગાય-ચોર અને લૂંટારૂંને દૂર હાંકો; અને જે ઘોડાના માથા પર નજર રાખીને તેને લઈ જવા ઈચ્છે છે, તેને પણ દૂર હાંકો.
યદદ્ય રાત્રિ સુભગે વિભજન્ત્યયો વસુ । યદેતદસ્માન્ ભોજય યથેદન્યાન્ ઉપાયસિ
જે પણ ધન, હે શુભ રાત્રિ, આજે વહેંચાઈ રહ્યું છે, અને જે તું અમને આપે છે, જેમ તું બીજાને આપે છે—
ઉષસે નઃ પરિ દેહિ સર્વાન્ રાત્ર્યનાગસઃ । ઉષા નો અહ્ને આ ભજાદહસ્તુભ્યં વિભાવરિ
હે રાત્રિ, અમને સુરક્ષિત રાખીને ઉષા સુધી પહોંચાડ; ઉષા અમને દિવસ વહેંચે, હે તેજસ્વિ, કેમ કે તારા હાથ નથી.
અયુતોઽહમયુતો મ આત્માયુતં મે ચક્ષુરયુતં મે શ્રોત્રમ્ । અયુતો મે પ્રાણોઽયુતો મેઽપાનોઽયુતો મે વ્યાનોઽયુતોઽહં સર્વઃ
હું દસ હજાર છું, મારી આત્મા દસ હજાર છે, મારી આંખ દસ હજાર છે, મારું કાન દસ હજાર છે; મારું શ્વાસ દસ હજાર છે, બહાર જતો શ્વાસ દસ હજાર છે, વ્યાપક શ્વાસ દસ હજાર છે; હું સર્વ છું, દસ હજાર.
દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાં પ્રસૂત આ રભે
હું તને દેવ સ્વિતૃની પ્રેરણાથી, અશ્વિનીકુમારોની બાહુઓમાંથી અને પૂષણના હાથે જન્મેલી તરીકે સ્વીકારું છું.
કામસ્તદગ્રે સમવર્તત મનસો રેતઃ પ્રથમં યદાસીત્। સ કામ કામેન બૃહતા સયોની રાયસ્પોષં યજમાનાય ધેહિ
આ જગતમાં શરૂઆતમાં ઇચ્છા ઊભી થઈ, જે મનનું પ્રથમ બીજ હતું. હે ઇચ્છા, તું મહાન ઇચ્છા સાથે એક થઈને, એક જ ગર્ભમાંથી, યજમાનને ધન અને સમૃદ્ધિ આપ.
ત્વં કામ સહસાસિ પ્રતિષ્ઠિતો વિભુર્વિભાવા સખ આ સખીયતે । ત્વમુગ્રઃ પૃતનાસુ સસહિઃ સહ ઓજો યજમાનાય ધેહિ
હે ઇચ્છા, તું શક્તિથી સ્થિર છે, સર્વત્ર વ્યાપી છે, અનેક રૂપે દેખાય છે, મિત્રોને મિત્ર બનીને મળે છે; તું યુદ્ધમાં પણ શક્તિશાળી છે, યજમાનને તું બળ આપ.
દૂરાચ્ચકમાનાય પ્રતિપાણાયાક્ષયે । આસ્મા અશૃણ્વન્ન્ આશાઃ કામેનાજનયન્ત્સ્વઃ
દૂરથી તરસતા અને શોધતા, ક્યારેય ન ખૂટતા માટે આશાઓએ સાંભળ્યું છે; ઇચ્છાથી જ તેમણે પોતાનું પ્રકાશ પેદા કર્યું છે.
કામેન મા કામ આગન્ હૃદયાદ્ધૃદયં પરિ । યદમીષામદો મનસ્તદૈતૂપ મામિહ
મારી પાસે હૃદયથી હૃદય સુધી ઇચ્છા આવી જાય; જે આનંદ કે વિચાર આ લોકોમાં છે, એ બધું અહીં મારી પાસે આવી જાય.
યત્કામ કામયમાના ઇદં કૃણ્મસિ તે હવિઃ । તન્ નઃ સર્વં સમૃધ્યતામથૈતસ્ય હવિષો વીહિ સ્વાહા
હે ઇચ્છા, જે કાર્ય અમે તારી ઇચ્છાથી કરીએ છીએ, એ તારી માટે અર્પણ છે; એ બધું અમારે માટે ફલે અને તું આ હવન સ્વીકાર, સ્વાહા.
કાલો અશ્વો વહતિ સપ્તરશ્મિઃ સહસ્રાક્ષો અજરો ભૂરિરેતાઃ । તમા રોહન્તિ કવયો વિપશ્ચિતસ્તસ્ય ચક્રા ભુવનાનિ વિશ્વા
કાળ એ સાત કિરણોવાળું ઘોડું છે, જે સર્વને વહેંચે છે; તે હજારો આંખોવાળો, કદી ન વૃદ્ધ થતો, શક્તિશાળી છે. જ્ઞાની અને સમજદાર લોકો એ પર ચઢે છે; એના ચક્રો બધા લોક છે.
