આ રભસ્વ જાતવેદસ્તેજસ્વદ્ધરો અસ્તુ તે । શરીરમસ્ય સં દહાથૈનં દેહિ સુકૃતામુ લોકે
હે જાતવેદસ, તું પકડી લે અને તારો તેજ વધુ તેજસ્વી બને; એનું શરીર સંપૂર્ણ રીતે દહન કર અને તેને સારા કર્મવાળાઓના લોકમાં સ્થાન આપ.
યે તે પૂર્વે પરાગતા અપરે પિતરશ્ચ યે । તેભ્યો ઘૃતસ્ય કુલ્યૈતુ શતધારા વ્યુન્દતી
તારા પૂર્વજ, જે ગયા છે અને જે પછી આવશે—તેમને ઘીનું વહેણ, સો ધારા સાથે વહેતું, સતત મળે.
એતદા રોહ વય ઉન્મૃજાનઃ સ્વા ઇહ બૃહદુ દીદયન્તે । અભિ પ્રેહિ મધ્યતો માપ હાસ્થાઃ પિતૄનાં લોકં પ્રથમો યો અત્ર
આ વાયુ પર ચઢો, શુદ્ધ અને તેજસ્વી બનીને, તારા પોતાના ઘરમાં પ્રકાશિત થો; વચ્ચેથી આગળ વધો, પાછા ન ફરો, પિતૃઓના લોકમાં જાઓ, જે અહીં પ્રથમ હતા.
આ રોહત જનિત્રીં જાતવેદસઃ પિતૃયાનૈઃ સં વ આ રોહયામિ । અવાડ્ઢવ્યેષિતો હવ્યવાહ ઈજાનં યુક્તાઃ સુકૃતાં ધત્ત લોકે
માતા પાસે ચઢો, હે જાતવેદસ, પિતૃઓના માર્ગે; હું તને સૌ સાથે ચઢાવું છું; હવનથી મોકલાયેલા, હવન વહન કરનાર, યજમાનને સારા કર્મવાળાઓના લોકમાં પહોંચાડ.
દેવા યજ્ઞમૃતવઃ કલ્પયન્તિ હવિઃ પુરોડાશં સ્રુચો યજ્ઞાયુધાનિ । તેભિર્યાહિ પથિભિર્દેવયાનૈર્યૈરીજાનાઃ સ્વર્ગં યન્તિ લોકમ્
દેવતાઓ યજ્ઞના પ્રભાવે અમર બને છે, તેઓ હવન માટેનો ભાત, પૂરોડા, અને યજ્ઞના સાધનો તૈયાર કરે છે. એ બધાંથી, તું દેવમાર્ગે ચાલ, જેમ માર્ગે યજ્ઞ કરનાર સ્વર્ગ લોકે પહોંચે છે.
ઋતસ્ય પન્થામનુ પશ્ય સાધ્વઙ્ગિરસઃ સુકૃતો યેન યન્તિ । તેભિર્યાહિ પથિભિઃ સ્વર્ગં યત્રાદિત્યા મધુ ભક્ષયન્તિ તૃતીયે નાકે અધિ વિ શ્રયસ્વ
અંગિરસ, સત્યના માર્ગને જો, એ સારા રસ્તે સારા લોકો જાય છે. એ જ માર્ગે તું સ્વર્ગમાં જા, જ્યાં આદિત્ય દેવતાઓ અમૃતમય મીઠાશનો આનંદ માણે છે; ત્રીજા આકાશમાં જઈને તું તારો સ્થાન લઈ લે.
ત્રયઃ સુપર્ણા ઉપરસ્ય માયૂ નાકસ્ય પૃષ્ઠે અધિ વિષ્ટપિ શ્રિતાઃ । સ્વર્ગા લોકા અમૃતેન વિષ્ઠા ઇષમૂર્જં યજમાનાય દુહ્રામ્
ત્રણ સુંદર પક્ષીઓ, ઉપરના લોકના રક્ષક, આકાશની પીઠ પર ઊંચા સ્થાન પર છે. સ્વર્ગના લોક અમૃતથી ભરેલા છે; તેઓ યજમાનને પોષણ અને તાકાત આપે છે.