સપ્ત ચક્રાન્ વહતિ કાલ એષ સપ્તાસ્ય નાભીરમૃતં ન્વક્ષઃ । સ ઇમા વિશ્વા ભુવનાન્યઞ્જત્કાલઃ સ ઈયતે પ્રથમો નુ દેવઃ
આ કાળ સાત ચક્રો ધરાવે છે, સાત મુખ છે, એનું નાભિ અમર છે, એનું ધુરા શાશ્વત છે; એ બધા લોકને ચલાવે છે, કાળ પ્રથમ દેવ છે, એ સતત આગળ વધે છે.
પૂર્ણઃ કુમ્ભોઽધિ કાલ આહિતસ્તં વૈ પશ્યામો બહુધા નુ સન્તમ્ । સ ઇમા વિશ્વા ભુવનાનિ પ્રત્યઙ્કાલં તમાહુઃ પરમે વ્યોમન્
કાળ પર એક ભરેલું કુંભ રાખવામાં આવ્યું છે; અમે એને અનેક રૂપે જુએ છીએ. એ બધા લોકને ચલાવે છે; એ કાળને તેઓ સર્વોચ્ચ આકાશ કહે છે.
સ એવ સં ભુવનાન્યાભરત્સ એવ સં ભુવનાનિ પર્યૈત્। પિતા સન્ન્ અભવત્પુત્ર એષાં તસ્માદ્વૈ નાન્યત્પરમસ્તિ તેજઃ
એ જ સર્વ લોકને ઉઠાવે છે, એ જ સર્વ લોકને ફરતો રહ્યો છે. એ જ એનો પિતા અને પુત્ર બન્યો; તેથી એથી વધુ તેજ બીજું ક્યાંય નથી.
કાલોઽમૂં દિવમજનયત્કાલ ઇમાઃ પૃથિવીરુત । કાલે હ ભૂતં ભવ્યં ચેષિતં હ વિ તિષ્ઠતે
કાળે આ આકાશ પેદા કર્યું, કાળે આ પૃથ્વી પેદા કરી. ભૂતકાળ, ભવિષ્ય અને બધું કરેલું કાળમાં જ સ્થિર છે.
કાલો ભૂતિમસૃજત કાલે તપતિ સૂર્યઃ । કાલે હ વિશ્વા ભૂતાનિ કાલે ચક્ષુર્વિ પશ્યતિ
કાળે સર્વ જીવો પેદા કર્યા, કાળમાં સૂર્ય તેજ આપે છે. સર્વ જીવો કાળમાં રહે છે, કાળમાં જ આંખે બધું જુએ છે.
કાલે મનઃ કાલે પ્રાણઃ કાલે નામ સમાહિતમ્ । કાલેન સર્વા નન્દન્ત્યાગતેન પ્રજા ઇમાઃ
કાળમાં મન છે, કાળમાં શ્વાસ છે, કાળમાં નામ એકત્રિત છે. કાળ આવે ત્યારે સર્વ પ્રજાઓ આનંદ કરે છે.
કાલે તપઃ કાલે જ્યેષ્ઠં કાલે બ્રહ્મ સમાહિતમ્ । કાલો હ સર્વસ્યેશ્વરો યઃ પિતાસીત્પ્રજાપતેઃ
કાળમાં તપ છે, કાળમાં મહાનતા છે, કાળમાં બ્રહ્મ એકત્રિત છે. કાળ સર્વનો ઈશ્વર છે, જે પ્રજાપતિનો પિતા થયો.
તેનેષિતં તેન જાતં તદુ તસ્મિન્ પ્રતિષ્ઠિતમ્ । કાલો હ બ્રહ્મ ભૂત્વા બિભર્તિ પરમેષ્ઠિનમ્
એના દ્વારા બધું ચલાય છે, એના દ્વારા બધું જન્મે છે, એમાં બધું સ્થિર છે. કાળ બ્રહ્મ બનીને પરમેશ્વરને ધારણ કરે છે.
કાલઃ પ્રજા અસૃજત કાલો અગ્રે પ્રજાપતિમ્ । સ્વયંભૂઃ કશ્યપઃ કાલાત્તપઃ કાલાદજાયત
કાળે પ્રજાઓ પેદા કરી, શરૂઆતમાં કાળે પ્રજાપતિ પેદા કર્યો. સ્વયંભૂ કશ્યપ પણ કાળમાંથી જન્મ્યો અને તપ પણ કાળમાંથી.
કાલાદાપઃ સમભવન્ કાલાદ્બ્રહ્મ તપો દિશઃ । કાલેનોદેતિ સૂર્યઃ કાલે નિ વિશતે પુનઃ
કાળમાંથી જળ પેદા થયું, કાળમાંથી બ્રહ્મા, તપ અને દિશાઓ પેદા થઈ. કાળથી સૂર્ય ઉગે છે અને કાળમાં જ પાછો અસ્ત થાય છે.
કાલેન વાતઃ પવતે કાલેન પૃથિવી મહી । દ્યૌર્મહી કાલ આહિતા
કાળથી પવન વહે છે, કાળથી પૃથ્વી સ્થિર છે. મહાન આકાશ પણ કાળમાં જ સ્થિર છે.