સંસં સ્રવન્તુ નદ્યઃ સં વાતાઃ સં પતત્રિણઃ । યજ્ઞમિમં વર્ધયતા ગિરઃ સંસ્રાવ્યેણ હવિષા જુહોમિ
નદીઓ એકસાથે વહે, પવનો એક થાય, પક્ષીઓ ભેગા થાય. તમે આ યજ્ઞને વધારો; વહેતા હવનથી, હું વાણી દ્વારા આ આહુતિ અર્પણ કરું છું.
ઇમં હોમા યજ્ઞમવતેમં સંસ્રાવણા ઉત યજ્ઞમિમં વર્ધયતા ગિરઃ સંસ્રાવ્યેણ હવિષા જુહોમિ
આ યજ્ઞને આપણે રક્ષીએ, તેને વહાવીએ; તમે આ યજ્ઞને વધારજો; વહેતા હવનથી, હું વાણી દ્વારા આ આહુતિ અર્પણ કરું છું.
રૂપંરૂપં વયોવયઃ સંરભ્યૈનં પરિ ષ્વજે । યજ્ઞમિમં ચતસ્રઃ પ્રદિશો વર્ધયન્તુ સંસ્રાવ્યેણ હવિષા જુહોમિ
રૂપે રૂપે, વયે વયે, બધા ભેગા થઈને તેને આવરી લે. ચારેય દિશાઓ આ યજ્ઞને વધારે; વહેતા હવનથી, હું વાણી દ્વારા આ આહુતિ અર્પણ કરું છું.
19.2 શં ત આપો હૈમવતીઃ શમુ તે સન્તૂત્સ્યાઃ । શં તે સનિષ્યદા આપઃ શમુ તે સન્તુ વર્ષ્યાઃ
હિમાલયની નદીઓ તને કલ્યાણ આપે, તળાવોની નદીઓ તને કલ્યાણ આપે. સ્થિર થયેલી નદીઓ તને કલ્યાણ આપે, વરસાદની નદીઓ પણ તને કલ્યાણ આપે.
શં ત આપો ધન્વન્યાઃ શં તે સન્ત્વનૂપ્યાઃ । શં તે ખનિત્રિમા આપઃ શં યાઃ કુમ્ભેભિરાભૃતાઃ
મારુસ્થલની નદીઓ તને કલ્યાણ આપે, કાદવવાળી નદીઓ તને કલ્યાણ આપે. ખોદીને કાઢેલી નદીઓ તને કલ્યાણ આપે, અને માટલામાં ભરેલી નદીઓ પણ તને કલ્યાણ આપે.
અનભ્રયઃ ખનમાના વિપ્રા ગમ્ભીરે અપસઃ । ભિષગ્ભ્યો ભિષક્તરા આપો અછા વદામસિ
મેઘવિહિન, ઊંડા પાણી, ખોદવામાં આવે છે અને એ ગહન છે. વૈદ્યોમાં, આ પાણી સૌથી વધારે આરોગ્યદાયક છે; આવો, આપણે એ પાણીનું સ્મરણ કરીએ.
અપામહ દિવ્યાનામપાં સ્રોતસ્યાનામ્ । અપામહ પ્રણેજનેઽશ્વા ભવથ વાજિનઃ
અમે દૈવીક જળ પીધું છે, નદીઓના પ્રવાહોમાંથી પીધું છે. મેળામાં અમે પીધું છે; તમે ઝડપી ઘોડા બનો.
તા અપઃ શિવા અપોઽયક્ષ્મંકરણીરપઃ । યથૈવ તૃપ્યતે મયસ્તાસ્ત આ દત્ત ભેષજીઃ
આ પાણી શુભ છે, રોગ દૂર કરનાર છે. જેમ સંતોષ મળે છે, તેમ તમે અમને ઔષધિ આપો.
દિવસ્પૃથિવ્યાઃ પર્યન્તરિક્ષાદ્વનસ્પતિભ્યો અધ્યોષધીભ્યઃ । યત્રયત્ર વિભૃતો જાતવેદાસ્તત સ્તુતો જુષમાણો ન એહિ
આકાશ અને પૃથ્વીમાંથી, અંતરિક્ષમાંથી, વૃક્ષો અને ઔષધિઓમાંથી, જ્યાં જ્યાં જાતવેદા વિહરતા હોય, જ્યાં તેની સ્તુતિ થાય છે, ત્યાંથી તું અમારે આવ.
યસ્તે અપ્સુ મહિમા યો વનેષુ ય ઓષધીષુ પશુષ્વપ્સ્વન્તઃ । અગ્ને સર્વાસ્તન્વઃ સં રભસ્વ તાભિર્ન એહિ દ્રવિણોદા અજસ્રઃ
પાણીમાં, વનોમાં, ઔષધિઓમાં, પશુઓમાં અને અંદરના જળમાં તારી મહિમા છે, અગ્નિ, એ બધાં રૂપો ભેગા કર અને એ સાથે અમારે આવ, દાન આપનાર, હંમેશા દયાળુ.
યસ્તે દેવેષુ મહિમા સ્વર્ગો યા તે તનુઃ પિતૃષ્વાવિવેશ । પુષ્ટિર્યા તે મનુષ્યેષુ પપ્રથેઽગ્ને તયા રયિમસ્માસુ ધેહિ
દેવોમાં તારી મહિમા સ્વર્ગીય છે, તારો સ્વરૂપ પિતૃઓમાં પ્રવેશ્યું છે. માનવોમાં તું જે સમૃદ્ધિ ફેલાવું છે, એથી અમને ધન આપ, અગ્નિ.
શ્રુત્કર્ણાય કવયે વેદ્યાય વચોભિર્વાકૈરુપ યામિ રાતિમ્ । યતો ભયમભયં તન્ નો અસ્ત્વવ દેવાનાં યજ હેડો અગ્ને
જેણે ધ્યાનથી સાંભળે છે, જે જ્ઞાની છે, જે જાણનારો છે, તેને હું વાણી અને શબ્દોથી પ્રસન્ન કરવા જાઉં છું. જ્યાં ભય છે, ત્યાં અમને નિર્ભયતા મળે; દેવતાઓની પૂજા કર, અગ્નિ, અને અમને દુઃખથી બચાવ.
યામાહુતિં પ્રથમામથર્વા યા જાતા યા હવ્યમકૃણોજ્જાતવેદાઃ । તાં ત એતાં પ્રથમો જોહવીમિ તાભિષ્ટુપ્તો વહતુ હવ્યમગ્નિરગ્નયે સ્વાહા
અથર્વાએ જે પ્રથમ આહુતિ આપી, જે જન્મી, અને જાતવેદાએ જે હવન તૈયાર કર્યું, એ પ્રથમ આહુતિ હું બોલાવી રહ્યો છું; એ આહુતિથી પ્રેરિત અગ્નિ, તું આ હવન અગ્નિ સુધી પહોંચાડ. સ્વાહા.
આકૂતિં દેવીં સુભગાં પુરો દધે ચિત્તસ્ય માતા સુહવા નો અસ્તુ । યામાશામેમિ કેવલી સા મે અસ્તુ વિદેયમેનાં મનસિ પ્રવિષ્ટામ્
હું મારા આગળ શુભ, કલ્યાણકારી, દયાળુ, વિચારની માતા એવી દેવીઓ ઈચ્છાને મૂકી દઉં છું; એ અમારે માટે હંમેશા શુભ રહે. જે ઈચ્છા હું માંગું છું, એ મારી થાય; અને એ મારા મનમાં પ્રવેશ કરે.
આકૂત્યા નો બૃહસ્પત આકૂત્યા ન ઉપા ગહિ । અથો ભગસ્ય નો ધેહ્યથો નઃ સુહવો ભવ
ઈચ્છાથી, બૃહસ્પતિ, ઈચ્છાથી તું અમારે નજીક આવ. અને અમને ભાગ્ય આપ, અને હંમેશા અમારે દયાળુ રહે.
બૃહસ્પતિર્મ આકૂતિમાઙ્ગિરસઃ પ્રતિ જાનાતુ વાચમેતામ્ । યસ્ય દેવા દેવતાઃ સંબભૂવુઃ સ સુપ્રણીતાઃ કામો અન્વેત્વસ્માન્
અંગિરસ વંશના બૃહસ્પતિએ મારી આ વાણીને સ્વીકારે; જેમના દેવો દેવતાઓ બની ગયા, એવા સુમાર્ગે ચાલતા ઇચ્છાઓ અમને અનુસરે.
ઇન્દ્રો રાજા જગતશ્ચર્ષણીનામધિ ક્ષમિ વિષુરૂપં યદસ્તિ । તતો દદાતિ દાશુષે વસૂનિ ચોદદ્રાધ ઉપસ્તુતશ્ચિદર્વાક્
ઇન્દ્ર સર્વ જીવંત પ્રજાઓ અને ધરતીના રાજા છે; જે કંઈ વિવિધ રૂપ ધરાવે છે, તેમાંથી તે ભક્તને ધન આપે છે અને સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈ દૂરથી પણ નજીક લાવે છે.
સહસ્રબાહુઃ પુરુષઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્। સ ભૂમિં વિશ્વતો વૃત્વાત્યતિષ્ઠદ્દશાઙ્ગુલમ્
એ પુરુષના હજારો હાથ, હજારો આંખો અને હજારો પગ છે; તેણે આખી ધરતીને ઘેરી અને દસ આંગળ જેટલું આગળ વિસ્તૃત થયો.
ત્રિભિઃ પદ્ભિર્દ્યામરોહત્પાદસ્યેહાભવત્પુનઃ । તથા વ્યક્રામદ્વિષ્વઙશનાનશને અનુ
એણે ત્રણ પગથી આકાશ સુધી પહોંચ્યો અને ચોથા પગથી ફરી અહીં રહ્યો; એ રીતે એ સર્વત્ર ફેલાયો, ખાવાવાળામાં અને ન ખાવાવાળામાં પણ.
તાવન્તો અસ્ય મહિમાનસ્તતો જ્યાયાંશ્ચ પૂરુષઃ । પાદોઽસ્ય વિશ્વા ભૂતાનિ ત્રિપાદસ્યામૃતં દિવિ
એના મહિમા એટલાં છે, છતાં પુરુષ એથી પણ મહાન છે; એના ચોથા ભાગમાં બધા જીવ છે, ત્રણ ભાગ સ્વર્ગમાં અમર છે.
પુરુષ એવેદં સર્વં યદ્ભૂતં યચ્ચ ભાવ્યમ્ । ઉતામૃતત્વસ્યેશ્વરો યદન્યેનાભવત્સહ
આ સર્વ, જે થયું છે અને જે થવાનું છે, એ બધું પુરુષ જ છે; અને જે કશું તેની સાથે ઉગે છે, એ અમરત્વનો પણ સ્વામી છે.
યત્પુરુષં વ્યદધુઃ કતિધા વ્યકલ્પયન્ । મુખં કિમસ્ય કિં બાહૂ કિમૂરૂ પાદા ઉચ્યતે
જ્યારે પુરુષને વિભાજિત કર્યો, ત્યારે કેટલાં ભાગ કર્યા? તેનો મોઢું શું, હાથ શું, જાંઘો અને પગ કયા કહેવાય?
બ્રાહ્મણોઽસ્ય મુખમાસીદ્બાહૂ રાજન્યોઽભવત્। મધ્યં તદસ્ય યદ્વૈશ્યઃ પદ્ભ્યાં શૂદ્રો અજાયત
એના મોઢેથી બ્રાહ્મણ, હાથોથી રાજન્ય, મધ્ય ભાગથી વૈશ્ય અને પગથી શૂદ્ર જન્મ્યા.